Zwierzęta

Ciekawostki o dziobaku australijskim

Znaleźliśmy 31 ciekawostek na temat dziobaka australijskiego

Najdziwniejszy ssak żyjący na Ziemi

Dziobak australijski jest przedstawicielem stekowców, będących brakującym ogniwem ewolucji pomiędzy gadami a ssakami. Jest gatunkiem endemicznym, żyjącym jedynie w Australii i w Tasmanii. Posiada dość surrealistyczny wygląd hybrydy powstałej z połączenia bobra, kaczki i wydry. Jest dowodem na ogromną moc ewolucji i natury w ogóle.
1
Dziobak australijski (Ornithorhynchus anatinus) jest gatunkiem ssaka z grupy stekowców.
Stekowce to rząd prymitywnych ssaków, które są jajorodne. Ich łacińska nazwa - Monotremata nawiązuje do faktu, że ich układ pokarmowy, wydalniczy i rozrodczy mają wspólne ujście w steku (cloaca). Praktycznie wszystkie znane stekowce zamieszkują Australię, Tasmanię i Nową Gwineę. Tylko dwa gatunki tych zwierząt dotrwały do czasów współczesnych: kolczatka australijska i dziobak australijski.
2
Stekowce są brakującym ogniwem pomiędzy gadami a ssakami.
Od gadów oddzieliły się w mezozoiku (200-160 mln lat temu). Zamieszkiwały superkontynent Gondwany (południowy superkontynent, którego nazwa pochodzi od północnego rejonu Indii. W jego skład wchodziły dzisiejsze: Ameryka Południowa, Afryka, Indie, Australia, Antarktyda i południowo-wschodnia część Azji oraz Zelandia i Madagaskar). Skamieniałe kości stekowców znajdowane były nie tylko w Australii, ale też w Ameryce Południowej. Były większe, niż te żyjące obecnie, mogły osiągać nawet metr długości.
3
Rodzina dziobakowate, do których należy dziobak australijski, pojawiła się w Australii około 15 mln lat temu.
Obecnie dziobaki żyją na wschodnim wybrzeżu Australii i na Tasmanii.
4
Są endemitami i zwierzętami półwodnymi.
Środowiskiem naturalnym dla dziobaka jest woda, pływa w małych, mętnych rzekach i strumieniach. Spotkać go jednak można również na tasmańskich wzgórzach, w Alpach Australijskich, w tropikalnych lasach równikowych u wybrzeży Queensland oraz w północnej części Półwyspu York.
5
W Europie usłyszano o dziobaku w 1798 roku, kiedy to drugi gubernator Nowej Południowej Walii John Hunter, wysłał do Wielkiej Brytanii futro upolowanego przez Aborygenów dziobaka.
Brytyjscy naukowcy nie uwierzyli w autentyczność okazu, przypuszczano nawet, że został on spreparowany przez niezwykle uzdolnionego azjatyckiego taksydermistę, poprzez przyszycie kaczego dzioba do ciała bobra.
6
Pierwszy opis zwierzęcia sporządził George Shaw, określając go jako najniezwyklejszy okaz ssaka.
Zwierzęciu nadano oficjalną naukową nazwę Ornithorhynchus anatinus, co oznacza po grecku "ptasi pysk", a od łacińskiego przymiotnika anatinus - "kaczy". Polska nazwa "dziobak" pojawiła się w "Krotkim rysie historyi naturalney" z 1829 roku autorstwa Franciszka Kuberskiego i przyjęła się w polskim piśmiennictwie.
7
Dziobak jest niewielkim zwierzęciem, o którym można powiedzieć, że symbolizuje różnorodność.
Długość jego ciała wynosi od 45-60 cm (samce 45-60 cm, a samice 43 cm). Jego waga natomiast waha się od 1 do 2,4 kg. Ciało dziobaka i płaski "bobrowaty" ogon pokryte są gęstym brązowym futrem zatrzymującym ciepło. Futro wykazuje zdolność do fluorescencji w intensywnym kolorze zielonym i niebieskim. W ogonie magazynowany jest tłuszcz jako zapas energii (podobnie jak u diabła tasmańskiego).
8
Posiada charakterystyczny kaczy dziób, który jest duży i miękki.
Nie pełni on roli jamy ustnej, jest organem zmysłowym, usta natomiast znajdują się pod nim. Na grzbiecie dzioba umiejscowione są nozdrza. Oczy i uszy dziobaka umieszczone są w rowku, z tyłu nozdrzy. Podczas pływania rowek ulega zamknięciu. Wejście kanału słuchowego znajduje się u podstawy czaszki.
9
Na stopach dziobak posiada błonę pławną.
Jest ona większa na przednich łapach i tworzy kierujące się w tył fałdy, gdy zwierzę idzie po lądzie. Nogi dziobaka ułożone są po bokach ciała, i jest to cecha gadzia tego zwierzęcia, ponieważ ssaki mają nogi pod tułowiem. Inną gadzią cechą jest to, że po lądzie dziobak stąpa na kościach palców, dzięki czemu nie uszkadza błony pławnej. Gdy przemieszcza się wolno, jego tułów dotyka podłoża. Unosi ciało wówczas, gdy się spieszy.
10
Temperatura ciała dziobaka wynosi około 32 stopni, co jest raczej niespotykane u innych ssaków, osiągających temperaturę około 37 stopni.
Przypuszcza się jednak, że nie jest to ogólna cecha tych zwierząt, a cecha adaptacyjna, wynikająca z konieczności przystosowania się do warunków środowiska, w którym przebywają.
11
Młody dziobak posiada zęby trzonowe, które wypadają, gdy zaczyna on poznawać środowisko poza gniazdem.
Na ich miejsce pojawiają się zrogowaciałe płytki, którymi miażdży pokarm. Za nimi leżą worki policzkowe, w których magazynowany jest pokarm.
12
Budowa oka dziobaka wskazuje na to, że na przestrzeni wieków zostały one przystosowane do wodnego i nocnego trybu życia.
Budową oka dziobak przypomina lwy morskie oraz wydry.
13
Odcinek szyjny kręgosłupa dziobaka składa się, jak u większości ssaków, z siedmiu kręgów szyjnych.
Występują u niego natomiast żebra szyjne i dodatkowe kości w obręczy barkowej, jak niespotykana u innych ssaków kość międzyobojczykowa, a także kość krucza (parzysty składnik obręczy kończyny górnej - dobrze rozwinięty u ptaków, gadów i płazów).
14
Dziobak rozwinął przystosowania do nurkowania.
Są to m.in: bradykardia (stan, w którym częstość akcji serca wynosi poniżej 60 razy na min.) i efekt Bohra (zmniejszanie powinowactwa hemoglobiny do tlenu w warunkach obniżonego pH).
15
Dziobak oddycha za pomocą płuc.
Nie są one symetryczne. Po prawej stronie składają się z dwóch płatów, a po lewej z jednego. Poniżej płuc znajduje się przepona.
16
Przewód pokarmowy dziobaka jest prosty i krótki - osobnik o długości ciała wynoszącej 44 cm posiada przewód pokarmowy o długości 140 cm.
Żołądek dziobaka ograniczony jest cienką ścianą, pozbawioną gruczołów. Trawienie odbywa się przy udziale wydzielin trzustki i gruczołów ściany przewodu pokarmowego.
17
Dziobaki żywią się głównie bezkręgowcami bentosu (organizmy zwierzęce związane z dnem środowisk wodnych).
W rzekach znajdują krewetki, rakowate, pierścienice, larwy owadów. Polują łapiąc pływające okazy lub ryjąc w dnie zbiornika wodnego. Pływają i nurkują, pod wodą wytrzymują około 40 sek. Między jednym a drugim nurkowaniem odpoczywają nad powierzchnią wody około 20 sek. Na zdobywaniu pożywienia dziobaki spędzają około 12 godzin dziennie.
18
Dziobaki wykazują aktywność o zmierzchu oraz w nocy.
W ciągu dnia można je spotkać tylko przy zachmurzonym niebie.
19
Terytorium dziobaka obejmuje obszar około 7 km2, a rewir jednego samca nakłada się na rewiry kilku samic (3-4).
Dziobaki żyją w norach znajdujących się przy samym lustrze wody. Mają owalny kształt i ukryte są wśród korzeni roślin.
20
Na dziobak czyha wielu wrogów naturalnych: orły, sowy, jastrzebie, węże, warany, bobroszczury.
Atakowane są również przez krokodyle. Dziobaki nie są gatunkiem zagrożonym, ich śmiertelność nie jest wysoka, ale mimo tego znajdują się pod ochroną.
21
Dziobaki wyposażone są w elektroreceptory, co czyni je fenomenem wśród współczesnych ssaków.
Dzięki nim namierzają swoje ofiary poprzez zmiany w polu elektrycznym. Dziobak potrafi odbierać bodźce elektryczne z otoczenia, podobnie jak rekiny. Elektroreceptory znajdują się w skórze dzioba w specjalnych rowkach. Dziobak ustala źródło pola elektrycznego, porównując różnice w sile sygnału między różnymi receptorami. Świadczy o tym fakt, że w trakcie polowania porusza głową na boki i "oblicza" odległość do zdobyczy. Nie używa w czasie polowania ani węchu ani wzroku.
22
Dziobak posiada na kostkach tylnych nóg specjalne ostrogi, z których wydzielany jest jad.
Tę toksynę posiadają tylko samce. Samice nie stanowią zagrożenia, bo ich ostrogi zanikają przed pierwszym rokiem życia. Jad ten nie jest śmiertelny dla człowieka, ale ukłucie powoduje dotkliwy ból, uniemożliwiający normalne funkcjonowanie. Po ukąszeniu wokół rany pojawia się obrzęk, rozprzestrzeniający się na całą kończynę. Produkcja jadu wzrasta w okresie rozrodczym dziobaków i przypuszcza się, że samce używają toksyny w celu podkreślenia swej dominacji, a nie w celu zabicia intruza.
23
Kolejną u dziobaków cechą typową dla gadów jest posiadanie kloaki (steku).
Jest ona połączona zarówno z jelitem, jak i z układem rozrodczym. U dziobaków nie występuje moszna, jądra nie zstępują, znajdują się w brzuchu. Oprócz plemników wytwarzają testosteron i dihydrotestosteron.
24
Dziobak posiada duży mózg.
25
Obserwacje dziobaków wykazały, że mogą one być zarówno zwierzętami osiadłymi, jak i migrującymi.
26
Dziobaki składają jaja, co także jest cechą po gadzich przodkach.
Okres rozrodczy trwa od czerwca do października. W czasie rozrodu samice budują nową norę o głębokości dochodzącej do 20 m, z elementami blokującymi dostęp do dalszej części jamy. Wnętrze nory wysłane jest mokrymi liśćmi i trzciną (samica znosi liście trzymając je pod ogonem). Samica posiada dwa jajniki, ale tylko jeden jest aktywny. W jednym miocie składa od 1-3 małych jaj o skórzastych skorupkach. Ich średnica wynosi ok. 11 mm. Samica wysiaduje jaja ok. 10 dni, ogrzewa je, owijając się wokół nich. Po 10 dniach wylęgają się ślepe i łyse młode, które karmione są mlekiem. Jednak nie za pomocą sutków, a przez pory w skórze, z których wydobywa się mleko. Karmienie mlekiem trwa przez 3-4 miesiące i po tym czasie młode opuszczają norę.
27
Dziobaki na wolności żyją do 11 lat.
W niewoli dożywają do lat 17. W rezerwatach dziobaka można zobaczyć w specjalnych akwariach, od 2013 roku tylko na terenie Australii.
28
Do początku XX wieku chętnie polowano na dziobaki ze względu na ich futro.
Obecnie dziobak podlega ochronie na całym obszarze występowania.
29
Wizerunek dziobaka widnieje na rewersie 20-centówki australijskiej.
30
Postać dziobaka wykorzystana jest w amerykańskiej kreskówce "Fineasz i Ferb", stworzonej przez The Walt Disney Company.
Pepe Pan Dziobak jest tam jedną z głównych postaci.
31
Nowoczesny pociąg Alstom Pendolino potocznie nazywany jest "dziobakiem" ze względu na kształt przedniej części.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Ołomuńcu
Ołomuniec leżący we wschodniej części Republiki Czeskiej jest pięknym, choć mało popularnym miastem. Jako stolica Moraw posiada bogatą historię, które ...
Teatro Amazonas - opera w sercu amazońskiego lasu deszczowego
Teatro Amazonas to jeden z najważniejszych teatrów Brazylii i główną atrakcją miasta Manaus. Zlokalizowany  w Largo de São Sebastião, historycznym cen ...
Ciekawostki o krowach
Kiedyś wypasane były w mniejszych stadach na wiejskich łąkach, dziś najczęściej spotykamy ja w dużych farmach nastawionych na przemysłową produkcję. D ...
Ciekawostki o długoszparze
Długoszpar, zwany także żarłaczem olbrzymim, jest drugą co do wielkości znaną rybą na świecie, po rekinie wielorybim. Długość jego ciała jest imponują ...
Ciekawostki o Niemczech
Nasi zachodni sąsiedzi to kraj o burzliwej historii. Stamtąd pochodzi tradycja i kultura średniowiecznej chrześcijańskiej Europy ale i także jeden z n ...
Ciekawostki o Alfredzie Noblu
Żyjący w XIX wieku Alfred Nobel najbardziej znany jest z tego, że przekazał swoją fortunę na ustanowienie Nagrody Nobla, choć wniósł on także wielki w ...
Ciekawostki o Rzymie
Historia Rzymu trwa nieprzerwanie od 28 wieków, choć wiadomo że obszar ten był zamieszkiwany przez ludzi dużo wcześniej. Rzym jest jednym z najdłużej ...
Ciekawostki o Afryce
To właśnie z Afryki na podbój świata wyruszyli pierwsi przodkowie współczesnego człowieka. Choć w starożytności w Afryce rozwijały się i rozkwitały po ...

Podobne tematy

Gympie-gympie - najbardziej parząca roślina na świecie
Dendrocindre moroides, to powszechnie znane w Australii stinging tree, stinging bush lub gympie gympie. Nazwa rodzajowa Dendrocindre wywodzi się z gre ...
Ciekawostki o kangurach
Są symbolem Australii, pojawiają się często na znaczkach pocztowych czy w logotypach lokalnych firm. Bardzo dbają o swoje potomstwo oraz członków stad ...
Ciekawostki o kuokach
Kuoki słyną ze swojego uśmiechu. Te małe torbacze zamieszkujące Australię stały się swego rodzaju światowym fenomenem. Od 2010 roku rzesze turystów po ...
Ciekawostki o wombacie tasmańskim
Wombat to roślinożerny ssak występujący naturalnie w południowo-wschodniej Australii. Jest jedynym torbaczem, którego zęby stale rosną, a jego odchody ...
Ciekawostki o Diable tasmańskim
Kiedyś zamieszkiwały kontynent Australijski lecz z niewyjaśnionych przyczyn zniknęły stamtąd około trzech tysięcy lat temu. Dziś spotkać je można wyłą ...
Ciekawostki o koalach
Koale to bardzo charakterystyczne zwierzęta występujące tylko i wyłącznie w Australii. Znane są ze swojego spokojnego temperamentu. Żyją spokojnie w k ...
Ciekawostki o Aborygenach australijskich
Są najstarszą na świecie grupą etniczną, najstarszą cywilizacją. We współczesnym świecie Aborygeni są postrzegani jako naturalna część krajobrazu Aust ...
Ciekawostki o Wielkiej Rafie Koralowej
Jest jednym z siedmiu cudów natury i niesamowitym tworem, w całości zbudowanym przez organizmy żywe. Ze względu na bardzo wolny stopień przyrostu kora ...