Rośliny

Ciekawostki o ryżu

Znaleźliśmy 16 ciekawostek na temat ryżu

Podstawa wyżywienia jednej trzeciej ludności świata

Ryż jest jedną z najstarszych roślin uprawnych świata. Jego ojczyzną są Chiny, gdzie został udomowiony, a stamtąd rozprzestrzenił się na cały świat. Znany i uprawiany jest już od 7000 lat, obecnie stanowi podstawę wyżywienia jednej trzeciej ludzkości świata. Jest produktem o niezliczonej ilości kulinarnych zastosowań. Jedzą go wszyscy, co więcej, jest źródłem wielu wartościowych składników odżywczych.
1
Ryż (Oryza) jest rodzajem zboża z rodziny wiechlinowatych (Poaceae), dawniej nazywanej trawami (Graminae).
Rodzina ta liczy około 11 tys. gatunków. Wiechlinowate stanowią główny komponent formacji trawiastych łąk i pastwisk, ale należą do niej również rośliny uprawne, w tym zboża.
2
Ryż obejmujący 25 gatunków rośnie w strefie klimatów gorących i ciepłych na całym świecie.
Ryż spożywczy, który stanowi podstawę pożywienia dla niemalże połowy ludzi mieszkających na świecie, otrzymywany jest z ziarna ryżu siewnego (Oryza sativa).
3
Oryza sativa, powszechnie znany jako ryż azjatycki, jest rodzajem ryżu hodowlanego, którego odmiany są najbardziej rozpowszechnione na całym świecie.
Jest jednoroczną rośliną zbożową, o licznych i gęstych łodygach, osiągających 50-150 cm wysokości. Pędy rozgałęziają się już u nasady. Liście są szerokie na 1,5 cm i długie do 1 metra.

Kwiaty skupione są w wiechy o długości do 30 cm, kłoski są płaskie, 1-kwaitowe. Kwiaty są samopylne. Owocem jest ziarniak o wymiarach 8x4 cm. Kłos zawiera 30-100 ziaren.

Charakterystyczną cechą korzeni ryżu siewnego jest obecność w nich miękiszu powietrznego (aerenchyma), z dużymi przestworami międzykomórkowymi, wypełnionymi powietrzem. 

Aerenchyma występuje u roślin podwodnych (ryż uprawiany jest na terenach zalewanych przez wodę), zwiększając ich wyporność i ułatwiając unoszenie.
4
Ryż siewny posiada dwa główne podgatunki.
  • ryż siewny japoński (Oryza sativa japonica) - krótkoziarnisty, lepki. Został udomowiony w Dolinie Jangcy 9-6 tys. lat temu, jego odmiany są zwykle uprawiane na suchych polach (w Japonii głównie w zanurzeniu), w Azji Wschodniej, na terenach wyżynnych Azji Południowo-Wschodniej i na terenach wysokich Azji Południowej
  • ryż siewny indyjski (Oryza sativa indica) - długoziarnisty, nieklejący. Został udomowiony w okolicach Gangesu 8,5-4,5 tys. lat temu. Jego odmiany to głównie ryż nizinny, uprawiany przeważnie pod wodą w całej tropikalnej Azji
5
Ze względu na wymagania uprawowe wyróżnia się ryż suchy i ryż mokry.
Ryż suchy, zwany "górskim" może być uprawiany bez nawadniania, ale daje mniejsze plony. Najczęściej uprawiany jest w północnych Chinach. Uprawia się go zwykle na wzniesieniach, ale wbrew nazwie, uprawia się go także na nizinach w Bengalu lub na Madagaskarze.

Ryż mokry - "padi" jest rośliną bagienną, która do rozwoju wymaga płytkiej wody. W Indiach i Chinach istnieje kilka tysięcy odmian tego ryżu. Większość z nich dostarcza ziaren, które po wysuszeniu gotowe są do bezpośredniego spożycia.
6
Istnieje kilka popularnych odmian ryżu, różniących się kolorem.
  • ryż biały - jest odmianą najbardziej popularną. Ziarna ryżu białego poddawane są polerowaniu, w wyniku czego pozbawione są większości składników odżywczych
  • ryż brązowy - bogaty jest w składniki odżywcze, gdyż pozbawiony jest jedynie niejadalnej łuski otaczającej ziarno, posiada orzechowy aromat
  • ryż czerwony - swoją nazwę zawdzięcza ciemnoczerwonej barwie podłużnych, wąskich ziaren. Jest odmiana niskokaloryczną, posiadającą prozdrowotne właściwości (skutecznie obniża cholesterol w organizmie)
  • ryż czarny, zwany też indonezyjskim lub fioletowym - zawiera jeden z najwyższych poziomów antocyjanów w żywności, posiada łagodny, orzechowy smak
  • ryż parboiled - jest białym ryżem poddawanym działaniu pary wodnej pod wysokim ciśnieniem, dzięki czemu nie traci witamin i składników odżywczych
7
Historia uprawy ryżu jest długa i skomplikowana.
W wyniku konsensusu naukowego opartego na dowodach archeologicznych przyjmuje się, że ryż siewny został po raz pierwszy udomowiony w dorzeczu rzeki Jangcy w Chinach od 13 500 do 8 200 lat temu. Do Korei i Japonii trafił między 3500 a 1200 rokiem p.n.e.

Od tej pierwszej uprawy, migracja i handel rozprzestrzeniły ryż na cały świat. Początkowo do znacznej części wschodniej Azji, a następnie dalej za granicę, a ostatecznie do obu Ameryk w ramach wymiany kolumbijskiej.

Mniej znany ryż afrykański (Oryza glaberrima) został niezależnie udomowiony w Afryce od 3000 do 3500 lat temu.
8
Od czasu rozpowszechnienia ryż stał się podstawowym produktem na cały świecie.
Znany był w świecie klasycznym, importowany z Egiptu i być może zachodniej Azji. Znany był w Grecji, Maurowie sprowadzili azjatycki ryż na Półwysep Iberyjski w X wieku. Być może Maurowie przywieźli też ryż na Sycylię, gdzie jego uprawę rozpoczęto w IX wieku.

Po XV wieku ryż rozprzestrzenił się we Włoszech, a następnie we Francji i pozostałych europejskich krajach.
9
Obecnie większość produkowanego ryżu pochodzi z Chin, Indii, Indonezji, Bangladeszu, Wietnamu, Tajlandii, Mjanmy (Birma), Pakistanu, Filipin, Korei i Japonii.
Rolnicy azjatyccy nadal stanowią 87% całkowitej światowej produkcji ryżu.
10
Jest jednym z najbardziej uniwersalnych zbóż.
Jest źródłem węglowodanów, błonnika, białka, tłuszczów wielonienasyconych, a odmiany nieoczyszczone dodatkowo dostarczają magnezu, fosforu, żelaza, cynku, manganu, miedzi, selenu oraz witamin z grupy B.

Jest zbożem najłatwiej przyswajalnym przez organizm człowieka, należy do produktów lekkostrawnych. Korzystnie wpływa na trawienie, reguluje poziom cukru we krwi, obniża poziom cholesterolu, działa przeciwbiegunkowo i jest po prostu smaczny.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Johannie Wolfgangu von Goethe
Johann Wolfgang Goethe żył i tworzył na przełomie XVIII i XIX wieku. Był niemieckim poetą, dramatopisarzem, powieściopisarzem, naukowcem, mężem stanu, ...
Ciekawostki o palczaku madagaskarskim
Przez wielu uważany za najdziwniejsze i najbrzydsze zwierzę świata. Do 1961 roku uważany za gatunek wymarły. Występuje tylko na Madagaskarze. Tubylc ...
Ciekawostki o kasztanach
Kasztan nie jest tym samym drzewem, które powszechne jest w naszych ogrodach i parkach, choć potocznie takim mianem się go określa. Kasztan, w odróżni ...
Ciekawostki o Poczdamie
Poczdam jest stolicą Brandenburgii. Ze względu na swoją historyczną przeszłość jest miastem międzynarodowym, czego odzwierciedleniem jest także różnor ...
Ciekawostki o kuokach
Kuoki słyną ze swojego uśmiechu. Te małe torbacze zamieszkujące Australię stały się swego rodzaju światowym fenomenem. Od 2010 roku rzesze turystów po ...
Ciekawostki o Camilli Parker Bowles
Od 50 lat jej życie toczy się u boku obecnego króla Karola III. Pochodzi z dobrze sytuowanej, szlacheckiej rodziny. Ma za sobą burzliwą historię, nieu ...
Ciekawostki o Zygmuncie I Starym
Zygmunt I Stary był przedostatnim Jagiellonem na polskim tronie. Jako przedostatni z sześciu braci nie był brany pod uwagę, jako następca tronu. Okoli ...
Ciekawostki o zamku Balmoral
Zamek Balmoral jest prywatną rezydencją brytyjskiej rodziny królewskiej. Zakupiony w 1852 roku przez księcia Alberta, męża królowej Wiktorii, stał się ...

Podobne tematy

Ciekawostki o komosie ryżowej
Komosa ryżowa jest jedną z najstarszych roślin jadalnych na świecie. Pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie uprawiana jest od 3-5 tysięcy lat. Inkowie ...
Ciekawostki o barszczu Sosnowskiego
Barszcz Sosnowskiego to okazała roślina, wyglądem przypominająca wyrośnięty koper. Kiedyś budziła wielkie nadzieje radzieckich naukowców jako znakomit ...
Ciekawostki o kukurydzy
Za ojczyznę kukurydzy uważa się Mezoamerykę, gdzie jej uprawa wywarła ogromny wpływ na rozwijające się tam starożytne cywilizacje. Zyskała sobie nawet ...
Ciekawostki o kaktusach
Kaktusy to bardzo dobrze przystosowane do trudnych warunków rośliny. Są też bardzo ozdobne dlatego często i chętnie uprawiamy je w domach. Pochodzą z ...
Ciekawostki o siemieniu lnianym
Należy do skarbów natury, zajmuje wysoką pozycję na liście superfood. Wykorzystywane w medycynie naturalnej, jako zielarski środek leczniczy głównie w ...
Ciekawostki o pokrzywie zwyczajnej
Kojarzona jako chwast, którego dotknięcie powoduje nieprzyjemne pieczenie. Przez wielu traktowana jest jednak z szacunkiem, ze względu na wartości odż ...
Ciekawostki o nasionach chia
Maleńkie, czarne nasionka zyskały w ostatnich latach dużą popularność wśród zdrowej żywności. Są smaczne, łatwo pęcznieją tworząc żelową konsystencję. ...
Ciekawostki o sezamie
Nasiona sezamu to jedna z najstarszych znanych roślin oleistych, udomowiona ponad trzy tysiące lat temu. Znają go prawie wszyscy i cenią za jego lekko ...