Miasta

Ciekawostki o Płocku

Znaleźliśmy 26 ciekawostek na temat Płocka

Historyczna stolica Mazowsza

Płock jest miastem leżącym w centralnej Polsce nad Wisłą. Jego pełna uroczysta nazwa, zgodnie z preambułą Statutu Miasta brzmi: Stołeczne Książęce Miasto Płock. We wczesnych dziejach naszego państwa Płock był stolicą Polski, a Wzgórze Tumskie z płockim zamkiem i katedrą, w której znajdują się groby wielu polskich monarchów, zostało wpisane do rejestru zabytków Polski.
1
Płock leży na Mazowszu, nad Wisłą.
Usytuowany jest na styku dwóch makroregionów: prawobrzeżnego Pojezierza Dobrzyńskiego oraz lewobrzeżnej Kotliny Płockiej. Główna część miasta położona jest na wysokim na 50 metrów prawym brzegu Wisły.
2
Powierzchnia miast wynosi 88,04 km2.
W Płocku mieszka 118 268 osób, a gęstość zaludnienia wynosi tam 1343,3 os/km2.
3
Płock jest jednym z najstarszych polskich miast.

Na podstawie wykopalisk archeologicznych ustalono, że Płock został założony pod koniec X wieku. Najważniejszym miejscem było Wzgórze Tumskie, gdzie powstał pierwszy gród obronny.

Gród został obwarowany wałem drewniano-ziemnym, a od strony Wisły dodatkowo podwójną fosą. Przypuszcza się, że to właśnie od tego obwarowania, "płotu pochodzi nazwa miasta.

4
W okresie pierwszych Piastów, Mazowsze stanowiło jedną z najdawniejszych prowincji Państwa Polskiego.
Najstarszą budowlą murowaną w Płocku był nieistniejący już romański kościół powstały w drugiej połowie XI wieku (za panowania Władysława Hermana). Kościół ten przebudowywany był, prawdopodobnie w XII, a później na początku XIII wieku.
5
W 1075 roku Płock został stolicą biskupstwa mazowieckiego, które utworzono tam za panowania Bolesława Śmiałego.

W okresie panowania Władysława Hermana Płock stał się głównym ośrodkiem władzy w Polsce. W tym czasie wybudowano tam katedrę oraz co najmniej dwa inne murowane budynki. Władysław Herman dbał o to, aby kościół płocki i dwór przeniesiony z Krakowa zasługiwały na miano rezydencji władcy.

W Płocku znajdowała się kancelaria książęca wystawiająca dokumenty państwowe pieczętowane pieczęcią panującego, szkoła kształcąca młodzież feudalną. Tam też mieszkało liczne grono dostojników państwowych piastujących wysokie urzędy, doradców władcy, posłów.

6
W latach 1130-1144 biskup płocki Aleksander z Malonne wybudował na Wzgórzu Zamkowym w Płocku nową katedrę w stylu romańskim.

Ufundował osadzone w niej brązowe drzwi wejściowe (z opisu Joachima Lelewela znane jako drzwi płockie), wykonane na zamówienie w ludwisarni Riquina i Weismutha w Magdeburgu. Obecnie w katedrze znajduje się kopia tych drzwi, gdyż oryginał już w średniowieczu został wywieziony na Litwę (obecnie znajdują się w nowogrodzkim soborze Mądrości Bożej na terenie Rosji).

 

7
Od 1138 roku Płock stała się stolicą książąt mazowieckich.

Około 1180 roku przy kolegiacie św. Michała powstała szkoła, która jako jedyna z polskich szkół powstałych w średniowieczu, przetrwała do czasów współczesnych. Obecnie jest to Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Stanisława Małachowskiego, popularnie zwane Małachowianka.

W czasie potopu szwedzkiego w budynku szkoły nocował król szwedzki Karol X Gustaw. Wraz z opuszczeniem szkoły przez wojska szwedzkie zrabowana została biblioteka szkolna.

Wychowankiem szkoły był Ignacy Mościcki, a w 1946 roku Małachowiankę ukończył Tadeusz Mazowiecki, pierwszy premier III RP, natomiast jego siostra, Krystyna Mazowiecka uczyła w szkole języka francuskiego.

Jednym z nauczycieli w szkole w latach 30. XVII wieku był św. Andrzej Bobola.

8
Płock uzyskała prawa miejskie w 1237 roku.
Była to lokacja na prawie chełmińskim. Akt ten zachował się do czasów współczesnych w dokumencie biskupa płockiego Piotra I.
9
Płock doświadczała wielu napadów i klęsk wojennych.
W XIII wieku dwukrotnie został napadnięty przez Prusów, a w 1262 roku w odwecie za sojusz Mazowsza z Krzyżakami najechał go książę litewski, zdobył go i spalił wraz z zamkiem. Przypuszcza się, że to właśnie wtedy zostały wywiezione z Płocka brązowe drzwi katedry.
10
Król Kazimierz Wielki, który był jednocześnie księciem płockim, powiększył miasto, nadał mu prawo chełmińskie, a także zwolnił je od czynszów i innych obciążeń.
Wybudował też nowy zamek otoczony podwójnym pasem murów obronnych i fosą. Miasto otoczone było nowoczesnymi fortyfikacjami, a wjazdu do miasta strzegły trzy bramy: Dobrzyńska, Bielska i Wyszogrodzka.
11
Wybitnymi władcami Mazowsza i Płocka byli: Ziemowit III i Ziemowit IV.

Ziemowit III bił własne monety z napisem łacińskim: moneta płocka, Ziemowit IV natomiast był kontrkandydatem Władysława Jagiełły do korony polskiej i ręki Jadwigi. Później ożenił się z siostrą Jagiełły, Aleksandrą, która ufundowała w Płocku w 1405 roku szpital św. Trójcy, który istnieje do dziś.

Za czasów Ziemowita IV Płock nawiązał stały kontakt z Uniwersytetem Krakowskim, a wśród pierwszych studentów znaleźli się m.in. dwaj synowie mieszczan płockich.

12
Po śmierci ostatniego księcia płockiego, Janusza II, król Jan Olbracht przyłączył księstwo płockie do Korony.
Od tego momentu aż do rozbiorów Płock był stolicą województwa płockiego.
13
W XV i XVI wieku miasto prężnie się rozwijało.

Czynne były wytwórnie sukna i płótna, młyny, spichlerze i browary. Działały liczne cechy rzemieślnicze. Rozwijało się szkolnictwo, kwitło życie kulturalne i artystyczne. Miasto czerpało korzyści z handlu na szlaku Włodzimierz-Toruń i ze spływu zboża do Gdańska.

W pierwszej połowie XVI wieku uruchomiono w Płocku wodociągi, które funkcjonowały przez szereg lat.

14
W XVI wieku Płock posiadał sześćset domów - prawie nie ustępował w tym Warszawie.
Mieszkało w nim około 5000 osób, podczas gdy w Warszawie w tym czasie mieszkało 10 000, a w Krakowie 20 000.
15
Powolny upadek świetności miasta rozpoczął się w XVII wieku.

Spowodowane to było konkurencyjnością Warszawy, nowej stolicy kraju. Miasto niszczyły też pożary, a przede wszystkim wojny szwedzkie i wojna północna.

Ponowny rozwój miasta nastąpił w wieku XVIII, kiedy to zaczęła rozwijać się Szkoła Płocka, a dzięki Konstytucji 3 Maja mieszczanie zyskali prawa szlachty oraz wybieralne urzędy i sądy miejskie.

16
W wyniku II rozbioru Polski, Płock dostał się pod panowanie Prus.

Nastąpiła germanizacja miasta i okolic, zniesiono mury miejskie, urządzając na ich miejsce nowe ciągi uliczne, wybudowano więzienie.

W okresie Wielkiego Księstwa Warszawskiego w Płocku powstała drukarnia, a kościół św. Trójcy został przerobiony na teatr.

17
W 1920 roku w Płocku miała miejsce 21-godzinna obrona miasta przed bolszewikami.
W toku walk zginęło 250 osób, a 300 odniosło rany. W latach 1918-1939 Płock był już tylko siedzibą władz miejskich i powiatowych.
18
W 1960 roku rozpoczęto w Płocku budowę rafinerii ropy naftowej.
Powstały Mazowieckie Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne, przekształcone później w Petrochemię Płock, a następnie PKN Orlen.
19
Płock jest najstarszą siedzibą diecezji rzymskokatolickiej.
W pierwszej połowie XII wieku powstała tu mazowiecka katedra NMP, w której znajdują się sarkofagi polskich monarchów. Jest ona jedną z pięciu najstarszych katedr w Polsce.
20
Miasto słynie z Sanktuarium Bożego Miłosierdzia.
Miało w nim miejsce objawienie Jezusa św. Faustynie Kowalskiej i objawienie kultu Miłosierdzia Bożego.
21
Płock jest główną siedzibą biskupów mariawickich.

Z wizji Feliksy Kozłowskiej w 1893 roku powstał zakon księży mariawitów, pierwotnie działający na rzecz odnowy duchowieństwa w Kościele rzymskokatolickim. Pomimo wielu starań nie zostali oni uznani przez Watykan i na początku XX wieku ustanowili odrębne i niezależne wyznanie.

Ich najważniejszy kościół, Świątynia Miłosierdzia i Dobroczynności ma swoją siedzibę w Płocku, w historycznym centrum miasta, nad Wisłą.

22
Płock jest miastem, w którym niemalże od jego zarania mieszkali Żydzi.

Przez stulecia ich udział w społeczności Płocka wahał się w granicach 30-40%. Pod koniec XIX wieku Żydzi założyli w Płocku dwie fabryki produkujące maszyny i narzędzia rolnicze oraz pierwszą w mieście odlewnię żeliwa.

Posiadali dwie synagogi i dwa cmentarze (datowane na XV wiek), szkoły religijne i świeckie, założyli bibliotekę i szpital. Wnieśli duży wkład w gospodarkę i kulturę miasta. Na początku XX wieku posiadali dwie gazety reprezentujące aktywne partie polityczne.

w 1939 roku w Płocku mieszkało 9 tys. Żydów, co stanowiło około 26% ogółu mieszkańców. W 1944 roku naziści utworzyli w mieście getto. Do 1946 roku W Płocku przeżyło tylko 300 Żydów, a do 1959 roku pozostało trzech.

Mała synagoga wybudowana w 1810 roku była jedną z nielicznych, które przetrwały II wojnę światową na Mazowszu. Obecnie mieści się w niej Muzeum Żydów Mazowieckich.

W Płocku urodził się w 1897 roku Herman Kruk, ocalały, wybitny kronikarz życia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych.

23
W Płocku nakręcono kilka filmów.
Były to: "Szatan z VII klasy", "Blizna", "Dublerzy" i serial "Stawka większa niż życie".
24
Płock posiada również swoje chronione tradycyjne produkty żywnościowe.
Są to: kiełbasa tumska i baleron płocki.
25
Płock posiada na całym świecie swoje miasta partnerskie i siostrzane.
Jednymi z nich były: Nowopołock na Białorusi i Mytiszczi w Rosji. W marcu 2022 Płock zawiesił partnerstwo z tymi miastami w odpowiedzi na rosyjską inwazję na Ukrainę w 2022 roku.
26
We wrześniu 2022 w podziemiach kina Przedwiośnie w Płocku otwarto Muzeum Memów.
Jest to pierwsze w Europie, a drugie, po Hong Kongu, tego rodzaju muzeum.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Elbrusie
Elbrus jest starym stratowulkanem o niemal symetrycznej budowie. Uznaje się go za uśpiony, gdyż od około dwóch tysięcy lat nie odnotowano jego erupcji ...
Ciekawostki o Cotopaxi
Cotopaxi to jeden z najwyższych czynnych wulkanów. Jest stratowulkanem o niemalże idealnym stożku, który dla rdzennej andyjskiej ludności był zawsze p ...
Ciekawostki o Atakamie
Pustynia Atakama w Chile jest ogromną przestrzenią o marsjańskim krajobrazie. Jest najbardziej suchą niepolarną pustynią na świecie i drugą pod względ ...
Ciekawostki o Montanie
Mottem tego jednego z największych stanów jest "złoto i srebro", ale w przypadku Montany znaczy to znacznie więcej. Oprócz bogatych złóż  mineralnych, ...
Ciekawostki o Marku Grechucie
Marek Grechuta był jedną z największych indywidualności. Był prawdziwym artystą o wielu talentach: piosenkarza, poety, kompozytora, malarza, architekt ...
Ciekawostki o Saharze
Nazwa pustyni wywodzi się z języka arabskiego, gdzie słowo ṣaḥārā oznacza pustynie (rodzaj żeński w liczbie mnogiej). Przynajmniej przez kilka tysięcy ...
Ciekawostki o grzybach
Grzyby występują na całym świecie i rosną w szerokim zakresie siedlisk. Można je spotkać w ekstremalnych środowiskach, takich jak pustynie lub obszary ...
Ciekawostki o oryksie arabskim
Piękne białe antylopy o szlachetnej głowie i pięknych oczach z długimi lekko zakrzywionymi rogami. Znakomicie przystosowane do życia na pustyni w wyso ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Słowacji
Słowacja jest niewielkim państwem śródlądowym, które w dzisiejszym kształcie powstało po podziale Czechosłowacji w 1993 roku. Jest jednym z państw gra ...
Ciekawostki o Stuttgarcie
Stuttgart jest jedną z największych aglomeracji w Niemczech, stolicą kraju związkowego Badenia-Wirtembergia. Jest miastem o bogatej tradycji winiarski ...
Ciekawostki o Palermo
Palermo to miasto założone przez Fenicjan ponad 2700 lat temu. Położone w kotlinie, którą Arabowie w IX wieku nazwali Conca d'Oro, otoczone jest pasme ...
Ciekawostki o Bremie
Brema - miasto nad Wezerą, leżące w niewielkiej odległości od jej ujścia do Morza Północnego. Jego wizytówką i dumą są wyznawane od stuleci wartości: ...
Ciekawostki o Los Angeles
Los Angeles, największe miasto Kalifornii i drugie co do wielkości miasto Stanów Zjednoczonych powstało w 1781 roku, kiedy to grupa osadników założyła ...
Ciekawostki o Kaliningradzie
Kaliningrad jest stolicą i największym miastem Obwodu Kaliningradzkiego. Dawna niemiecka stolica Prus Wschodnich została przejęta i zrusyfikowana prze ...
Ciekawostki o Manhattanie
Manhattan to miejsce, w którym narodził się Nowy Jork. I choć jest to jego najmniejsza dzielnica, to pełni ona funkcję gospodarczego i i administracyj ...
Ciekawostki o Lublinie
Lublin nazywany stolicą wschodniej Polski jest największym i najprężniej rozwijającym się miastem po prawej stronie Wisły. Jest miastem o bogatej hist ...

Powiązane artykuły