Ludzie

Ciekawostki o Williamie Szekspirze

Znaleźliśmy 36 ciekawostek na temat Williama Szekspira

Angielski poeta, pisarz, dramaturg oraz aktor.

Jest najwybitniejszą postacią angielskiej i światowej literatury, reformatorem teatru. Jego dzieła, takie jak “Sen nocy letniej”, “Romeo i Julia”, “Hamlet”, “Otello”, “Król Lear”, “Makbet”, “Burza” sprawiły, że uważany jest za niedościgłego dramaturga wszechczasów. Pomimo spekulacji dotyczących tajemniczego autora, który ukrywa się pod słynnym nazwiskiem, większość dzisiejszych autorytetów uznaje go za jedynego, prawdziwego twórcę przypisywanych mu od dawna sztuk. Jego życie prywatne nie jest do końca znane, wiele lat owianych jest tajemnicą. Zgromadził sporą fortunę, przypuszczalnie na niewielką skalę zajmował się lichwą, był przedsiębiorcą i artystą.
1
William Szekspir (ang. William Shakespeare) urodził się w 1564 r. w położonym niecałe 50 km od Londynu, liczącym około 20.000 mieszkańców, miasteczku Stratford-upon-Avon, w domu rodzinnym przy Henley Street.
Dokładna data urodzenia Williama Szekspira nie jest znana, z ksiąg parafialnych wiadomo jedynie, że został ochrzczony 26 kwietnia 1564 r., ("Gulilemus, filius Johannes Sheksper", to znaczy William, będący synem Johna Sakespaera) , zatem przyjmuje się, że urodził się 3 dni wcześniej, czyli 23 kwietnia 1564 r.
2
Ojciec Szekspira, John, należał do grona powszechnie szanowanych obywateli Stratford.
Prawdopodobnie był synem Richarda Shakespeare’a ze Snitterfield, który w zamian za służbę dla króla Henryka VII otrzymał nadanie ziemskie. Wiadomo, że John był mistrzem cechu rękawiczników, w 1564 r. został radnym miejskim, a w 1568 r. otrzymał tytuł Wysokiego Zarządcy Stratford – miasteczko stanowiło wówczas prężny ośrodek przemysłu skórzanego.
3
Ojciec Szekspira prawdopodobnie był ukrytym katolikiem.
W XVIII wieku, na poddaszu jednego z budynków przy Henley Street znaleziono dokument, w którym John Shakespeare zobowiązywał się, że w głębi duszy zawsze pozostanie katolikiem. Dokument ten opisany został przez badacza Edmunda Malone, ale ponieważ zaginął, jego autentyczności nie da się zweryfikować.
4
Matka Szekspira pochodziła z zamożnej, znanej w hrabstwie Warwickshire rodziny Ardenów.
Mary Arden była najmłodszą spośród ośmiorga rodzeństwa. Jej ojciec Robert Arden był posiadaczem dóbr ziemskich w Snitterfield. Po śmierci ojca Mary odziedziczyła część jego ogromnego majątku.
5
Rodzice Szekspira pobrali się prawdopodobnie w 1557 r. - prawdopodobnie byli kuzynostwem - matka Johna i matka Mary były siostrami.
W XVI wiecznej Anglii, tego typu małżeństwa nie były rzadkością.
6
William miał liczne rodzeństwo, urodził się jako trzecie dziecko.
Miał trzech braci (Gilberta, 1566 - 1611; Richarda, 1574 - 1612; Edmunda, 1580 - 1607) i cztery siostry (Joan, 1558, zmarła po dwóch miesiącach; Margaret, 1562 - 1563; Joan, 1569 - 1646; Anne, 1571 - 1579); urodził się jako trzecie dziecko, po Joan i Margaret.
7
Młody William pobierał naukę w grammar school (jest to odpowiednik obecnej szkoły średniej) w Stratfordzie. Szkoła ta stała na wysokim poziomie - wykładowcami byli magistrowie z Oxfordu i Cambridge. Młody Szekspir uczył się w niej łaciny, historii, literatury antycznej, retoryki, podstaw gramatyki i współczesnych języków.
W domu wychowywany w duchu katolickim, bardzo dobrze znał Biblię. Jako syn radnego miejskiego, mógł pobierać naukę za darmo. Musiał przerwać edukację z powodu kłopotów finansowych ojca związanych z nielegalnym handlem wełną (nękany przez wierzycieli i procesy sądowe stopniowo wyzbywał się majątku a następnie zrezygnował z pełnienia funkcji publicznych). Nie ma informacji o tym, aby w późniejszym okresie William kontynuował edukację.
8
Ożenił się w 1582 r. mając 18 lat, ze starszą od siebie o 8 lat Anne Hathaway. Ze względu na różnicę wieku i w związku z tym, że Anne była w ciąży podejrzewano, że ślub został zawarty z konieczności.
Mieli troje dzieci: Susannę urodzoną w 1583 r. i bliźnięta Hamnet i Judith urodzone w 1585 r. Hamnet i Judith ochrzczeni zostali 2 lutego 1585 r. w kościele Świętej Trójcy. Przypuszcza się, że swoje imiona zawdzięczają Hamnetowi Sadlerowi, piekarzowi, który był świadkiem testamentu Szekspira oraz jego żonie Judith. Syn Szekspira, Hamnet zmarł w wieku 11 lat.
9
Niektórzy badacze uważają, że Szekspir nie przepadał za swoją żoną.
On sam tworzył i mieszkał w Londynie, podczas gdy Anne Hathaway mieszkała w Stratfordzie. Wielu badaczy uważa także, że była ona pierwowzorem złośnicy z “Poskromienia złośnicy”.
10
Bardzo mało wiadomo o siedmiu latach życia Szekspira po 1585 r. - ten okres określany jest jako “stracone lata” (the lost years).
W uporczywie i od dawna powtarzanej legendzie, utrzymuje się, że musiał uciec z rodzinnego miasteczka w obawie przed sir Thomasem Lucy - posłem do parlamentu i sędzią pokoju, któremu z parku ukradł sarenkę.
    Dowiedz się więcej...
11
Prawdopodobnie od 1588 r. Szekspir przebywał w Londynie. W 1592 r. w broszurze Roberta Greene’a - angielskiego pisarza, autora sztuk teatralnych i krytyka, pojawiła się pierwsza drukowana wzmianka o Szekspirze.
Autor krytykował Szekspira, oskarżył go o plagiat, twierdził, że Szekspir jest tylko aktorem, który “śmie pisać sztuki”. Greene uczynił aluzję do kogoś, kto w swoim mniemaniu jest jedynym “trzęsisceną” w kraju (in his own conceit the only Shake-scene in a country - Potrząsający Sceną (Shakestage) miał naprowadzać na Potrząsającego Włócznią (Shakespeare)). 
Wzmianka ta oznacza, że już przed 1592 r. Szekspir pisał sztuki teatralne.
12
Z początkiem 1593 r. aktorska oraz dramatopisarska działalność Szekspira została na pewien czas zawieszona.
Z powodu wybuchu epidemii w Londynie władze miasta zakazały "wystawiania sztuk, tresury niedźwiedzi i byków, gry w kule i wszelkich innych działań powodujących gromadzenie się ludzi (z wyjątkiem kazań i nabożeństw w kościołach)". Teatry otwarte zostały dopiero jesienią 1594 r.
13
W 1594 r. Szekspir został członkiem Trupy Lorda Szambelana, znanej później jako King's Men, dla której napisał swoje najlepsze sztuki.
Oprócz tego, że dla Trupy Lorda Szambelana pisał teksty nowych utworów, zajmował się także finansami grupy oraz grywał niewielkie role w spektaklach. Wkrótce został współwłaścicielem teatru oraz jego głównym dramatopisarzem. Był dobrym organizatorem, zyskał dla Trupy Lorda Szambelana możnego mecenasa, którym był król Jakub I. Z teatrem tym związany był do końca swojej kariery aktorskiej.
14
Nazwisko Szekspira widnieje w zachowanych księgach skarbnika królowej Elżbiety I, jako jednego spośród trzech tzw. "służących lorda szambelana", którym wypłacono wynagrodzenie za odegranie przedstawienia przed królową w pałacu Greenwich w dniach 26 oraz 28 grudnia 1594 r.
15
W lutym 1599 r., wraz z innymi członkami Trupy Lorda Szambelana, na południowym brzegu Tamizy, wydzierżawił działkę oraz wybudował tam wspaniały teatr “The Globe”.
Teatr rozpoczął swoją jesienną działalność od wystawienia sztuki Szekspira “Juliusz Cezar”. Teatr był amfiteatrem, miał kształt okręgu. Miejsca w teatrze podzielone były na stojące - tańsze i siedzące - droższe. Miejsca siedzące znajdowały się na trzech piętrach. W teatrze mogło się zmieścić 3000 widzów.  Aktorami byli wyłącznie mężczyźni. Nad wejściem znajdował się napis „Totus mundus agit histrionem” („Cały świat gra komedię”). Teatr spłonął w pożarze w 1613 r., odbudowano go rok później.
16
Szekspir zgromadził spory majątek.
Zyski przynosiło mu zarówno pisanie, jak i granie w spektaklach, był udziałowcem w dobrze prosperującym teatrze, działał także w zbudowanym w 1596 r.  Blackfriars Theatre,   którego jeden z budynków znajdował się we władaniu Trupy Lorda Szambelana.  W 1597 r. kupił wybudowany w 1483 r. New Place, drugi co do wielkości dom w Stratfordzie – jedyny w mieście wybudowany z kamienia.  Około 1602 r. kupił 200 hektarów ziemi. W 1605 r.  za cenę czterdziestu funtów szterlingów kupił armaty należące uprzednio do kościoła w Stratfordzie.  
Część jego majątku prawdopodobnie pochodziła z lichwy, część uzyskał dzięki procesom, jakie wytaczał swym dłużnikom (niektóre źródła, które podają, że Szekspir był gotów procesować się o każdą, nawet niewielką kwotę). W testamencie zapisał swojej córce Judith trzysta funtów, co było wówczas kwotą znaczącą.
17
W 1596 r. dzięki staraniom Szekspira, jego ojcu nadano tytuł szlachecki.
18
William Szekspir zmarł w Stratfordzie, w New Place przy Chapel Street, w dniu 23 kwietnia 1616 r.
Zmarł w dniu swoich 52 urodzin. Wielu badaczy uważa, że jest to mit, ale akta kościelne pokazują, że został pochowany w rodzinnym Stratfordzie, w absydzie Kościoła Trójcy Świętej, w dniu 25 kwietnia 1616 r. Każdego roku kościół odwiedza 200.000 turystów.
19
Dzień urodzin i śmierci Szekspira – 23 kwietnia, w 1995 r. ustanowiony został przez UNESCO Światowym Dniem Książki i Praw Autorskich.
20
Udokumentowana działalność artystyczna Szekspira obejmuje lata 1586 – 1612.
21
Szekspir napisał 38 komedii i tragedii, 154 sonety, dwa długie poematy narracyjne i wiele wierszy zróżnicowanych pod względem treści i formy.
Nie jest możliwe ustalenie kolejności powstawania dzieł Szekspira ani w odniesieniu do ich wydania drukiem ani w odniesieniu do ich wystawienia w teatrze. W tym czasie sztuk nie publikowano, bowiem istniała obawa, że jeżeli tekst zostanie wydrukowany, publiczność nie przyjdzie do teatru, bo będzie znała bieg zdarzeń. Dzieła Szekspira można był zatem poznać tylko w teatrze. Większość z nich wystawiona została w teatrze “Globe”.
22
Spośród arcydzieł Szekspira największym uznaniem cieszą się obecnie "Romeo i Julia" - tragiczna historia miłości dwojga młodych ludzi, których dzieli przeszłość zwaśnionych rodów oraz "Hamlet" opowieść o uwikłanym w miłość, zdradę i zemstę duńskim księciu, który dowiaduje się o rodzinnej tajemnicy.
Pozostałe dzieła Szekspira to: dramaty historyczne dotyczące wydarzeń z historii Anglii - “Król Jan”, " Henryk IV", " Henryk VI", " Henryk VIII", " Ryszard II", " Ryszard III,  
komedie: "Komedia omyłek", "Poskromienie Złośnicy", "Serc starania stracone", "Dwaj panowie z Werony", "Sen nocy leniej", "Wesołe kumoszki z Windstoru" , "Kupiec wenecki", "Wiele hałasu o nic", "Jak wam się podoba", "Wieczór trzech króli", "Miarka za miarkę", "Opowieść zimowa", "Burza", “Perykles, książę Tyru”, “Cymbelin”, “Dwóch szlachetnych krewnych”, “Wszystko dobre, co się dobrze kończy”, 
tragedie: "Titus Andronicus" , "Juliusz Cezar", "Hamlet", "Otello", "Król Lear", "Makbet", "Koriolan", "Antoniusz i Kleopatra", “Tymon Ateńczyk”.
23
W jednym z wpisów do Rejestru Piśmienniczego prowadzonego przez Stationers’ Company of London (Towarzystwo powstałe w 1403 r. posiadające monopol na branżę wydawniczą, w 1557 r. otrzymało przywilej królewski) Szekspirowi, jak i Johnowi Fletcherowi (był współpracownikiem Szekspira) przypisywane jest autorstwo wystawionej w 1613 r. przez King’s Men sztuki “Cardenio”. 

Profesor Brean Hammond z Uniwersytetu w Nottingham twierdzi, że w odkrytej 300 lat temu sztuce “Podwójna nieprawda” autorstwa Lewisa Theobalda (on sam przyznawał, że napisał ją na podstawie zaginionego manuskryptu sztuki Szekspira “Cardenio”) styl Szekspira można rozpoznać w pierwszych dwóch aktach i w dwóch scenach aktu III. 
24
Dzieła Szekspira opublikowane zostały po raz pierwszy dopiero 7 lat po śmierci poety w 1623 r. Pełny tytuł wydania to: “Mr. William Shakespeares Comedies, Histories, & Tragedies” (Komedie, kroniki i tragedie pana Williama Szekspira). Współcześnie pierwszemu zbiorowi nadano tytuł “Pierwsze Folio”.
Zbiór wydano w formacie folio liczącym 900 stron. Opublikowano 36 dzieł Szekspira (zbiór nie zawierał “Peryklesa, księcia Tyru” i “Dwóch szlachetnych krewnych”). Tekst zredagowali i nadzorowali druk dwaj przyjaciele Szekspira – John Heming i Henry Condell.  Źródła podają, że książka opublikowana została w liczbie 750 lub około 1000 egzemplarzy.  Sprzedawana była za 1 funta, co dziś odpowiada mniej więcej kwocie 200 dolarów. Do dzisiaj zachowało się 233, przy czym Biblioteka Brytyjska posiada ich pięć, Biblioteka Folgera w Waszyngtonie 79, sześć znajduje się w rękach prywatnych.
25
W październiku 2020 r.  nowojorski Dom Aukcyjny Christie's poinformował, że egzemplarz “Pierwszego Folio” sprzedany został za rekordową kwotę 9,97 milionów dolarów. 
Poprzedni rekord sprzedaży ustanowiony został w 2001 r.; sprzedano wówczas egzemplarz “Pierwszego Folio” za 6 milionów dolarów.
26
Nie zachowały się żadne rękopisy Szekspira, nie pozostała po nim żadna korespondencja ani notatki.
Pozostało jedynie pięć jego podpisów: jeden pod testamentem, jeden na tytułowej stronie dzieła Montaigne'a “Próby”, trzy na aktach prawnych. Każdy jest skreślony innym charakterem pisma i wszystkie poprzedza kropka, którą wówczas analfabeci zastępowali krzyżyk.
27
Na przestrzeni lat pojawiły się teorie kwestionujące Szekspira jako autora przypisywanych mu dzieł.
W 1781 r. angielski duchowny James Wilmot, po zbadaniu dostępnych źródeł w Stratfordzie, doszedł do wniosku, iż człowiek o takim pochodzeniu jak Szekspir nie posiadał wystarczającego wykształcenia i doświadczenia, aby móc napisać takie doskonałe dzieła. Podobne teorie zaczęli także wysnuwać amerykańscy badacze literatury. W 1856 r. William Henry Smith twierdził, że faktycznym autorem dramatów jest sir Francis Bacon, eseista, filozof, prawnik i polityk, pełniący wysokie państwowe funkcje na dworze króla Jakuba I.
    Dowiedz się więcej...
28
Istnieje ponad 100 odmian nazwiska Shakespeare (pol. Szekspir). Poeta znany był także jako Shakspere, Shakspear, Shakespere, Shaksper, Shaxper Shake–speare.  

Zasady pisowni nie były jeszcze wtedy ustalone jednoznacznie. 
29
Szekspir wymyślił wiele słów i związków frazeologicznych, które weszły do codziennego użycia.
Lista słów, które wprowadził do języka angielskiego liczy około 600 pozycji.  W utworach Szekspira znalazły się takie nowe słowa jak: “gałka oczna”, “splamiony krwią”, “zabójstwo”, “blask”, “urzekający” i idiomy takie jak: “ile dusza zapragnie”, “najwyższa pora”, “niech się dzieje co chce”, “miłość jest ślepa”, “prawda wyjdzie na jaw”.
30
W 38 sztukach i 154 sonetach Szekspir użył prawie milion słów.
31
Farsa “Historia omyłek” jest najkrótszą, liczącą 1770 wierszy komedią Szekspira. Jego najdłuższa sztuka to “Hamlet” liczący 4042 wiersze.
32
Twórczość Szekspira była inspiracją dla twórców kina. Około 420 pełnometrażowych filmów opartych zostało na jego dziełach.
Powstały w 1990 r. “Hamlet” Franco Zeffirellego, z udziałem Mela Gibsona i Glenn Close nominowany był do Oskara. Pochodzący z 1998 r. film “Zakochany Szekspir”, opowiadający o problemach twórczych poety, otrzymał 7 Oskarów.
33
Ród Szekspira wygasł 25 lat po jego śmierci.
Syn Hamnet, zmarł mając jedenaście lat. Córka Susannah nie miała dzieci, a dzieci córki Judith zmarły wcześnie. Żaden z trzech braci Szekspira się nie ożenił.
34
Dom rodzinny Szekspira nadal stoi w Stratfordzie przy ulicy Henley.
Po śmierci Szekspira dom pozostał w jego rodzinie do 1670 r. Następnie przerobiony został na zajazd o nazwie "Maidenhead". Kolejni właściciele zmieniali i dzielili budynek, przez pewien czas urzędował w nim nawet rzeźnik.  
    Dowiedz się więcej...
35
Twórczości Szekspira nie da się jednoznaczne przypisać do jakiejś epoki, był twórcą przełomu, umiejscowić go można między renesansem a barokiem.
Stworzył nową poetykę dramatu, przełamał istniejące konwencje pozostawiając po sobie dzieła wielkie, ponadczasowe.  Za jego najlepsze komedie uważa się: „Stracone zachody miłości”, „Poskromienie złośnicy”, „Sen nocy letniej”, „Wiele hałasu o nic”, „Kupiec wenecki”.  Najlepsze tragedie to: „Makbet”, „Król Lear”, „Juliusz Cezar”, „Tymon Ateńczyk”.  Dramaty psychologiczne i poetyckie z kolei to: „Hamlet”, „Romeo i Julia” i „Otello”.
36
Za najważniejszy motyw jego dramatów uważa się władzę.
Szekspir przedstawia ją jako niszczące i demoralizujące bohatera zjawisko o poważnych konsekwencjach dla innych ludzi.  Szekspir analizował władzę, mechanizmy nią rządzące oraz fascynację ludzką w dążeniu do jej osiągnięcia. Motyw ten był najbardziej dostrzegalny w tragediach i kronikach królewskich.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Ołomuńcu
Ołomuniec leżący we wschodniej części Republiki Czeskiej jest pięknym, choć mało popularnym miastem. Jako stolica Moraw posiada bogatą historię, które ...
Teatro Amazonas - opera w sercu amazońskiego lasu deszczowego
Teatro Amazonas to jeden z najważniejszych teatrów Brazylii i główną atrakcją miasta Manaus. Zlokalizowany  w Largo de São Sebastião, historycznym cen ...
Ciekawostki o krowach
Kiedyś wypasane były w mniejszych stadach na wiejskich łąkach, dziś najczęściej spotykamy ja w dużych farmach nastawionych na przemysłową produkcję. D ...
Ciekawostki o długoszparze
Długoszpar, zwany także żarłaczem olbrzymim, jest drugą co do wielkości znaną rybą na świecie, po rekinie wielorybim. Długość jego ciała jest imponują ...
Ciekawostki o Niemczech
Nasi zachodni sąsiedzi to kraj o burzliwej historii. Stamtąd pochodzi tradycja i kultura średniowiecznej chrześcijańskiej Europy ale i także jeden z n ...
Ciekawostki o Alfredzie Noblu
Żyjący w XIX wieku Alfred Nobel najbardziej znany jest z tego, że przekazał swoją fortunę na ustanowienie Nagrody Nobla, choć wniósł on także wielki w ...
Ciekawostki o Rzymie
Historia Rzymu trwa nieprzerwanie od 28 wieków, choć wiadomo że obszar ten był zamieszkiwany przez ludzi dużo wcześniej. Rzym jest jednym z najdłużej ...
Ciekawostki o Afryce
To właśnie z Afryki na podbój świata wyruszyli pierwsi przodkowie współczesnego człowieka. Choć w starożytności w Afryce rozwijały się i rozkwitały po ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Czesławie Miłoszu
Czesław Miłosz był polskim poetą, pisarzem, tłumaczem, dyplomatą. Urodził się w czasie i miejscu zmieniających się granic i nakładających się kultur, ...
Ciekawostki o Juliuszu Słowackim
Jeden z największych poetów polskich, zaliczany do grona trzech Wieszczy Narodowych. Był autorem wybitnych dzieł literackich okresu romantyzmu a także ...
Ciekawostki o Louise Glück
Louise Glück, amerykańska poetka i eseistka, dotychczas znana w Polsce niewielkiej rzeszy czytelników. W swojej twórczości nawiązuje do wątków osobist ...
Ciekawostki o Julianie Tuwimie
Znany był ze swojego specyficznego humoru objawiającego się bystrością umysłu i świeżością. Jego twórczość uważana jest za trudną, ze względu na częst ...
Ciekawostki o Konstantym Ildefonsie Gałczyńskim
Konstanty Ildefons Gałczyński - poeta o niezwykłej łatwości pisania, mistrz groteski i abstrakcyjnego humoru, który jak nikt inny potrafił łączyć spr ...
Ciekawostki o Ignacym Krasickim
Ignacy Krasicki był czołowym pisarzem polskiego oświecenia, najwybitniejszym przedstawicielem poezji klasycyzmu stanisławowskiego. Nazywany księciem p ...
Ciekawostki o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim
Krzysztof Kamil Baczyński powszechnie uznany jest za jednego z najwybitniejszych poetów okresu okupacji. Jego poezja najpełniej wyraża cechy pokolenia ...
Ciekawostki o Leonardzie Cohenie
Kanadyjski poeta, pisarz i piosenkarz tworzący w stylu piosenki autorskiej, urodził się w Montrealu jako Leonard Norman Cohen. Pochodził z żydowskiej ...