Historia

Ciekawostki o Bitwie pod Maratonem

Znaleźliśmy 29 ciekawostek na temat Bitwy pod Maratonem

Najważniejsza bitwa starożytnej Grecji

Wsławiona wyczynem Greka Filippidesa,  który przyniósł do Aten wieść o zwycięstwie, ale do historii przeszła jako najważniejsza bitwa w dziejach starożytnych Greków - jako spotkanie wschodu z zachodem, zetknięcie się dwóch różnych cywilizacji.  Barbarzyński, ekspansywny i agresywny świat perski zaatakował wolny i niezależny świat grecki, w którym obywatele cieszyli się swoimi prawami. Klęska, jaką ponieśli Persowie, ukazała wielką potęgę i dyscyplinę greckich wojowników. 

Bitwa pod Maratonem
1
W VI wieku p.n.e. Królestwo Perskie było wielką potęgą w starożytnym świecie.

Władający Imperium król Cyrus II Wielki, w ciągu niespełna 25 lat panowania podbił większość krajów Bliskiego Wschodu, w tym Jonię zasiedloną przez Greków - głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. 

Najważniejszymi miastami Jonii były: Chios, Efez, Erythraj, Fokaja, Klazomenaj, Kolofon, Lebedos, Milet, Myus, Priene, Samos, Smyrna i Teos. Miasta Jonii tworzyły suwerenne wspólnoty polityczne i religijne - tzw. polis. Obywatele wspólnot rządzili się sami, nie tworzyli struktur państwowych odrębnych od społeczeństwa i pretendujących do reprezentowania jego interesów. Około 700 roku  p.n.e. jońskie polis, działając pod przewodnictwem Miletu, utworzyły  związek polityczno-religijny pod nazwą Dodekapolis.  

Około 560 roku p.n.e. Jonia podporządkowana została przez państwo lidyjskie, a w 546 roku p.n.e. po pokonaniu władcy Lidii -  Krezusa przez Cyrusa II Wielkiego,  stała się częścią Imperium Perskiego. Walcząc o kontrolę nad niezależnymi miastami Jonii, Persowie mianowali tyranów, którzy mieli rządzić każdym z miast..

Panujący od 522 roku p.n.e. Dariusz I Wielki wprowadził dużo zmian w gospodarce, między innymi nałożył daninę na tereny zamieszkałe przez podbitych Greków. Także podbicie Egiptu przez Persów (w 525 roku p.n.e.) znacznie ograniczyło handel grecki. 

Zmiany te budziły niezadowolenie Greków.

2
W 499 roku p.n.e. greckie polis zbuntowały się przeciwko władzy perskiej.

W  499 roku  p.n.e. wybuchło powstanie. Przywódcą powstania został tyran Miletu, Arystagoras, któremu udało się podburzyć całą Jonię przeciwko królowi perskiemu Dariuszowi Wielkiemu. W 498 r oku p.n.e. Jonowie, wspierani przez oddziały z Aten i Eretrii zdobyli i spalili perską stolicę regionu (dawną stolicę Lidii) Sardes. Spalona została tam także powszechnie znana świątynia Kybele (bogini płodności, urodzaju, wiosny i miast obronnych, strażniczki zmarłych).

3
Król Dariusz I poprzysiągł zemstę Grecji - jeden z jego służących otrzymał rozkaz trzykrotnego przypominania mu przed obiadem o wzięciu odwetu i najechaniu na Ateny za udział w spaleniu Sardes.
4
W odwecie za spalenie Sardes  Persowie uderzyli na ziemie Jonów.

Jesienią 498 roku p.n.e. Jonowie ponieśli klęskę pod Efezem. Powstanie trwało nadal, ale w latach 497 - 495 p.n.e. obie strony konfliktu znalazły się w impasie. W 494 roku p.n.e. Persowie przegrupowali armię i flotę i zaatakowali centrum rebelii w Milecie. Flota jońska starała się bronić Miletu,  ale została pokonana w bitwie pod Lade. Następnie Persowie zdobyli i zburzyli Milet, a ludność Miletu dostała się pod panowanie perskie (kwiat młodzieży jońskiej posłano na dwór Dariusza, gdzie z chłopców uczyniono eunuchów, a z dziewcząt nałożnice). 

5
Klęska floty jońskiej pod Lade i zdobycie przez Persów Miletu zakończyło powstanie.  

W 493 roku p.n.e. Persowie narzucili Jonii ugodę pokojową. Klęska powstania spowodowała zubożenie większości dotychczas kwitnących ośrodków miejskich, które zaczęły popadać w ruinę.

6
Król Dariusz I Wielki postanowił podbić Grecję, aby ukarać ją za opowiedzenie się po stronie powstańców.

Aby zrealizować swój plan, król Persji zaczął podbijać poszczególne greckie wyspy. W tym czasie sytuacja Persów była bardzo korzystna - umocnili się w Turcji i całkowicie podporządkowali sobie Macedonię. Gdy Dariusz Wielki pokonał mniejsze punkty oporu, zwrócił się przeciwko największym swoim wrogom, którzy wspomagali Jonię  - Atenom i Eretrii. 

7
Według legendy, w 491 roku p.n.e. król Persji „rozesłał posłów we wszystkich kierunkach po Helladzie i rozkazał im zażądać ziemi i wody”, czyli uznania jego władzy. 

W dwóch najpotężniejszych polis - Atenach i Sparcie - posłów perskich potraktowano w sposób okrutny. Ateńczycy wrzucili wysłanników do jamy w ziemi, a Spartanie do studni z wodą, polecając wcześniej zabrać stamtąd to, czego od Greków żądał król Persji. 

W Persji ruszyły przygotowania do inwazji. 

8
Eretria została szybko zdobyta.

W roku 490 roku p.n.e. flota perska dokonała desantu i rozpoczęła oblężenie Eretrii. Po 6 dniach, na skutek zdrady, miasto zostało zdobyte. Świątynie zostały splądrowane i spalone, a ludność wywieziona i osiedlona w okolicach Suzy. 
Według plotki, Persowie, aby wyłapać wszystkich Eretryjczyków, urządzili obławę. Ustawili się w jednej linii,  chwycili za ręce i przeczesywali cały kraj, aby móc zameldować królowi, że wszyscy mieszkańcy, co do jednego, zostali zabici lub pojmani. 

9
Przeciwko Atenom król Persji wysłał armię, która wylądowała w okolicach Maratonu.

Wówczas, najszybszą metodą transportu pomiędzy Persją a Grecją było morze. Armia perska przypłynęła na 600 okrętach, nazywanych trierami, wyposażonymi w żagle i trzy rzędy wioseł. Desant morski w tym czasie dawał duże szanse zaskoczenia przeciwnika.

10
Szacuje się, że armia perska liczyła 25.000 piechurów  i  1.000 konnicy. 

Dowództwo nad wyprawą objęli: Artafernes - brat króla Dariusza I i satrapa Sardes oraz Datis z Medii. W wyprawie uczestniczył także Grek Hippiasz, były tyran Aten, z których został wygnany w 510 roku p.n.e.  Persowie liczyli, że zapewni im to pomoc nadal mającego w Atenach spore wpływy rodu Pizystratydów, do którego należał Hippiasz.  Hippiasz znał taktykę, uzbrojenie i sposób walki Greków - stał się najważniejszym doradcą wojskowym perskiej armii. Za radą Hippiasza Persowie wylądowali w zatoce Maraton, w pobliżu położonej na równinie miejscowości Maraton, w odległości około  37 km od Aten. Równina maratońska była jednym z niewielu miejsc w Attyce, gdzie Persowie mogli wykorzystać siłę swojej konnicy.

11
Nie udało się zaskoczyć Greków.

Na wieść o wylądowaniu Persów, wojska greckie  ruszyły na przeciw nim spiesznym marszem i szybko dotarły na równinę maratońską. Znajdował się tam już obóz wojsk perskich oraz oddziały konnicy. Po lewej i prawej stronie pól maratońskich znajdowały się tereny podmokłe. Grecy usadowili się na wzniesieniu i tym manewrem zablokowali Persom dwie drogi prowadzące do Aten, które stwarzały możliwość rozwinięcia natarcia i pójścia w głąb lądu.

12
Ateńczycy liczyli na pomoc Sparty.

Wysłano posłańca, który przybył do Sparty 9 września 490 roku p.n.e.  Spartanie odpowiedzieli, że wezmą udział w bitwie, ale dopiero po zakończeniu obchodzonych przez 9 dni świąt Apollina Karnejskiego.  Zgodnie z ówczesnym prawem sakralnym, uczestnictwo w wojnie w trakcie świąt religijnych było świętokradztwem. Ateńczycy zdecydowali zatem o ataku bez dodatkowego wsparcia.

13
Liczebność armii perskiej budziła strach Ateńczyków. 

Miarą tego strachu było podjęcie przez zgromadzenie ludowe w Atenach uchwały, zgodnie z którą obiecano bogom ofiarę w wysokości jednego kozła za każdego zabitego Persa. W Atenach obiecano wolność wszystkim niewolnikom, którzy wezmą udział w bitwie.

14
Wojska greckie liczyły około 10.000 Ateńczyków i 1.000 Platejczyków.

Ateńczycy dowodzeni byli przez 10 strategów reprezentujących 10 ateńskich fyl (jednostka terytorialna w starożytnej Grecji).  Na czele wojsk greckich stał Miltiades, syn ateńskiego arystokraty Cimona, który znał taktykę Persów.

15
Podstawą armii greckiej byli hoplici

Była to ciężkozbrojna piechota, tworzona przez wolnych zamożnych obywateli polis oraz chłopów, pod warunkiem, że posiadali zaprzęg wołów. Hoplici nosili pancerze zrobione z brązu i charakterystyczne hełmy z grzebieniem z końskiego włosa. Nogi od kolan po kostki zabezpieczone mieli nagolennikami. Do walki używali drewnianej włóczni zakończonej żelaznym grotem oraz dodatkowo miecza wykonanego z brązu lub żelaza. Do ochrony służyła im okrągła drewniana tarcza z obwódką z brązu, nazywana hoplonem. 

Zasadniczą zaletą armii greckiej była jej jednorodność. Żołnierze mówili tym samym językiem, znali się w obrębie oddziałów (każda z 10 ateńskich fyli wystawiła po 1000 żołnierzy) i co najistotniejsze walczyli o swoją wolność. 

Choć Ateńczycy posiadali korpus kawalerii, nie zdecydowali się go użyć, uważając, że jest zbyt słaby w porównaniu z konnicą perską. 

16
Armia perska składała się z lekkozbrojnej piechoty, dużej liczby łuczników oraz kawalerii.

Były to wojska mieszane, pochodzące z różnych części imperium perskiego,  posługujące się różnymi językami. Wśród żołnierzy dominowali Persowie, Medowie, mieszkańcy Chuzestanu i Sakowie, Standardowym wyposażeniem perskiego wojaka pod Maratonem był łuk, krótka włócznia i miecz. Do obrony służyła wiklinowa tarcza.  Przyjmuje się, że rdzenne perskie wojska posiadały lepsze opancerzenie. Sakowie słynęli z używania toporów. 

17
Grecy walczyli w szyku zwanym falangą.

Żołnierze ustawieni byli w zwartym bloku w 8–16 szeregach jeden za drugim - tarcza każdego piechura kryła nie tylko jego samego, ale także sąsiada z lewej.  Działanie tego szyku było podstawą greckiej strategii. Szyk był nieustannie utrzymywany -  w razie upadku jednego żołnierza jego miejsce natychmiast zajmował hoplita z następnego szeregu, co  sprawiało wrażenie, że atak przeciwnika nie odniósł żadnego skutku. Uderzenie w zwartym bloku wymagało ścisłej koordynacji kroku żołnierzy, dlatego natarciu zwykle towarzyszyła  bardzo rytmiczna muzyka - przyjmuje się, że był to dźwięk piszczałek.

18
Podstawą armii perskiej byli włócznicy, którzy walczyli zza tarcz.

Wiklinowe tarcze żołnierzy perskich były i na tyle duże, że zasłaniały niemal całego żołnierza, który posiadał dodatkowo włócznię. Żołnierze wyposażeni w tarcze ustawiali się w pierwszym rzędzie. Za takim murem ustawiali się łucznicy, którzy chronieni przez tarcze, zasypywali przeciwnika gradem strzał. Następnie dochodziło do właściwego starcia, w którym używano mieczy i włóczni. Ciężkozbrojna konnica używana była do manewrów oskrzydlających i niszczenia rozbitego wcześniejszymi przeciwnika, osłaniała także piechurów.

19
Bitwa rozegrała się 12 września 490 roku p.n.e.

Obie armie stały na przeciw siebie w wyczekiwaniu na ruch drugiej - Grecy za zasiekami  z pni drzew oliwnych.  W nocy podczołgali się do nich jońscy zbiegowie z armii perskiej, siłą wcieleni do wrogich wojsk, i przekazali informację o braku konnicy w obozie Persów. Najprawdopodobniej Persowie zdecydowali się wysłać na swoich okrętach konnicę, która szybkim atakiem miała zaskoczyć Ateny pozbawione obrońców, bowiem ci znajdowali się pod Maratonem. Brak perskiej konnicy stanowił dla Greków okazję do ataku - konnica była dla nich bardzo groźna.

20
Miltiades poderwał śpiących żołnierzy i rozpoczął natarcie.

Szyk wojsk ateńskich i wspomagających ich Platejczyków został przeformowany w taki sposób, że skrzydła były dwukrotnie silniejsze niż centrum (historycy przypuszczają, że uszczuplono środek, by dostosować długość falangi do długości linii wojsk perskich). Na rozkaz Miltiadesa najeżona włóczniami falanga, przy wtórze piszczałek, ruszyła rytmicznym marszem w kierunku  pozycji Persów. Gdy żołnierze znajdowali się w odległości 200 - 150 metrów od Persów, ruszyli biegiem, aby ograniczyć straty zadawane przez perskich łuczników.  Widząc swoją liczebną przewagę w centrum bitwy,  Persowie ruszyli do ataku. W tym momencie mocniejsze greckie flanki uderzyły na słabsze perskie skrzydła, rozbiły je i tworząc półkole oskrzydliły, dosłownie miażdżąc agresorów.  Persowie widząc przewagę Greków , w panice rzucili się do ucieczki w kierunku okrętów stojących w zatoce.  Grecy udali się w pościg, udało im się zniszczyć 6 perskich okrętów. Reszta odpłynęła.

21
Historycy szacują, że bitwa trwała 4 - 5 godzin.
22
Według zapisków Herodota w  bitwie poległo 6400 Persów oraz 192 Ateńczyków i 11 Platejczyków.

Tyle ciał naliczono na polu bitwy, ale szacuje się, że pewna liczba Persów utonęła w bagnach otaczających pola maratońskie.

23
Po zakończeniu bitwy pod Maratonem Ateny były nadal zagrożone.

Pozostałe okręty perskie, wraz z żołnierzami, którzy zdołali uciec, odpłynęły w kierunku Aten. Persowie liczyli, że uda im się zaskoczyć miasto pozbawione obrońców.

24
Hoplita Filippides wysłany został do Aten, aby ogłosić zwycięstwo i ostrzec miasto.

Według legendy,  Filippides w pełnej zbroi przebiegł w szaleńczym tempie dystans 42 kilometrów. Po wypowiedzeniu słów: “radujcie się, zwyciężyliśmy”, zmarł z wycieńczenia. 

Według Herodota, Filippides był również posłańcem , który wysłany został z Aten do Sparty, z prośbą o zbrojną pomoc przed bitwą. Dystans 230 kilometrów pokonał w bardzo szybkim tempie, bowiem już następnego dnia po wyruszeniu z Aten wystąpił przed władzami Sparty. 



25
Reszta Ateńczyków,  szybkim forsownym marszem również udała się do Aten. 

Ponoć przybyli do miasta w chwili, gdy w Faleronie - ówczesnym najważniejszym ateńskim porcie, pojawiła się flota perska. 

Widząc uzbrojone miasto, Persowie wycofali się.

26
Kilka dni po bitwie pod Maratonem pojawili się Spartanie.

Według Herodota pokonali 220 kilometrów w 3 dni. Policzyli poległych, pogratulowali zwycięstwa nielicznym Ateńczykom, którzy zostali pod Maratonem,  by pilnować łupów. Następnie, ponieważ nie zastali wrogów, wrócili do domu. 

27
Bitwa pod Maratonem stała się historycznym przełomem. Była pierwszym wielkim starciem z Persami, które zakończyło się zwycięstwem Greków. Mit niepokonanych Persów upadł.
28
Bitwa miała ogromne znaczenie również pod względem sztuki wojennej. 

Po raz pierwszy zastosowano falangę wobec wojska silniejszego liczebnie. Również w wymiarze politycznym bitwa ta miała ogromne znaczenie, bowiem uratowała Grecję przed utratą niepodległości. 

29
Wielkim upamiętnieniem bitwy pod Maratonem i ateńskiego żołnierza Filippidesa jest bieg maratoński. 

Bieg na dystansie 40 kilometrów wprowadzony został do nowożytnych igrzysk olimpijskich od 1896 roku. Pierwszy bieg odbył się na trasie Maraton - Ateny. Wygrał go Grek Spirydon Louis, który pokonał trasę w 2 godziny, 55 minut i 20 sekund. Obecnie dystans biegu maratońskiego liczy 42 kilometry 195 metrów.  Stało się tak dlatego, że start na igrzyskach olimpijskich w Londynie w 1908 roku przesunięto do pałacu w Windsorze, aby dzieci królewskie mogły śledzić rywalizację. Okazało się, że trasa została wydłużona o 2195 metrów i tak pozostało na zawsze. Obecnie maratony odbywają się na całym świecie, w zasadzie w każdym większym mieście. Uczestnictwo w maratonie i jego ukończenie jest ekstremalną próbą zmierzenia się z własnymi możliwościami, podobną do bohaterstwa Filippidesa.

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

31 ciekawostek o Bitwie pod Termopilami
31 ciekawostek o Bitwie pod Termopilami
Termopile - symbol poświęcenia życia na polu bitwy
Jedna z najsłynniejszych inwazji w dziejach starożytnego świata. W wąskim przesmyku termopilskim dumni Spartanie stawili zaciekły opór Persom, choć zd ...
17 ciekawostek o Homerze
17 ciekawostek o Homerze
Ślepy wędrowiec, autor „Iliady” i „Odysei”
Najstarszy znany z imienia poeta uważany za ojca poezji epickiej. Żaden grecki poeta nie przsewyższył go sławą.  Na jego cześć wznoszono świątynie a w ...
20 ciekawostek o bitwie pod Azincourt
20 ciekawostek o bitwie pod Azincourt
Rzeź francuskich elit
Jedna z ważniejszych bitew wojny stuletniej. Zlekceważone przez francuzów nieliczne oddziały angielskie rozgromiły znacznie silniejsze wojska francusk ...
16 ciekawostek o Bitwie Warszawskiej
16 ciekawostek o Bitwie Warszawskiej
Cud nad Wisłą
Bitwa Warszawska zwana często Cudem nad Wisłą miała dla Polski ogromne znaczenie. Dała Polakom szansę na doprowadzenie wojny z bolszewikami do zwycięs ...
22 ciekawostki o bitwie pod Grunwaldem
22 ciekawostki o bitwie pod Grunwaldem
Pycha kroczy przed upadkiem
Jedna z większych bitew średniowiecznego rycerstwa, która przełamała potęgę zakonu krzyżackiego. Była to bardzo dobrze zaplanowana i zorganizowana kam ...
21 ciekawostek o bitwie pod Wiedniem
21 ciekawostek o bitwie pod Wiedniem
Gwóźdź do trumny tureckiej ekspansji w Europie
Bitwa pod Wiedniem, zwana również Odsieczą Wiedeńską, jest jedną z najistotniejszych bitew w historii nie tylko Polski, ale i Europy. Dzięki taktyczne ...
11 ciekawostek o Pamukkale
11 ciekawostek o Pamukkale
Mlecznobiała twierdza zbudowana z włókien bawełny
Pamukkale to wyjątkowe geograficznie i historycznie miejsce położone w zachodniej Turcji, znane głównie ze swoich białych, tarasowych basenów i kaskad ...
30 ciekawostek o Efezie
30 ciekawostek o Efezie
Jedno z najwspanialszych antycznych miast
Efez jest prawdopodobnie najlepiej zachowanym starożytnym miastem w rejonie Morza Śródziemnego. Założony w najpiękniejszych zakątkach Zachodniej Anato ...

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o K2
19 ciekawostek o K2
To dzika góra, która próbuje Cię zabić
K2 zwany jest także Czogori. Jest drugim co do wysokości szczytem na Ziemi i najwyższym szczytem Karakorum. Podczas próby zdobycia szczytu życie strac ...
30 ciekawostek o pszczołach
30 ciekawostek o pszczołach
Niezwykle cenne owady
Pszczoły zawsze budziły fascynację człowieka z powodu korzyści płynących z ich działalności oraz ze względu na niezwykłą organizację społeczną. Społec ...
15 ciekawostek o Jezioraku
15 ciekawostek o Jezioraku
Najdłuższe naturalne jezioro w Polsce
Jeziorak to najdłuższe naturalne jezioro oraz szóste pod względem powierzchni w Polsce. Położone jest na Pojezierzu Iławskim i stanowi jego perłę przy ...
12 ciekawostek o Samos
12 ciekawostek o Samos
Miejsce narodzin Pitagorasa
Samos, położona na wschodnim krańcu Morza Egejskiego, to malownicza wyspa, bogata w historię, kulturę i przyrodę. Otoczona turkusowymi wodami i zielon ...
20 ciekawostek o Syrakuzach
20 ciekawostek o Syrakuzach
Miasto Archimedesa
Syrakuzy to miasto usytuowane na wschodnim wybrzeżu Sycylii we Włoszech. Jego korzenie sięgają czasów starożytnych, kiedy to było jednym z najważniejs ...
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
Drakula
Wład III Palownik, znany również jako Wład III Drakula, to postać historyczna, która wzbudza kontrowersje i fascynacje zarówno w Rumunii, jak i za gra ...
11 ciekawostek o chlebie
11 ciekawostek o chlebie
Symbol wspólnoty
Chleb - symbol żywności, która od tysięcy lat odgrywa kluczową rolę w życiu człowieka. Od starożytnych cywilizacji po współczesność, chleb był stałym ...
16 ciekawostek o marihuanie
16 ciekawostek o marihuanie
Kontrowersyjna używka
Marihuanę, zwyczajowo nazywaną również konopiami indyjskimi, od dawna otacza aura kontrowersji i fascynacji. Jest to roślina, której historia sięga ty ...

Podobne tematy