Ciekawostki o katedrze wawelskiej

Katedra wawelska

Miejsce koronacji i spoczynku królów polskich

Katedra wawelska to szczególne dla Polaków miejsce. Jest nie tylko najsłynniejszą w naszym kraju nekropolią królewską, ale też niejako sanktuarium narodowym. Spoczywają tam władcy Polski, biskupi krakowscy, ale także zasłużeni dla ojczyzny Polacy.
1.Katedra wawelska jest bazyliką archikatedralną św. Stanisława i św. Wacława.
Jest kościołem archikatedralnym, należącym do archidiecezji krakowskiej.
2.Katedra była miejscem koronacji królów Polski, królewskich ślubów, chrzcin królewskich dzieci, a także miejscem pochówku prawie wszystkich władców Polski i osób szczególnie dla kraju zasłużonych.
W kryptach katedry pochowanych jest siedemnastu królów Polski, począwszy od Władysława I Łokietka.
3.Pierwszy kościół katedralny na Wawelu wzniesiono najprawdopodobniej niedługo po ustanowieniu w 1000 roku biskupstwa krakowskiego.
Biskupstwo w Krakowie powstało w ramach archidiecezji gnieźnieńskiej po zdobyciu przez Bolesława Chrobrego w końcu X wieku grodu wawelskiego i przyłączeniu Małopolski do państwa Piastów.
4.Była to tzw. katedra chrobrowska (I romańska), poświęcona św. Wacławowi, z którym spokrewniony przez matkę Dobrawę był Chrobry.
Niewiele wiadomo o tej pierwszej katedrze, ale przypuszcza się, że była ona trójabsydowa, o długości nawet 45 m i szerokości 21 m. Jeszcze w końcu XX wieku uważano, że reliktami tej pierwszej katedry były pozostałości kościoła św. Gereona (kościoła zbudowanego w XI wieku na wzgórzu wawelskim).
5.Druga katedra romańska powstała na przełomie XI i XII wieku, za panowania księcia Władysława Hermana, a dokończona za panowania Bolesława Krzywoustego.
Nazywana była katedrą hermanowską. Konsekrowano ją w 1142 roku. Była trójnawową, wieżową bazyliką z dwoma chórami i kryptą. W XIII wieku dobudowano do niej kaplice św. Mikołaja i śś. Piotra i Pawła, a na środku zbudowano grobowiec-ołtarz św. Stanisława ze Szczepanowa (biskupa i męczennika), którego szczątki sprowadzono w 1089 roku ze Skałki (kościół oraz klasztor Paulinów). Od tego czasu powstał kult tego świętego, związany z katedrą.
6.Katedra spłonęła w 1305 roku.
Z tamtego okresu zachowała się do dziś krypta św. Leonarda, należąca do najpiękniejszych wnętrz romańskich w Polsce. W absydzie posiada kamienny ołtarzyk, wykonany według projektu francuskiego architekta Eugene Viollet-le-Duc. Stopień przed ołtarzem pokryty jest posadzką z XIII wieku. Na środku krypty usytuowany jest grób biskupa Maurusa, zmarłego w 1118 roku. Lampy w krypcie mają kształt koron królewskich. Ponadto, w krypcie pochowani są, m.in.: Michał Korybut-Wiśniowiecki, Jan III Sobieski, Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, Władysław Sikorski.
7.W katedrze, w 1320 roku, odbyła się koronacja Władysława Łokietka na króla Polski.
Koronacji dokonał arcybiskup gnieźnieński Janisław. Uroczystość odbyła się w jeszcze zniszczonej katedrze, ale już wkrótce biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej, gotyckiej katedry.
8.Budowa nowej gotyckiej katedry rozpoczęła się za panowania Władysława Łokietka, a zakończyła za panowania Kazimierza Wielkiego.
Najpierw wybudowano kaplicę św. Małgorzaty, która obecnie jest zakrystią, później prezbiterium, nawę główną, transept i nawy boczne. Konsekrowano ją w 1364 roku. W obecności Króla Kazimierza Wielkiego dokonał tego arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki. Budynek był trójnawowy, z trzema wieżami, otoczony licznymi kaplicami. Katedra została usytuowana wokół miejsca, w którym znajdowały się ołtarz i relikwie św. Stanisława.
9.W ciągu kolejnych wieków katedra ulegała licznym przebudowom.
Odbywały się one z polecenia kolejnych królów, biskupów i magnatów, którzy przebudowywali stare lub wznosili nowe kaplice z przeznaczeniem na mauzolea. Wyposażali też wnętrza w dzieła sztuki.
10.Po 1501 roku w katedrze wzniesiono nagrobek króla Jana Olbrachta.
Po śmierci królowej Barbary Zapolyi (pierwszej żony Zygmunta I Starego), król postanowił zbudować dla niej i dla swojej rodziny mauzoleum. Po zburzeniu XIV-wiecznej kaplicy Kazimierza Wielkiego, na jej fundamentach zbudowano kaplicę Zygmuntowską. Była to pierwsza w Polsce kaplica w pełni renesansowa, stała się ona wzorem dla nowych kaplic budowanych w miejscu wcześniejszych gotyckich. Jej konsekracja odbyła się w 1533 roku.
Katedra wawelska
Znaleźliśmy 41 ciekawostek na temat katedry wawelskiej

Przeczytaj również

Ciekawostki o Empire State Building Ciekawostki o Pałacu Kultury i Nauki Ciekawostki o katowickim Spodku Ciekawostki o Parku Mużakowskim Ciekawostki o kościele Mariackim w Krakowie

Rozerwij się trochę!

Lubisz quizy? My lubimy, dlatego wraz z portalem FunQuiz.pl zapraszamy do łączenia przyjemnego z pożytecznym.

Quizy o architekturze i zabytkach Quizy z wiedzy ogólnej