Zwierzęta

Ciekawostki o szympansie karłowatym

Znaleźliśmy 18 ciekawostek na temat szympansa karłowatego

Małpa o wyjątkowo wybujałej seksualności

Szympans karłowaty (Pan paniscus), znany także jako bonobo, to fascynujący gatunek małpy człekokształtnej, który od lat przyciąga uwagę badaczy i miłośników przyrody.

Podobnie jak jego kuzyn, szympans zwyczajny (Pan troglodytes), bonobo jest blisko spokrewniony z ludźmi, co sprawia, że jest szczególnie interesujący z punktu widzenia badań nad ewolucją i zachowaniem zwierząt.

Szympans karłowaty wyglądem przypomina swojego kuzyna szympansa zwyczajnego, różni się jednak od niego zarówno pod względem fizycznym, jak i zachowaniem. Jego społeczność charakteryzuje się niezwykłym systemem rozwiązywania konfliktów i sporymi więzami społecznymi. Bonobo znane są z wyjątkowo wybujałej seksualności, którą wykorzystują jako narzędzie do budowania więzi, redukowania napięć oraz rozwiązywania sporów w grupie.

Gatunek ten zdumiewa swoją wyjątkową inteligencją, społecznymi więzami i niezwykłym sposobem radzenia sobie z wyzwaniami w dzikim środowisku lasów deszczowych.

Szympans karłowaty
1
Szympans karłowaty (Pan paniscus) to gatunek naczelnych z rodziny człowiekowatych (Hominidae).

Człowiekowate (Hominidae) są rodziną ssaków naczelnych z nadrodziny człekokształtnych (Hominodea) obejmującą największe wśród naczelnych gatunki wykazujące dużą inteligencję, skłonność do przyjmowania pionowej, dwunożnej postawy oraz zdolność od wytwarzania i posługiwania się narzędziami.

W obrębie człowiekowatych istnieje podrodzina Homininae, do której należą rodzaje: Gorilla (goryl), Pan (szympans) oraz Homo (człowiek), którego jedynym żyjącym współcześnie przedstawicielem jest Homo sapiens (człowiek rozumny).

2
Inną nazwą szympansa karłowatego jest bonobo i obecnie jest to powszechnie używana nazwa tego gatunku.

Nazwa ta pojawiła się po raz pierwszy w 1954 roku, kiedy to austriacki zoolog Eduard Paul Tratz i niemiecki biolog Heinz Heck zaproponowali ją jako nowy i odrębny termin ogólny dla szympansów karłowatych.

Przypuszcza się, że nazwa ta powstała w wyniku pomyłki w zapisie na skrzyni transportowej z miasta Bolobo w dolnym biegu rzeki Kongo, z pobliża którego pochodziły pierwsze okazy szympansów sprowadzone do Europy.

Nazwa rodzajowa paniscus pochodzi od zdrobnienia słowa Pan, które w mitologii greckiej określało opiekuńczego boga lasów i pól, strzegącego pasterzy i ich stad, wywodzącego się z Arkadii.

3
Bonobo są endemitami Demokratycznej Republiki Konga.

Żyją w jego centralnej i południowej części, na obszarze 500 000 km2. Ich siedliskiem są tropikalne lasy deszczowe na południe od rzeki Kongo i na północ od rzeki Kasai, dopływu Konga. Łuk rzeki Kongo stanowi północną granicę występowania bonobo, a także granicę siedlisk szympansa zwyczajnego.

4
Bonobo i szympans zwyczajny to dwa gatunki, które tworzą rodzaj Pan i są najbliższymi żyjącymi krewnymi człowieka (Homo sapiens).

Według badań prowadzonych przez naukowców z The George Washington University bonobo i szympansy zwyczajne oddzieliły się od linii ludzkiej około 8 milionów lat temu. Około 2 miliony lat temu bonobo oddzieliły się też od szympansów zwyczajnych.

5
Powszechnie uważa się , że sylwetka bonobo jest bardziej smukła niż szympansa zwyczajnego.

Oba gatunki zasadniczo nie różnią się pod względem wielkości ciała. Dorosłe samice bonobo są nieco mniejsze od dorosłych samców. Długość ciała samca wynosi 73-83 centymetrów, a samicy 70-76 centymetrów. Masa ciała samic waha się w granicach 26-36 kilogramów, a samców 36-43 kilogramy.

Od szympansa zwyczajnego odróżnia bonobo bardziej smukła sylwetka, dłuższe kończyny, czarna twarz z jasnymi powiekami i jasnym podbródkiem oraz czarna sierść, gęste i długie bokobrody, a także czerwonawe wargi.

6
Strukturę stada szympansa karłowatego cechuje w dużej mierze egalitaryzm (równość płci) oraz dominacja interakcji seksualnych między osobnikami.

Hierarchia w stadzie bonobo nie jest tak silnie zaznaczona jak wśród innych naczelnych. Frans de Waal, prymatolog - zoolog zajmujący się ssakami naczelnymi twierdzi, że bonobo są zdolne do altruizmu, współczucia, empatii, życzliwości, cierpliwości i wrażliwości. Określił on społeczność bonobo jako ginekokrację, czyli panowanie samic. Ta matrirachalna struktura społeczna jest niezwykła wśród małp człekokształtnych

7
Stada bonobo są luźno powiązane.

Żyją w dużych grupach liczących od 40 do 120 osobników, które często dzielą się na mniejsze podgrupy liczące od 6 do 23 osobników, czasem spotykające się. Rzadko spotykane są pojedyncze osobniki, z reguły są to samce.

W dużej grupie pozycja samic jest bardziej widoczna, a relacje między samicami są znacznie bliższe (wzajemna pielęgnacja, dzielenie się jedzeniem) niż między samcami. Samce na ogół przez całe życie utrzymują bliski kontakt z matką i w przeciwieństwie do samic, na stałe pozostają w swojej grupie urodzeniowej. Pozycja samców w stadzie może zależeć od rangi ich matki.

8
Bonobo angażują się w różnorodne kontakty seksualne, kopulując z różnymi partnerami przy każdej okazji.

Kopulacja odgrywa istotną rolę w stadzie i ma służyć głównie zmniejszeniu napięcia. Praktykowana jest niezależnie od wieku, płci czy rangi w stadzie. Powszechne są kontakty seksualne w zamian za jedzenie, przy powitaniu, rozwiązywaniu konfliktów czy "godzeniu się" po konflikcie.

Stosunki płciowe odbywają się w różnych pozycjach. Bonobo są jedynymi poza człowiekiem przedstawicielami naczelnych, które uprawiają seks twarzą w twarz (jedna na trzy kopulacje). Zaobserwowano u nich pocałunki językowe, ocieranie się genitaliami, seks oralny czy homoseksualny, zarówno samców jak i samic. 

Przypuszcza się, że ocierające się genitaliami samice bonobo odzwierciedlają orgazm, wydając piski i uśmiechy (eksperymenty laboratoryjne na makakach ogoniastych wykazały, że kobiety nie są jedynymi samicami naczelnymi zdolnymi do fizjologicznego orgazmu).

9
Statystyczny czas trwania stosunku seksualnego u bonobo to około 13 sekund.

Seks dla tych zwierząt jest przede wszystkim sposobem komunikacji międzyosobniczej, a nie jak u większości innych gatunków, wyłącznie aktem prokreacyjnym. Mimo iż częstotliwość stosunków płciowych u bonobo jest wielokrotnie większa niż u innych małp, nie przekład się to na większą ilość potomstwa.

10
Bonobo żywią się głównie pokarmem roślinnym - 57% ich diety stanowią owoce.

Uzupełnieniem diety są liście, miód, jaja, czasami małe kręgowce i bezkręgowce. Nawyki żywieniowe bonobo odróżniają je od szympansów zwyczajnych, które polują na inne małpy.

Bonobo są drugimi co do wielkości (po słoniach) zwierzętami owocożernymi w lasach deszczowych DRK, które przyczyniają się do rozsiewania nasion roślin. Szacuje się, że w ciągu swojego życia każdy bonobo połknie i rozsieje 9 ton nasion z ponad 91 gatunków lian, traw, drzew i krzewów.

11
Szympansy karłowate rozmnażają się przez cały rok, jednak między kolejnymi ciążami robią sobie czteroletnią przerwę.

Dojrzałość płciową osiągają między 8 a 9 rokiem życia, jednak samice po raz pierwszy rodzą w wieku 13 lub 14 lat. Ciąża trwa średnio 240 dni, po której rodzi się zwykle jedno młode. Samica karmi je mlekiem do około 5 roku życia.

12
Bonobo potrafią się komunikować za pomocą sygnałów dźwiękowych i gestów.

Potrafią też przewidywać zachowania innych osobników w stadzie. Naukowcy twierdzą, że bonobo mogą mieć świadomość i zbliżoną psychikę do ludzi. Udowodniono też, że małpy te rozpoznają same siebie w lustrze.

Są niezwykle inteligentne, o czym może świadczyć fakt, że dwa żyjące w niewoli szympansy karłowate, Kanzi i Panbanisha, nauczyły się pisać. Małpy te przyswoiły sobie około 500 symboli geometrycznych i za pomocą specjalnej klawiatury, odpowiadały nimi na zadawane przez badaczy pytania. Słownictwo Kanziego składa się z ponad 500 angielskich słów, a on rozumie około 3000 mówionych angielskich słów.

Kanzi znany jest także z tego, że uczy się, obserwując ludzi. W latach 90. XX wieku nauczył się wykonywać i używać prostych kamiennych narzędzi.

13
Nie przywiązują się do swoich siedlisk.

Każdego dnia zakładają na drzewach swoje gniazda, a po spędzonej w nich nocy już do nich nie wracają. Dzień poświęcają na poszukiwanie pokarmu.

14
U bonobo nie stwierdzono przypadków dzieciobójstwa.

Zjawisko to jest typowe dla szympansów zwyczajnych, także inne zachowania agresywne wywołane walką o wpływy w stadzie. U bonobo takich zachowań nie zaobserwowano.

15
Nie ma wiedzy na temat długości życia szympansów karłowatych na wolności.

W niewoli mogą przeżyć około 40 lat, więc przypuszcza się, że na wolności żyją znacznie krócej.

16
Szympansy karłowate zagrożone są wyginięciem.

Naukowcy przewidują, że w ciągu najbliższych 100 lat gatunek ten wyginie całkowicie. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest działalność człowieka polegająca na zajmowaniu kolejnych terenów tych zwierząt - obecnie bonobo mogą zamieszkiwać jedynie 28% terenu swojego występowania.

17
Szympans karłowaty został odkryty w 1928 roku.

Po raz pierwszy został naukowo opisany w 1929 roku przez niemieckiego zoologa Ernsta Schwarza, który nadał mu nazwę Pan satyrus paniscus.

18
Światowy Dzień Bonobo jest obchodzony 14 lutego.

Światowy Dzień Szympansa przypada 14 lipca.

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

14 ciekawostek o antylopie dikdik
14 ciekawostek o antylopie dikdik
Antylopa nieznacznie większa od zająca
Dikdiki to jedne z najmniejszych antylop żyjących we wschodniej i południowej Afryce. Są to bardzo płochliwe, szybko poruszające się zwierzęta, które ...
25 ciekawostek o hipopotamie
25 ciekawostek o hipopotamie
Jeden z najbardziej niebezpiecznych i agresywnych ssaków
Hipopotamy na pierwszy rzut oka wydają się łagodnymi, powolnymi zwierzętami. Poza słoniami, które jako jedyne przewyższają je wielkością, są najwięks ...
11 ciekawostek o niedźwiedziu syryjskim
11 ciekawostek o niedźwiedziu syryjskim
Jedyny znany niedźwiedź o białych pazurach
Niedźwiedź syryjski (Ursus arctos syriacus) jest najmniejszym z niedźwiedzi brunatnych. Żyje na wyżynnych terenach Bliskiego Wschodu, ale jego populac ...
15 ciekawostek o koniku polskim
15 ciekawostek o koniku polskim
Jego przodkiem był tarpan
Koniki polskie, zwane też biłgorajskimi, to potomkowie dzikich tarpanów żyjących do końca XVII wieku na lesistych terenach wschodniej Europy. Pierwsze ...
20 ciekawostek o śwince morskiej
20 ciekawostek o śwince morskiej
Cavia porcellus
Świnka morska (Cavia porcellus), zwana też kawią domową, to średniej wielkości gryzoń pochodzący z terenów andyjskich Ameryki Południowej. Tam skąd po ...
23 ciekawostki o kojocie preriowym
23 ciekawostki o kojocie preriowym
Najgłośniejszy dziki ssak Ameryki Północnej
Kojot to nieodzowna postać w mitologii rdzennej ludności Ameryki Północnej, a także większości filmów o tematyce ranczersko-kowbojskiej z Dzikiego Zac ...
25 ciekawostek o Mauritiusie
25 ciekawostek o Mauritiusie
Wyspa, której światowy rozgłos przyniosły dwa znaczki pocztowe
Mauritius, perła Oceanu Indyjskiego, to rajski zakątek znany nie tylko ze swoich białych plaż i lazurowych lagun, a także z niezwykłego kulturowego bo ...
26 ciekawostek o słoniach
26 ciekawostek o słoniach
Słonie to największe zwierzęta lądowe na Ziemi
Najstarszy przedstawiciel trąbowców żył około 60 milionów lat temu. Współcześnie żyją trzy gatunki słoni. Dwa zamieszkujące afrykańską sawannę, lasy i ...

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o K2
19 ciekawostek o K2
To dzika góra, która próbuje Cię zabić
K2 zwany jest także Czogori. Jest drugim co do wysokości szczytem na Ziemi i najwyższym szczytem Karakorum. Podczas próby zdobycia szczytu życie strac ...
30 ciekawostek o pszczołach
30 ciekawostek o pszczołach
Niezwykle cenne owady
Pszczoły zawsze budziły fascynację człowieka z powodu korzyści płynących z ich działalności oraz ze względu na niezwykłą organizację społeczną. Społec ...
15 ciekawostek o Jezioraku
15 ciekawostek o Jezioraku
Najdłuższe naturalne jezioro w Polsce
Jeziorak to najdłuższe naturalne jezioro oraz szóste pod względem powierzchni w Polsce. Położone jest na Pojezierzu Iławskim i stanowi jego perłę przy ...
12 ciekawostek o Samos
12 ciekawostek o Samos
Miejsce narodzin Pitagorasa
Samos, położona na wschodnim krańcu Morza Egejskiego, to malownicza wyspa, bogata w historię, kulturę i przyrodę. Otoczona turkusowymi wodami i zielon ...
20 ciekawostek o Syrakuzach
20 ciekawostek o Syrakuzach
Miasto Archimedesa
Syrakuzy to miasto usytuowane na wschodnim wybrzeżu Sycylii we Włoszech. Jego korzenie sięgają czasów starożytnych, kiedy to było jednym z najważniejs ...
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
Drakula
Wład III Palownik, znany również jako Wład III Drakula, to postać historyczna, która wzbudza kontrowersje i fascynacje zarówno w Rumunii, jak i za gra ...
11 ciekawostek o chlebie
11 ciekawostek o chlebie
Symbol wspólnoty
Chleb - symbol żywności, która od tysięcy lat odgrywa kluczową rolę w życiu człowieka. Od starożytnych cywilizacji po współczesność, chleb był stałym ...
16 ciekawostek o marihuanie
16 ciekawostek o marihuanie
Kontrowersyjna używka
Marihuanę, zwyczajowo nazywaną również konopiami indyjskimi, od dawna otacza aura kontrowersji i fascynacji. Jest to roślina, której historia sięga ty ...

Podobne tematy