Geografia

Ciekawostki o Świętokrzyskim Parku Narodowym

Znaleźliśmy 17 ciekawostek na temat Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Park w najstarszych górach w Polsce

Świętokrzyski Park Narodowy powstał w 1950 roku, jako trzeci, po Pienińskim i Białowieskim, park narodowy w Polsce. Jest niewielki, zlokalizowany w najstarszych polskich górach - Górach Świętokrzyskich. Jego symbolem jest jeleń, który jest główną postacią legendy opowiadającej historię powstania nazwy gór, klasztoru na Świętym Krzyżu i samego symbolu Parku.
Świętokrzyski Park Narodowy
1
Świętokrzyski Park Narodowy znajduje się w województwie świętokrzyskim.
Siedziba dyrekcji parku mieści się w Bodzentynie, mieście położonym w Górach Świętokrzyskich, u stóp Pasma Klonowskiego, nad Psarką (dorzecze Kamiennej).
2
Jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce.
Został utworzony w 1950 roku, jako trzeci w kolejności park narodowy w powojennej Polsce.
3
Powierzchnia parku wynosi 76,26 km2, powierzchnia otuliny 207,86 km2.
Położony jest w centralnej części Gór Świętokrzyskich. Obejmuje pasmo Łysogór, część Pasma Klonowskiego, Doliny Wilkowskiej i Doliny Dębniańskiej i trzy eksklawy: Górę Chełmową, Las Serwis i Skarpę Zapusty - położone w pewnym oddzieleniu od głównego obszaru parku.
4
Góry Świętokrzyskie, obok Sudetów, są jednym z najstarszych łańcuchów górskich w Europie.
Kilkakrotnie ulegały wypiętrzeniu, niszczeniu i zalewaniu przez morza. Zostały wypiętrzone 500 mln lat temu w kambrze, odmłodziła je orogeneza alpejska. Z geologicznego punktu widzenia, Góry Świętokrzyskie stanowią jeden z najważniejszych obszarów w Europie, w którym na powierzchni Ziemi występują skały osadowe reprezentujące wszystkie okresy geologiczne od prekambru do czwartorzędu. Góry te porośnięte są lasami jodłowymi i bukowymi. W skład Gór Świętokrzyskich wchodzi kilkanaście równoległych pasm, m.in. najwyższe z nich, Łysogóry z najwyższym szczytem Łysicą (614 m n.p.m.) i Łysą Górą (595 m n.p.m.).
5
Symbolem Świętokrzyskiego Parku Narodowego jest jeleń.
Logo parku składa się dwóch kół współśrodkowych w zielonym kolorze, obwiedzionych białym i zielonym konturem. U dołu wewnętrznego koła umieszczono rysunek niewielkiej skały i stojącego na niej jelenia w brązowym kolorze. Wnętrze koła wypełnia jasnozielony kolor. W zewnętrznym kole umieszczono napis "Świętokrzyski Park Narodowy" wielkimi literami w białym kolorze. U dołu koła - dwie skrzyżowane gałązki dębu i świerka w białym kolorze.
6
Idea objęcia ochroną terenu Łysogór narodziła się już na początku XX wieku.
W 1908 roku Polskie Towarzystwo Krajoznawcze - Komisja Ochrony Zabytków Przyrody zgłosiła postulat utworzenia tu rezerwatu przyrody. Rozpoczęto w ten sposób okres starań społecznych o utworzenie na tym obszarze parku narodowego, który trwał prawie pół wieku.
7
W 1920 roku powstał pierwszy w Górach Świętokrzyskich - na Chełmowej Górze rezerwat ścisły.
Objął on kompleks lasu z naturalnym stanowiskiem modrzewia polskiego. W 1924 roku utworzono dwa kolejne rezerwaty:  rezerwat na Łysej Górze i Łysicy. W 1932 częściową ochroną objęto tereny przylegające do istniejących rezerwatów. Utworzono także rezerwat częściowy na Miejskiej Górze. Łączny obszar rezerwatów wynosił wówczas 1347,4 ha i stanowił już podwaliny pod przyszły park narodowy.
8
Kolejne starania o utworzenie parku narodowego podjęto po II wojnie światowej.
Formalnie park został ustanowiony 1 maja 1950 roku, ale zanim to się stało, powstał rezerwat "Mokry Bór" o powierzchni 38,44 ha. Z chwilą powstania parku, wszystkie istniejące dotychczas rezerwaty oraz obszar o powierzchni 26,45 ha, leżący w Dolinie Czarnej Wody (między Miejską Górą a Łysicą) nazwany "Czarny Las", stały się rezerwatami ścisłymi w granicach parku. Od 1991 roku, gdy weszła w życie ustawa o ochronie przyrody, tereny te noszą nazwę obszarów ochrony ścisłej.
9
W 1996 roku obszar Parku powiększono o część Pasma Klonowskiego i kompleks Zapusty.
Powierzchnia Parku wynosi obecnie 7626,45 ha, a w jego skład wchodzą: Pasmo Łysogórskie z najwyższymi wzniesieniami w Górach Świętokrzyskich - Łysicą i Łysą Górą, część Pasma Klonowskiego z górami: Psarską (415 m n.p.m.), Miejską (426 m n.p.m.) i Bukową (484 m n.p.m.), część Pasma Pokrzywiańskiego z Chełmową Górą (351 m n.p.m.), oraz część Doliny Wilkowskiej i Dębniańskiej.
10
Pod względem administracyjnym teren Parku podzielony jest na 8 obwodów ochronnych (leśnictw).
Są to: Chełmowa Góra, Dąbrowa, Dębno, Jastrzębi Dół, Klonów, Podgórze, Święta Katarzyna, Święty Krzyż. Wyodrębniono w Parku obszary podlegające ochronie krajobrazowej, czynnej oraz ścisłej.
11
Na obszarze ochrony ścisłej zabroniona jest jakakolwiek ingerencja człowieka, pozostawiono go oddziaływaniu jedynie sił przyrody.
W Parku wydzielono pięć takich obszarów:
  • "Chełmowa Góra" - utworzony w 1920 roku w celu ochrony naturalnych stanowisk modrzewia polskiego Larix polonica. Obecnie jego powierzchnia wynosi 13,2 ha. Na tym niewielkim terenie występują lasy grądowe, bory mieszane oraz buczyny
  • "Łysica - Święty Krzyż" - powstał w wyniku połączenia w 2006 roku utworzonych w 1924 roku rezerwatów "Łysica" i "Święty Krzyż". Zajmuje obszar 2383,64 ha. Rosną tu lasy grądowe, bory jodłowe i buczyny. Cennym elementem tego obszaru są rozległe gołoborza
  • "Czarny Las" - o powierzchni 26,5 ha, utworzony w 1954 roku. Tworzą go lasy mieszane, grądy z udziałem jodły, lipy drobnolistnej, miejscami buka lub olszy czarnej, olsy i łęgi
  • "Mokry Bór" - o powierzchni 37,9 ha, utworzony w 1954 roku. Obejmuje on jedyne w Parku, niewielkie obszary bagiennego boru trzcinnikowego oraz boru bagiennego i boru świeżego. Występują tu torfowiska wysokie i przejściowe
  • "Psarski Dół" - o powierzchni 451,15 ha, utworzony w 2016 roku. Utworzono go w celu zachowania wilgotnych borów świerkowo-jodłowych
12
Lasy pokrywają 95% powierzchni Parku.
Charakterystyczne dla Parku są mieszane bory jodłowe i buczyny karpackie oraz mały zespół jarzębiny świętokrzyskiej. Pospolitymi gatunkami w Parku są: buk zwyczajny, jodła, modrzewie,, sosna zwyczajna, świerk pospolity. Rzadko występuje lipa szerokolistna, wiąz szypułkowy, jesion wyniosły i cis pospolity. Krzewy reprezentowane są pospolicie przez leszczynę i trzmielinę brodawkowatą.
13
W Świętokrzyskim Parku Narodowym znajduje się unikatowy w skali światowej zespół leśny jedliny polskiej, tj. bór jodłowo-bukowy porastający grzbiet Łysej Góry.
Autorem terminu "puszcza jodłowa" jest Stefan Żeromski, który określenie to wprowadził do literatury opiewającej przyrodę Gór Świętokrzyskich.
14
W Parku znajduje się 270-letnia jodła pospolita, która mierzy 51 m i uważana jest za najwyższe drzewo w Polsce.
Drzewostany jodły w Świętokrzyskim Parku Narodowym liczą sobie od 80 do 120 lat. W lasach Chełmowej Góry, w których duży udział mają modrzewie, występuje reliktowy podgatunek modrzewia polskiego (Larix decidua ssp. polonica). Najstarsze spośród modrzewi polskich mają ponad 250 lat.
15
W ekosystemie Parku Narodowego występuje wiele gatunków flory i fauny.
Między innymi:
  • ponad 859 gatunków roślin, w tym 35 gatunków drzew
  • 272 gatunków glonów
  • około 450 gatunków grzybów wielkoowocnikowych
  • około 340 gatunków porostów
Spośród zwierząt:
  • 150 gatunków ptaków, w tym 118 gniazdujących
  • 45 gatunków ssaków
  • 14 gatunków płazów
  • 66 gatunków ślimaków lądowych
  • 187 gatunków pająków
  • 6 gatunków gadów
  • ponad 1500 gatunków owadów, w tym 611 gatunków motyli, 177 gatunków muchówek i 87 gatunków czerwców
16
Na grzbietach górskich Gór Świętokrzyskich występują charakterystyczne rumowiska skalne - gołoborza.
Największe gołoborza znajdują się na Łysej Górze (największe - 3,84 ha) i na Łysicy.
17
Fakt, że jeleń znalazł się w herbie Świętokrzyskiego Parku Narodowego, związane jest z legendą dotyczącą powstania największego klasztoru w Górach Świętokrzyskich na Łyścu, w paśmie Łysogór.
Około 1000 lat temu Bolesław Chrobry zaprosił do Polskie swojego krewnego, węgierskiego królewicza Emeryka. Przed podrożą królewicz dostał od swego ojca relikwie Krzyża Świętego, aby chroniły go przed złymi przygodami w obcym kraju. Gdy młodzieniec dotarł do granicy, polscy rycerze odeskortowali go do Kielc, gdzie przebywał król. Na część gościa urządzono polowanie, na którym Emeryk, w leśnej gęstwinie dostrzegł wielkiego jelenia, za którym podążył. W pewnym momencie uciekający jeleń wpadł w gęste zarośla, w które zaplątało się jego okazałe poroże. Emeryk napiął łuk i już zamierzał wypuścić strzałę, gdy jeleń obrócił głowę w stronę myśliwego, a ten ujrzał między rogami jelenia otoczony blaskiem krzyż. Blask ten oślepił na moment Emeryka, a on uznał to za znak od Boga. Jeleń zniknął, a królewicz zdecydował, że w tym miejscu zbuduje klasztor, w którym złoży podarowane mu przez ojca relikwie. Od tej pory góry, które były świadkiem tych wydarzeń noszą nazwę Gór Świętokrzyskich, klasztor powstał i pozostały w nim relikwie ofiarowane przez Emeryka, zaś jeleń z krzyżem w rogach jest do dziś symbolem Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

14 ciekawostek o Słowińskim Parku Narodowym
14 ciekawostek o Słowińskim Parku Narodowym
Jeden z dwóch nadmorskich parków narodowych
Słowiński Park Narodowy jest jednym z dwudziestu trzech parków narodowych w Polsce i drugim, obok Wolińskiego Parku Narodowego, parkiem nadmorskim w n ...
11 ciekawostek o Parku Narodowym Komodo
11 ciekawostek o Parku Narodowym Komodo
Jeden z nowych siedmiu cudów świata
Park Narodowy Komodo (Taman Nasional Komodo) to położony w Indonezji obszar chroniony. Jest jednym z pięćdziesięciu parków narodowych tego kraju, znaj ...
11 ciekawostek o Parku Narodowym Serengeti
11 ciekawostek o Parku Narodowym Serengeti
Niekończące się równiny
Park Narodowy Serengeti to jedno z najbardziej ikonicznych miejsc na świecie, zlokalizowane w północnej Tanzanii. Jest to obszar o niezwykłej różnorod ...
24 ciekawostki o Pienińskim Parku Narodowym
24 ciekawostki o Pienińskim Parku Narodowym
Pierwszy park narodowy w Polsce
Pieniński Park Narodowy jest jednym z najmniejszych parków narodowych w Polsce, równocześnie jednym z najbardziej popularnych i najczęściej odwiedzany ...
15 ciekawostek o koniku polskim
15 ciekawostek o koniku polskim
Jego przodkiem był tarpan
Koniki polskie, zwane też biłgorajskimi, to potomkowie dzikich tarpanów żyjących do końca XVII wieku na lesistych terenach wschodniej Europy. Pierwsze ...
19 ciekawostek o Wigierskim Parku Narodowym
19 ciekawostek o Wigierskim Parku Narodowym
Park słynący z licznych jezior
Wigierski Park Narodowy został utworzony w 1989 roku i w chwili powstania był czwartym co do wielkości polskim parkiem narodowym. Krajobraz parku w du ...
25 ciekawostek o Tatrzańskim Parku Narodowym
25 ciekawostek o Tatrzańskim Parku Narodowym
Jeden z największych parków narodowych w Polsce
Tatrzański Park Narodowy jest jednym z dwudziestu trzech parków narodowych w Polsce. O utworzeniu obszaru chroniącego przyrodę Tatr myślano już od poł ...
19 ciekawostek o Parku Narodowym Yellowstone
19 ciekawostek o Parku Narodowym Yellowstone
Najstarszy park narodowy na świecie
Park Narodowy Yellowstone jest najstarszym i jednocześnie jednym z najpiękniejszych obszarów przyrodniczych na świecie. Teren parku zamieszkiwany był ...

Najnowsze tematy

22 ciekawostki o Okapi
22 ciekawostki o Okapi
Kuzyn żyrafy
Znane było lokalnie już w starożytnym Egipcie, gdzie odnaleziono wyrzeźbiony posąg tego zwierzęcia. Okapi to bardzo ciekawe nietypowe zwierze o ciekaw ...
25 ciekawostek o Paryżu
25 ciekawostek o Paryżu
La Ville Lumière - Miasto Świateł
Paryż to miasto bardzo chętnie odwiedzane przez turystów. Zaskakuje ilością zabytków i bogatą architekturą z różnych okresów historycznych. Na spragni ...
24 ciekawostki o pingwinach
24 ciekawostki o pingwinach
Władcy lodowych krain i morskich głębin
Pingwiny to jedne z najbardziej fascynujących ptaków na świecie. Są gatunkami morskimi zamieszkującymi zimne morza półkuli południowej. Najliczniej wy ...
20 ciekawostek o Wielkim Kanionie Kolorado
20 ciekawostek o Wielkim Kanionie Kolorado
Skarb Arizony
Przełom rzeki Kolorado jest arcydziełem przyrody, przez wielu uważany za ósmy cud świata. Ikonę Stanów Zjednoczonych rocznie odwiedza ponad 5 milionów ...
25 ciekawostek o Tokio
25 ciekawostek o Tokio
Kiedyś siedziba siogunatu, później ośrodek władzy centralnej. Wielokrotnie doświadczone przez katastrofy, dziś Tokio rozkwita
Pierwsze wzmianki o osadzie zlokalizowanej w miejscu obecnego Tokio sięgają XII wieku n.e. Tokio pierwotnie było osadą rybacką o nazwie Hirakawa, Prz ...
26 ciekawostek o mrówkach
26 ciekawostek o mrówkach
Żyją na świecie od ponad 100 milionów lat i nadal mają się świetnie
Występują w praktycznie każdej szerokości geograficznej. Znane są ze swojej pracowitości i struktury organizacyjnej. Zdolne są do przenoszenia przedmi ...
17 ciekawostek o zającach
17 ciekawostek o zającach
Zwierzęta pełne gracji i zwinności
Zające od wieków fascynują ludzi swoją szybkością, zwinnością, wyjątkowymi zdolnościami adaptacyjnymi oraz znaczącą rolą w ekosystemach. Niezależnie o ...
15 ciekawostek o Egipcie
15 ciekawostek o Egipcie
Ojczyzna kalendarza, zamka do drzwi, pasty do zębów i make-upu
Od pierwszego zjednoczenia i uformowania większej państwowości minęło już ponad pięć tysięcy lat, jednak Egipt był zamieszkiwany przez różne plemiona ...

Podobne tematy