Rośliny

Ciekawostki o kasztanach

Znaleźliśmy 17 ciekawostek na temat kasztanów

Marony - jesienny przysmak

Kasztan nie jest tym samym drzewem, które powszechne jest w naszych ogrodach i parkach, choć potocznie takim mianem się go określa. Kasztan, w odróżnieniu od kasztanowca, dostarcza smacznych, jadalnych owoców - orzechów zwanych maronami. Jedzenie kasztanów ma wielowiekową tradycję. W przeszłości, były one dla wielu ludzi jedynym źródłem węglowodanów. Dziś jemy je w okresie jesiennym dla przyjemności, także w potrawach tradycyjnych w wielu rejonach świata. A cytując klasyka wiadomo, że "w Paryżu najlepsze kasztany są na Placu Pigalle, a Zuzanna lubi je tylko jesienią".
Kasztany
1
Kasztany to drzewa i krzewy liściaste z rodzaju Castanea, należące do rodziny bukowatych (Fagaceae).

Do rodziny bukowatych (Fagaceae) należą ważne gospodarczo rodzaje drzew będących źródłem surowca drzewnego (m.in. buki i dęby). Liczne gatunki dostarczają także jadalnych nasion, zwłaszcza kasztan jadalny i kasztan chiński.

Nazwa kasztany odnosi się także do produkowanych przez nie jadalnych orzechów. W potocznym języku polskim kasztan to określenie nasion i drzew kasztanowca (Aesculus) należącego do rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae).

2
Rodzaj kasztan obejmuje osiem gatunków.
W Europie występuje kasztan jadalny (Castanea sativa), w Ameryce Północnej - kasztan amerykański (Castanea dentata), a pozostałe gatunki kasztanów rosną w Chinach i Japonii.
3
Kasztany to wysokie drzewa osiągające 30-40 metrów wysokości, rzadko do 70 metrów (Castanea henryi), a także krzewy.

Kasztan jadalny (Castanea sativa) jest drzewem o wysokości do 35 metrów i pniu pokrytym brunatną, głęboko spękaną korą, o gęstej kulistej koronie. Liście są pojedyncze, skórzaste, sztywne, ząbkowane, często posiadające ościsty wyrostek na końcach ząbków. Jesienią liście przebarwiają się zwykle na kolor żółty i są zrzucane na zimę.

Kwiaty kasztana są rozdzielnopłciowe, jednopienne. Zebrane są w kłosowate kwiatostany. Kwitną w czerwcu-lipcu. Owocem kasztana są orzechy umieszczone w silnie kolczastej, kulistej okrywie. Orzechy pokryte są cienką, brązową, błyszczącą skórką, dojrzewają w październiku-listopadzie.

Kasztany jadalne często nazywane są maronami.

4
Kasztany pochodzą z umiarkowanych regionów półkuli północnej.
Występują w lasach, często na obszarach górskich i w górskich dolinach, gdzie czasem odgrywają rolę gatunku dominującego. Tak było z kasztanem amerykańskim do lat 30.XX wieku, kiedy został prawie całkowicie wyeliminowany przez zawleczonego z Azji grzyba Cryphonectria parasitica.
5
Kasztany znane są ludzkości od tysiącleci, kiedy to stanowiły podstawowe pożywienie w południowej Europie, Turcji oraz południowo-zachodniej Azji, zastępując w dużej mierze zboża tam, gdzie jego uprawa była utrudniona.

Dowody na uprawę kasztanów jadalnych przez człowieka sięgają około 2000 r p.n.e.. Aleksander Wielki i Rzymianie sadzili kasztany w całej Europie podczas swoich różnych kampanii. Mówi się, że armia grecka przetrwała wycofanie się z Azji Mniejszej w latach 401-399 p.n.e. dzięki zapasom kasztanów.

Starożytni Grecy - Dioscorides i Galen - pisali o kasztanach w kontekście ich właściwości leczniczych, a także o wzdęciach spowodowanych ich nadmiernym spożyciem.

Dla pierwszych chrześcijan kasztany symbolizowały czystość.

6
Do czasu wprowadzenia do upraw ziemniaka, całe społeczności, które nie miały dostępu do mąki pszennej, polegały na kasztanach, jako głównym źródle węglowodanów.

Z 1583 roku pochodzą zapiski mówiące że "Nieskończoność ludzi żyje wyłącznie z kasztana".  W 1584 roku namiestnik Genui nakazał wszystkim rolnikom i właścicielom ziemskim sadzić rocznie cztery drzewa, wśród których był kasztan, a pozostałe to oliwki, figi i morwy. Wiele gmin swój dobrobyt zawdzięczało powstającym lasom kasztanowym.

W 1802 roku włoski agronom powiedział o Toskanii, że "owoce kasztana są praktycznie jedynym źródłem utrzymania naszych górali".

7
Kasztany jadalne kiedyś występowały jedynie na południe od Alp.

Rzymianie rozpowszechnili je w Europie Zachodniej i Słowacji. Obecnie kasztany uprawiane są w Basenie Morza Śródziemnego, Azji Mniejszej i na Kaukazie.

W Polsce kasztany jadalne uprawiane są na Pomorzu Zachodnim i Dolnym Śląsku.

8
Kasztany są pokarmem głównie węglowodanowym i w niektórych rejonach nazywane są "drzewami chlebowymi".

Pod względem składników odżywczych nie można ich porównywać z innymi orzechami. Surowe kasztany składają się w 60% z wody i zawierają 44 g węglowodanów, 2 g białka i 1 g tłuszczu, dostarczając 200 kcal w 100 g. Zawartość węglowodanów w kasztanach jest porównywalna z ich zawartością w pszenicy i ryżu.

Zawierają dwa razy więcej skrobi niż ziemniaki. Zawierają około 8% różnych cukrów, głównie sacharozy, glukozy, fruktozy oraz w mniejszych ilościach stachiozy i rafinozy, które są fermentowane w jelicie grubym, i wytwarzają gazy.

9
Kasztany są jednymi z nielicznych "orzechów", które zawierają witaminę C.

W 100 g kasztanów znajduje się 48% dziennego zapotrzebowania na tę witaminę. Oprócz witaminy C zawierają też witaminy z grupy B, witaminę A oraz szereg minerałów: wapń, miedź, żelazo, magnez, mangan, fosfor, potas, sód i cynk.

Na szczególną uwagę zasługuje zawartość miedzi i manganu. 100 g kasztanów jadalnych pokrywa około 50% dziennego zapotrzebowania na miedź i około 20% na mangan.

Spora ilość przeciwutleniaczy zawartych w kasztanach zabezpiecza organizm przed działaniem wolnych rodników. Zawierają też pewną ilość lignanów (związki roślinne przypominające estrogeny) oraz escynę - związek chemiczny, który wpływa na uszczelnianie naczyń krwionośnych.

10
Już w czasach starożytnych wykorzystywano je w medycynie ludowej.
Głównie w chorobach układu pokarmowego i bólach głowy. Według niemieckich mnichów miały one leczyć dolegliwości trzustki i wątroby. Rozgnieciony miąższ kasztanów mieszano z miodem i w takiej postaci podawano chorym.
11
W 2020 roku światowa produkcja kasztanów uprawnych wyniosła 2 322 000 ton.
Pierwsze miejsce w produkcji zajmują Chiny (75%), a następnie Boliwia i Hiszpania.
12
W wielu krajach kasztany są cenionym składnikiem kulinarnym oraz produktem tradycyjnym.

W Japonii kasztany jadalne zawsze podawane są jako część noworocznego menu. Symbolizują one tam zarówno sukcesy, jak i trudne czasy - mistrzostwo i siłę. W Korei Południowej prażone kasztany są popularną zimową przekąską, a także symbolem obfitości w rytuałach przodków.

Na Filipinach tradycyjnie sprzedawane są jako jedzenie uliczne w okresie świątecznym. Na Maderze tradycyjnym napojem jest likier kasztanowy, który zyskuje coraz większą popularność wśród turystów i na kontynencie portugalskim.

13
Kasztany mogą być spożywane zarówno na surowo, jak i po obróbce termicznej.

Jedzone na surowo mogą być nieco cierpkie, zwłaszcza jeśli nie usunie się skórki. Inną metodą jest ich pieczenie, które nie wymaga obierania. Przed pieczeniem należy je jednak lekko naciąć aby nie eksplodowały.

Kasztany można ususzyć i zemleć na mąkę, z której można wypiekać chleb, ciasta, placki, naleśniki, makarony, polentę (znaną na Korsyce jako pulenda) lub stosować jako zagęstnik do gulaszy, zup czy sosów.

Chleb kasztanowy zachowuje świeżość nawet do dwóch tygodni.

14
Orzechy kasztana można również jeść kandyzowane, gotowane, smażone w głębokim tłuszczu, grillowane lub pieczone zarówno na słodko, jak i wytrwanie.

Mogą być używane do nadziewania warzyw, drobiu i innych artykułów spożywczych. Są dostępne suszone, świeże, mielone lub puszkowane. Kandyzowane kasztany sa sprzedawane pod francuska nazwą marrons glaces lub turecką nazwą kestane şekeri ("kasztany cukrowe").

W Hiszpanii, 31 października, w wigilię Wszystkich Świętych, Katalonia obchodzi uroczystość, na której podaje się, oprócz innych tradycyjnych potraw, również kasztany. W kuchni węgierskiej sporządza się puree z kasztanów i cukru (czasami rumu) i serwuje się jako deser z bitą śmietaną.

15
Kasztany jadalne nie są łatwe do obrania na zimno.
Z jednego kilograma kasztanów otrzymuje się około 700 g łuskanych kasztanów.
16
Cenne jest również drewno pochodzące z drzewa kasztanowego.
Kasztan należy do tej samej rodziny co dąb i podobnie jak jego drewno zawiera wiele garbników. Sprawia to, że drewno jest bardzo trwałe i posiada doskonałą odporność na warunki zewnętrzne. Ponad to jest drewnem dekoracyjnym.
17
Na świecie istnieją trzy wybitne kasztany.

Jeden z nich to Kasztan Stu Koni znajdujący się na Sycylii. Uważa się, że ma on ponad 3000 lat. Składa się z trzech dużych pędów, które być może mają wspólny system korzeniowy - gdyby tak było, byłoby to jednocześnie największe drzewo na świecie.

Legenda głosi, że podczas wyprawy na Etnę, królowa Joanna Aragońska wraz ze wszystkimi rycerzami schroniła się przed burzą pod gałęziami tego drzewa. Od tego czasu kasztan, odwiedzany także przez Goethego i wiele innych znamienitych osób, nazywany jest "kasztanem stu koni".

Drugim z nich jest Wielki Kasztan z Tortworth, prawdopodobnie najsłynniejszy kasztan jadalny w Wielkiej Brytanii. Ponieważ wiele gałęzi jego ogromnego, skręconego głównego pnia ukorzeniło się i rozpoczęło życie jako samotne drzewa, teraz wygląda jak mały las.

Kolejnym jest Święty Kasztan z Istan w Andaluzji. Jest to prawdopodobnie najstarsze drzewo w całej Sierra de las Nieves, ponieważ jego wiek szacuje się na osiemset do tysiąca lat. Jego obwód wynosi około 13,5 metra. 

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

35 ciekawostek o sośnie zwyczajnej
35 ciekawostek o sośnie zwyczajnej
Pinus sylvestris
Sosna zwyczajna jest naszym najważniejszym drzewem leśnym. Stanowi ponad 70% ogólnego drzewostanu polskich lasów, a w powierzchni Lasów Państwowych te ...
18 ciekawostek o karobie
18 ciekawostek o karobie
Chleb świętojański - substytut kakao
Karob to inaczej szarańczyn strąkowy - Ceratonia siliqua - drzewo rosnące w klimacie śródziemnomorskim. Jest to zimozielone drzewo o ciemnozielonych s ...
26 ciekawostek o klonie jaworze
26 ciekawostek o klonie jaworze
Acer pseudoplatanus
Klon jawor to wysokie okazałe drzewo liściaste o charakterystycznej korze wyróżniającej go na tle innych klonów, przypominającej nieco korę platana. ...
15 ciekawostek o cerberze złocistej
15 ciekawostek o cerberze złocistej
Drzewo samobójców
To wiecznie zielone drzewo sadzone jest jako drzewo ozdobne, dające dużo cienia. Posiada piękny pokrój i białe kwiaty o zapachu jaśminu. Zawiera też t ...
23 ciekawostki o Baobabie
23 ciekawostki o Baobabie
Drzewo rosnące do góry nogami
Te bardzo charakterystyczne drzewa spotkać możemy na południowej półkuli naszego globu. Są ogromne i długowieczne a ich olbrzymie pnie dają schronieni ...
16 ciekawostek o Modrzewiu europejskim
16 ciekawostek o Modrzewiu europejskim
Larix decidua
Jest to bardzo ciekawe drzewo iglaste znane głównie z tego, że na zimę zrzuca igły. Modrzew europejski cechuje się szybkim wzrostem i z tego względu j ...
14 ciekawostek o Brzozie
14 ciekawostek o Brzozie
Pionierskie drzewo półkuli północnej
Choć kojarzy się głównie z polskim krajobrazem, myli się ten kto uważa że nie roślina ta nie występuje na innych kontynentach. Różne gatunki brzozy wy ...
Pando - największy i najstarszy organizm na świecie
Pando - największy i najstarszy organizm na świecie
Las genetycznie identycznych drzew
Rosnący prawdopodobnie od końca ostatniego zlodowacenia las znajduje się w amerykańskim stanie Utah. Wygląda jak zwyczajny las, ale rosnące w nim drze ...

Najnowsze tematy

22 ciekawostki o Okapi
22 ciekawostki o Okapi
Kuzyn żyrafy
Znane było lokalnie już w starożytnym Egipcie, gdzie odnaleziono wyrzeźbiony posąg tego zwierzęcia. Okapi to bardzo ciekawe nietypowe zwierze o ciekaw ...
25 ciekawostek o Paryżu
25 ciekawostek o Paryżu
La Ville Lumière - Miasto Świateł
Paryż to miasto bardzo chętnie odwiedzane przez turystów. Zaskakuje ilością zabytków i bogatą architekturą z różnych okresów historycznych. Na spragni ...
24 ciekawostki o pingwinach
24 ciekawostki o pingwinach
Władcy lodowych krain i morskich głębin
Pingwiny to jedne z najbardziej fascynujących ptaków na świecie. Są gatunkami morskimi zamieszkującymi zimne morza półkuli południowej. Najliczniej wy ...
20 ciekawostek o Wielkim Kanionie Kolorado
20 ciekawostek o Wielkim Kanionie Kolorado
Skarb Arizony
Przełom rzeki Kolorado jest arcydziełem przyrody, przez wielu uważany za ósmy cud świata. Ikonę Stanów Zjednoczonych rocznie odwiedza ponad 5 milionów ...
25 ciekawostek o Tokio
25 ciekawostek o Tokio
Kiedyś siedziba siogunatu, później ośrodek władzy centralnej. Wielokrotnie doświadczone przez katastrofy, dziś Tokio rozkwita
Pierwsze wzmianki o osadzie zlokalizowanej w miejscu obecnego Tokio sięgają XII wieku n.e. Tokio pierwotnie było osadą rybacką o nazwie Hirakawa, Prz ...
26 ciekawostek o mrówkach
26 ciekawostek o mrówkach
Żyją na świecie od ponad 100 milionów lat i nadal mają się świetnie
Występują w praktycznie każdej szerokości geograficznej. Znane są ze swojej pracowitości i struktury organizacyjnej. Zdolne są do przenoszenia przedmi ...
17 ciekawostek o zającach
17 ciekawostek o zającach
Zwierzęta pełne gracji i zwinności
Zające od wieków fascynują ludzi swoją szybkością, zwinnością, wyjątkowymi zdolnościami adaptacyjnymi oraz znaczącą rolą w ekosystemach. Niezależnie o ...
15 ciekawostek o Egipcie
15 ciekawostek o Egipcie
Ojczyzna kalendarza, zamka do drzwi, pasty do zębów i make-upu
Od pierwszego zjednoczenia i uformowania większej państwowości minęło już ponad pięć tysięcy lat, jednak Egipt był zamieszkiwany przez różne plemiona ...

Podobne tematy