Architektura

Ciekawostki o katedrze wawelskiej

Znaleźliśmy 41 ciekawostek na temat katedry wawelskiej

Miejsce koronacji i spoczynku królów polskich

Katedra wawelska to szczególne dla Polaków miejsce. Jest nie tylko najsłynniejszą w naszym kraju nekropolią królewską, ale też niejako sanktuarium narodowym. Spoczywają tam władcy Polski, biskupi krakowscy, ale także zasłużeni dla ojczyzny Polacy.
1
Katedra wawelska jest bazyliką archikatedralną św. Stanisława i św. Wacława.
Jest kościołem archikatedralnym, należącym do archidiecezji krakowskiej.
2
Katedra była miejscem koronacji królów Polski, królewskich ślubów, chrzcin królewskich dzieci, a także miejscem pochówku prawie wszystkich władców Polski i osób szczególnie dla kraju zasłużonych.
W kryptach katedry pochowanych jest siedemnastu królów Polski, począwszy od Władysława I Łokietka.
3
Pierwszy kościół katedralny na Wawelu wzniesiono najprawdopodobniej niedługo po ustanowieniu w 1000 roku biskupstwa krakowskiego.
Biskupstwo w Krakowie powstało w ramach archidiecezji gnieźnieńskiej po zdobyciu przez Bolesława Chrobrego w końcu X wieku grodu wawelskiego i przyłączeniu Małopolski do państwa Piastów.
4
Była to tzw. katedra chrobrowska (I romańska), poświęcona św. Wacławowi, z którym spokrewniony przez matkę Dobrawę był Chrobry.
Niewiele wiadomo o tej pierwszej katedrze, ale przypuszcza się, że była ona trójabsydowa, o długości nawet 45 m i szerokości 21 m. Jeszcze w końcu XX wieku uważano, że reliktami tej pierwszej katedry były pozostałości kościoła św. Gereona (kościoła zbudowanego w XI wieku na wzgórzu wawelskim).
5
Druga katedra romańska powstała na przełomie XI i XII wieku, za panowania księcia Władysława Hermana, a dokończona za panowania Bolesława Krzywoustego.
Nazywana była katedrą hermanowską. Konsekrowano ją w 1142 roku. Była trójnawową, wieżową bazyliką z dwoma chórami i kryptą. W XIII wieku dobudowano do niej kaplice św. Mikołaja i śś. Piotra i Pawła, a na środku zbudowano grobowiec-ołtarz św. Stanisława ze Szczepanowa (biskupa i męczennika), którego szczątki sprowadzono w 1089 roku ze Skałki (kościół oraz klasztor Paulinów). Od tego czasu powstał kult tego świętego, związany z katedrą.
6
Katedra spłonęła w 1305 roku.
Z tamtego okresu zachowała się do dziś krypta św. Leonarda, należąca do najpiękniejszych wnętrz romańskich w Polsce. W absydzie posiada kamienny ołtarzyk, wykonany według projektu francuskiego architekta Eugene Viollet-le-Duc. Stopień przed ołtarzem pokryty jest posadzką z XIII wieku. Na środku krypty usytuowany jest grób biskupa Maurusa, zmarłego w 1118 roku. Lampy w krypcie mają kształt koron królewskich. Ponadto, w krypcie pochowani są, m.in.: Michał Korybut-Wiśniowiecki, Jan III Sobieski, Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, Władysław Sikorski.
7
W katedrze, w 1320 roku, odbyła się koronacja Władysława Łokietka na króla Polski.
Koronacji dokonał arcybiskup gnieźnieński Janisław. Uroczystość odbyła się w jeszcze zniszczonej katedrze, ale już wkrótce biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej, gotyckiej katedry.
8
Budowa nowej gotyckiej katedry rozpoczęła się za panowania Władysława Łokietka, a zakończyła za panowania Kazimierza Wielkiego.
Najpierw wybudowano kaplicę św. Małgorzaty, która obecnie jest zakrystią, później prezbiterium, nawę główną, transept i nawy boczne. Konsekrowano ją w 1364 roku. W obecności Króla Kazimierza Wielkiego dokonał tego arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki. Budynek był trójnawowy, z trzema wieżami, otoczony licznymi kaplicami. Katedra została usytuowana wokół miejsca, w którym znajdowały się ołtarz i relikwie św. Stanisława.
9
W ciągu kolejnych wieków katedra ulegała licznym przebudowom.
Odbywały się one z polecenia kolejnych królów, biskupów i magnatów, którzy przebudowywali stare lub wznosili nowe kaplice z przeznaczeniem na mauzolea. Wyposażali też wnętrza w dzieła sztuki.
10
Po 1501 roku w katedrze wzniesiono nagrobek króla Jana Olbrachta.
Po śmierci królowej Barbary Zapolyi (pierwszej żony Zygmunta I Starego), król postanowił zbudować dla niej i dla swojej rodziny mauzoleum. Po zburzeniu XIV-wiecznej kaplicy Kazimierza Wielkiego, na jej fundamentach zbudowano kaplicę Zygmuntowską. Była to pierwsza w Polsce kaplica w pełni renesansowa, stała się ona wzorem dla nowych kaplic budowanych w miejscu wcześniejszych gotyckich. Jej konsekracja odbyła się w 1533 roku.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o palczaku madagaskarskim
Przez wielu uważany za najdziwniejsze i najbrzydsze zwierzę świata. Do 1961 roku uważany za gatunek wymarły. Występuje tylko na Madagaskarze. Tubylc ...
Ciekawostki o Johannie Wolfgangu von Goethe
Johann Wolfgang Goethe żył i tworzył na przełomie XVIII i XIX wieku. Był niemieckim poetą, dramatopisarzem, powieściopisarzem, naukowcem, mężem stanu, ...
Ciekawostki o kasztanach
Kasztan nie jest tym samym drzewem, które powszechne jest w naszych ogrodach i parkach, choć potocznie takim mianem się go określa. Kasztan, w odróżni ...
Ciekawostki o Poczdamie
Poczdam jest stolicą Brandenburgii. Ze względu na swoją historyczną przeszłość jest miastem międzynarodowym, czego odzwierciedleniem jest także różnor ...
Ciekawostki o kuokach
Kuoki słyną ze swojego uśmiechu. Te małe torbacze zamieszkujące Australię stały się swego rodzaju światowym fenomenem. Od 2010 roku rzesze turystów po ...
Ciekawostki o Camilli Parker Bowles
Od 50 lat jej życie toczy się u boku obecnego króla Karola III. Pochodzi z dobrze sytuowanej, szlacheckiej rodziny. Ma za sobą burzliwą historię, nieu ...
Ciekawostki o Zygmuncie I Starym
Zygmunt I Stary był przedostatnim Jagiellonem na polskim tronie. Jako przedostatni z sześciu braci nie był brany pod uwagę, jako następca tronu. Okoli ...
Ciekawostki o zamku Balmoral
Zamek Balmoral jest prywatną rezydencją brytyjskiej rodziny królewskiej. Zakupiony w 1852 roku przez księcia Alberta, męża królowej Wiktorii, stał się ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Zamku Królewskim na Wawelu
Zamek Królewski na Wawelu był zawsze najważniejszą siedzibą polskich władców, miejscem prestiżowym o ogromnym znaczeniu dla polskiej tradycji i tożsam ...
Ciekawostki o kościele Mariackim w Krakowie
Kościół Mariacki w Krakowie jest ceglaną, trójnawową bazyliką znajdującą się przy rynku w Krakowie. Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą jeszcze z XI ...
Ciekawostki o prawosławiu
Prawosławie jest jednym z głównych odłamów chrześcijaństwa, opierającym swoją doktrynę na Piśmie Świętym i Tradycji Kościoła Wschodniego. Jest chrześc ...
Ciekawostki o katedrze Notre-Dame
Piękna gotycka katedra z XIII wieku znana jest przede wszystkim ze swojej wyjątkowej fasady oraz okazałych rozet, przez które światło wpadające do śro ...
Ciekawostki o Bazylice Mariackiej w Gdańsku
Bazylika Mariacka jest największym kościołem w Gdańsku i jedną z największych ceglanych świątyń w świecie. Jest to miejsce wyjątkowe, zarówno przez sw ...
Ciekawostki o Jerzym Popiełuszce
Jerzy Popiełuszko był księdzem katolickim, którego posługa duszpasterska przypadła w trudnym okresie komunistycznej Polski. Był odważnym kapłanem, kt ...
Ciekawostki o Jasnej Górze
Jasna Góra to święte miejsce dla katolików, czcicieli Maryi, miejsce corocznego pielgrzymowania ponad 4 mln pątników. Góruje nad Częstochową od XIV wi ...
Ciekawostki o bazylice Sagrada Familia
Bazylika Sagrada Familia jest dumą Barcelony i wyrazem geniuszu jej twórcy - Antonio Gaudiego. Choć jej budowa trwa już od 139 lat, na jej ostateczne ...