Zwierzęta

Ciekawostki o waranie z Komodo

Znaleźliśmy 14 ciekawostek na temat warana z Komodo

Największa jaszczurka na świecie

Waran z Komodo to duży gatunek gada z rodziny waranowatych, który jest endemitem na indonezyjskich Małych Wyspach Sundajskich. Jest to jedyny współczesny gatunek warana, który jest drapieżnikiem o dużych rozmiarach.

Odkrycie warana z Komodo, który zdominował wyspy Indonezji, budzi fascynację i szacunek naukowców oraz miłośników przyrody na całym świecie.

Ten niezwykły gatunek, osiągając tak imponujące rozmiary, stał się jednym z największych gadów na naszej planecie. Jego charakterystyczna łuskowata skóra, ostre pazury i niezwykła zdolność do polowań na różne gatunki zwierząt sprawiają, że jest on prawdziwym drapieżcą z wysp Komodo.

Waran z Komodo to nie tylko potężne ciało i groźne szczęki. Równie fascynujące jest jego życie i zachowanie. Zadziwia on nie tylko naukowców, ale też przyciąga turystów z całego świata, chcących zobaczyć z bliska tego niezwykłego osobnika, zgłębić jego historię naturalną, biologię, zachowania, a także poznać współczesne wyzwania z wiązane z jego przetrwaniem.

Waran z Komodo
1
Waran z Komodo (Varanus komodoensis), zwany smokiem z Komodo jest największą współcześnie żyjącą jaszczurką.

Jest gatunkiem gada z rodziny waranowatych (Varanidae) - grupy mięsożernych i owocożernych (Varanus olivaceus i Varanus bitatawa) jaszczurek, obejmującej żyjący rodzaj Varanus i szereg wymarłych rodzajów.

Warany różnią się od innych jaszczurek budową języka, który składa się z dwóch części: mięsistej grubej pochwy będącej podstawą języka oraz wysuwalnej z niej długiej, cienkiej, rozdwojonej na końcu części dotykowej, tzw. narządu Jacobsona.

Żyją w rozmaitych środowiskach ekologicznych; niektóre wyłącznie na drzewach, inne są naziemne, jeszcze inne ziemnowodne (doskonale pływają i nurkują), a waran szary (Varanus griseus) żyje na pustyni. Wśród gadów wyróżniają się inteligencją - potrafią odróżniać swoich opiekunów od innych ludzi, rozumieją proste polecenia.

Dowiedz się więcej ...
2
Waran z Komodo został odkryty w 1910 roku.

Pierwsze pogłoski o "krokodylu lądowym" dotarły do porucznika Steyna van Hensbroeka z holenderskiej administracji kolonialnej (Holenderskie Indie Wschodnie były kolonią holenderska składającą się z terenów dzisiejszej Indonezji).

Pierwszego opisu jaszczurki dokonał w 1912 roku ówczesny dyrektor Muzeum Zoologicznego w Bogor na Jawie, Pieter Ouwens, który otrzymał od porucznika van Hensbroeka zdjęcia i skórę dorosłego osobnika, a od kolekcjonera dwa inne okazy.

Pierwsze dwa żywe okazy smoka z Komodo przybyły do Europy, do londyńskiego zoo w 1927 roku. Dokonano wówczas jednych z najwcześniejszych obserwacji tych zwierząt w niewoli, a wnioski zaprezentowano na sympozjum naukowym Towarzystwa Zoologicznego w Londynie w 1928 roku.

3
W 1926 roku odbyła się wyprawa amerykańskiego przyrodnika i filmowca, Williama Douglasa Burdena na wyspę Komodo, której celem był waran z Komodo.

Burden wraz ze swoja pierwszą żoną Catherine i grupą towarzyszy wyruszył na poszukiwanie smoka z Komodo, którego New York Times nazwał "zaciekłym bezpośrednim potomkiem dinozaura". Używając pułapek nadrzewnych z przynętą w postaci mięsa bizona, udało mu się złapać gigantyczne jaszczurki, które ważyły 350 funtów (około 159 kilogramów) i mierzyły około 10 stóp (około 3 metry). 

Z trzech schwytanych przez nich waranów z Komodo, dwa zostały przekazane do Bronx Zoo, ale wkrótce zdechły i po poddaniu ich taksydermii  trafiły do Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej, gdzie można je oglądać do dziś.

W 1927 roku Burden napisał książkę o wyprawie na Komodo zatytułowaną "The Dragon Lizards of Komodo" ("Smocze jaszczurki z Komodo"). Wyprawa ta stała się także inspiracją dla filmu "King Kong" z 1933 roku. To właśnie dzięki Burdenowi powstała potoczna nazwa tego warana - "smok z Komodo".

4
Holenderska administracja wyspy Komodo, zdając sobie sprawę z ograniczonej ilości osobników waranów na wolności, zakazała polowań na te zwierzęta i mocno ograniczyła liczbę osobników zabieranych do badań naukowych.

Wyprawy naukowe na Komodo zostały wstrzymane wraz z wybuchem II wojny światowej, wznowiono je dopiero w latach 50. i 60. XX wieku. Prowadzone wówczas badania dotyczyły sposobu żerowania, rozmnażania i ogólnie życia tych zwierząt.

W 1969 roku odbyła się wyprawa Waltera Auffenberga, podczas której przeprowadzono badania waranów z Komodo pod kątem ich hodowli w niewoli.

5
Zasięg warana z Komodo jest ograniczony do niektórych Małych Wysp Sundajskich w Indonezji.

Występuje on endemicznie na wyspach: Komodo, Rinca, Flores, Gili Motang i Gili Dasami, gdzie żyje ich około 6 tysięcy osobników.

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) w 2019 roku umieściła smoka z Komodo na Czerwonej Liście Gatunków Zagrożonych, jako gatunek zagrożony wyginięciem. Głównymi zagrożeniami, przed którymi stoją obecnie te zwierzęta jest fragmentacja lub utrata siedlisk, a przede wszystkim spadek populacji zwierząt, którymi warany z Komodo się głównie żywią (sambar sundajski, dzik, bawół wodny). Zagrożeniem populacji waranów jest też kłusownictwo, pożary i wylesienia.

 

6
W 1980 roku utworzono Park Narodowy Komodo w celu ochrony warana z Komodo.

Utworzono też Rezerwat Wae Wuul na zachodzie Flores i Rezerwat Wolo Tado na północy wyspy. W Indonezji zwierzęta te objęte są ścisłą ochroną. Konwencja Waszyngtońska o międzynarodowym handlu gatunkami zagrożonymi w przypadku warana z Komodo stwierdza, że jakikolwiek handel żywymi waranami lub częściami ich ciała (np. skórami) jest zabroniony bez specjalnych zezwoleń.

Ochronie gatunku może też służyć hodowla w niewoli. Pierwsze potomstwo waranów z Komodo oddane pod opiekę człowieka poza Indonezją miało miejsce w 1992 roku w Narodowym Parku Zoologicznym Smithsonian (znajduje się na północ od Waszyngtonu i jest jednym z najstarszych ogrodów zoologicznych w USA).

W 2004 roku w ogrodzie zoologicznym na Gran Canarii udało się wyhodować pierwsze europejskie potomstwo warana z Komodo.

7
Warany z Komodo mieszkają też w polskich ogrodach zoologicznych.

Można je oglądać w Starym Zoo w Poznaniu (jeden z najstarszych ogrodów zoologicznych na świecie, założony w 1871 roku), gdzie przebywają od 2005 roku i w Ogrodzie Zoologicznym we Wrocławiu, gdzie mieszkają od lipca 2014 roku (najstarszy ogród zoologiczny w Polsce, otwarty 10 lipca 1865 roku).

8
Warany z Komodo są drapieżnikami wierzchołkowymi, dominują w ekosystemie w którym żyją.

Ze względu na swoje wymiary nie posiadają naturalnych drapieżników, są na szczycie łańcucha pokarmowego. Żyjące na wolności smoki z Komodo ważą zwykle około 70 kg i mierzą 2,5-3 m. Osobniki przebywające w niewoli często ważą więcej.

Największy zweryfikowany w niewoli okaz miał 3,13 m długości i ważył 166 kg (włączając niestrawiony pokarm). Największy dziki okaz miał długość 3,04 m i masę 81,5 kg (bez zawartości żołądka).

9
Waran z Komodo ma ogon równy połowie długości ciała.

Posiada dużą, szeroką głowę, grubą, masywną szyję, baryłkowaty tułów i długi ogon. Skóra jego ciała pokryta jest łuskami zawierającymi maleńkie kości zwane osteodermami, które działają jak rodzaj naturalnej kolczugi. Osteodermy nie występują jedynie w okolicach oczu, nozdrzy, brzegów ust i oka ciemieniowego (trzecie oko) - otwór ciemieniowy w czaszce i szczątkowe oko.

Smok z Komodo słyszy w zakresie od 400 do 2000 herców. Dawniej uważano, że zwierzęta te są głuche, ale badania zakwestionowały ten pogląd. Widzi natomiast obiekty oddalone nawet o 300 m, choć słabo widzi w nocy. Potrafi rozróżniać kolory, ale nie reaguje na nieruchome obiekty.

Podobnie jak inne gady, waran z Komodo do wykrywania, smakowania i węchu wykorzystuje przede wszystkim język (narząd Jacobsona), a nie nozdrza. Dzięki sprzyjającemu wiatrowi i zwyczajowi kołysania głową na boki podczas chodzenia, może on wykryć padlinę z odległości 4-9,5 kilometra.

10
Jaszczurka ta posiada około sześćdziesięciu często wymienianych, ząbkowanych zębów, które mogą mierzyć do 2,5 centymetra długości.

Ślina warana często bywa zabarwiona krwią, ponieważ zęby są prawie całkowicie pokryte tkanką dziąseł, która jest naturalnie uszkadzana w czasie spożywania posiłku. Obfitość tej śliny ułatwia mu przełykanie pokarmu.

11
Smoki z Komodo są mięsożercami.

Choć uważa się, że głównie żywią się padliną, często znienacka atakują żywą ofiarę. Waran szarżuje na nią z dużą prędkością i uderza w spód lub gardło, zabijając ofiarę w kilka sekund. Smoki z Komodo rozdzierają zdobycz na duże kawałki i połykają je w całości. W przypadku mniejszych ofiar, jak na przykład koza, potrafią połknąć ją w całości (zajmuje im to 15-20 minut). Czasami zwierzęta te usiłują przyspieszyć proces połykania dociskając zdobycz do drzewa, aby szybciej dostała się do gardła. Zdarza się, że taranują drzewo tak mocno, że zostaje ono powalone.

Mała rurka pod językiem, która łączy się z płucami, pozwala im na oddychanie w czasie połykania pokarmu.

12
Dieta smoka z Komodo jest zróżnicowana.

Obejmuje ona bezkręgowce, inne gady, w tym mniejsze warany z Komodo, ptaki, jaja ptasie, małe ssaki, małpy, dziki, kozy, świnie, jelenie jawajskie (Axis kuhlii), konie, bawoły wodne (Bubalus bubalis).

Choć smoki z Komodo unikają konfrontacji z ludźmi, zdarza się, że zaatakują. Gdy zostaną osaczone, reagują agresywnie, otwierają paszczę, syczą i ostrzegawczo ustawiają ogon w pozycji do uderzenia nim.

Istnieją doniesienia o indywidualnych przypadkach ataku na ludzi, zabiciu ich, a nawet zjedzeniu. Jednak przypuszcza się, ze wydarzenia takie można przypisać jedynie kilku anormalnym osobnikom, które utraciły strach przed ludźmi i stały się bardzo agresywne.

Dowiedz się więcej ...
13
Żyją w gorących i suchych miejscach na otwartych łąkach, sawannach i w tropikalnych lasach.

Są aktywne za dnia, noc spędzają w wygrzebanych przez siebie dziurach o szerokości od 1 do 3 m. Dziury te kopią za pomocą potężnych przednich kończyn i pazurów. Polują po południu, a w najgorętszą część dnia przebywają w cieniu. Miejsca odpoczynku są pozbawione roślinności i oznaczone odchodami.

Są samotnikami, które gromadzą się tylko w czasie godów (pomiędzy majem a sierpniem) i w czasie jedzenia.

14
Występuje u nich dymorfizm płciowy.

Gody odbywają się od maja do sierpnia, a jaja samice składają we wrześniu. Smoki z Komodo mogą być monogamiczne i tworzyć więzy z wybranymi partnerkami, co jest rzadkim zachowaniem u jaszczurek.

Lęgi zawierają średnio 20 jaj, których okres inkubacji wynosi 7-8 miesięcy. Młode warany większość swoich pierwszych lat spędzają na drzewach, gdzie chronią się przed drapieżnikami (też dorosłymi waranami, dla których młode osobniki stanowią około 10% ich diety).

Dojrzewanie młodych waranów trwa 8-9 lat, a długość ich życia na wolności wynosi około 30 lat.

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

17 ciekawostek o Jaszczurce zwince
17 ciekawostek o Jaszczurce zwince
Lacerta agilis
Ten najliczniejszy w Polsce gad żyje na nizinnych obszarach całego kraju. Pełni pożyteczną rolę w ekosystemie polując na gąsienice pasożytujące uprawy ...
20 ciekawostek o padalcu zwyczajnym
20 ciekawostek o padalcu zwyczajnym
Beznoga jaszczurka często mylona z wężem
Choć padalec przypomina węża w rzeczywistości jest beznogą jaszczurką. W toku ewolucji nastąpił u tych zwierząt zanik kończyn ale w szkielecie nadal w ...
19 ciekawostek o Agamie brodatej
19 ciekawostek o Agamie brodatej
Pogona vitticeps
Ta ciekawa jaszczurka występuje wyłącznie na kontynencie Australijskim. Choć jej wygląd może odstraszać, w rzeczywistości jest zwierzęciem całkowicie ...
11 ciekawostek o Parku Narodowym Komodo
11 ciekawostek o Parku Narodowym Komodo
Jeden z nowych siedmiu cudów świata
Park Narodowy Komodo (Taman Nasional Komodo) to położony w Indonezji obszar chroniony. Jest jednym z pięćdziesięciu parków narodowych tego kraju, znaj ...
16 ciekawostek o Bali
16 ciekawostek o Bali
Wyjątkowe miejsce na ziemi
Bali to wyspa w archipelagu Indonezji, jedna z najbardziej popularnych wysp w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Słynie z bogatej kultury i tradycji ...
20 ciekawostek o Krakatau
20 ciekawostek o Krakatau
Najgłośniejszy wulkan w dziejach
Wulkan Krakatau znany jest jako jeden z najbardziej śmiercionośnych we współczesnej historii. Erupcja z 1883 roku uważana jest za drugą, najpoważniejs ...
27 ciekawostek o Krokodylach
27 ciekawostek o Krokodylach
Niebezpieczni przybysze ze świata dinozaurów
Pierwsi przodkowie krokodyli pojawili się na świecie około 250 milionów lat temu jednak rząd obecnie żyjących osobników wyodrębnił się około 82 milion ...
14 ciekawostek o dinozaurach
14 ciekawostek o dinozaurach
Gady panujące na Ziemi przed wieloma milionami lat
Choć o dinozaurach słyszał każdy, te fascynujące gady wciąż skrywają wiele tajemnic. Panowały na ziemi w erze mezozoicznej, przez wszystkie jej okresy ...

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o Kirunie
19 ciekawostek o Kirunie
Szwedzkie miasto z lokalną anomalią magnetyczną
Kiruna, miasto zakorzenione w sercu Laponii, stanowi nie tylko ośrodek górniczy, lecz także fascynujące centrum kultury, historii i natury arktycznej. ...
16 ciekawostek o Bali
16 ciekawostek o Bali
Wyjątkowe miejsce na ziemi
Bali to wyspa w archipelagu Indonezji, jedna z najbardziej popularnych wysp w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Słynie z bogatej kultury i tradycji ...
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
Najstarsze znane żyjące zwierzę lądowe
Żółw Jonathan to wyjątkowa postać w krainie zwierzęcych legend. Jego imponujący wiek i niezwykła historia życia uczyniły go jednym z najbardziej znany ...
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
Strategiczny geniusz, którego rządy rozpoczęły epokę hellenistyczną
Aleksander Macedoński, znany także jako Aleksander Wielki, jest jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii starożytnej. Uważany za militarne ...
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
Francuski Michał Anioł
Auguste Rodin, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy XIX wieku, pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii sztuki. Jego prace, odznacz ...
21 ciekawostek o Hatszepsut
21 ciekawostek o Hatszepsut
„Pierwsza z dostojnych kobiet”
Otrzymała imię Hatszepsut, które znaczyło „Pierwsza z dostojnych kobiet”. Była królową Górnego i Dolnego Egiptu - jedną z czterech kobiet noszących ty ...
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
Malarz kobiet
Gustav Klimt był austriackim malarzem symbolizmu i jednym z najbardziej znanych przedstawicieli secesji wiedeńskiej. Jego prace znane są ze swojego ch ...
21 ciekawostek o Kajmanach
21 ciekawostek o Kajmanach
Wyspy o niezwykle liberalnym systemie bankowym
Kajmany to trzy wyspy na Morzu Karaibskim, które stanowią terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii. Swoje korzenie maja one w kolonizacji hiszpańskiej i ...

Podobne tematy