Geografia

Ciekawostki o Wiśle

Znaleźliśmy 18 ciekawostek na temat Wisły

Najdłuższa rzeka w Polsce

Jest najdłuższą rzeką Polski, rozciąga się na długość ponad 1000 kilometrów i wpływa do Bałtyku w Zatoce Gdańskiej. Pierwsze pisane wzmianki o tej rzece pochodzą jeszcze z okresu Cesarstwa Rzymskiego a dokładniej z lat 7 – 5 p.n.e., gdzie zapis Viscla pojawia się w Historii naturalnej Pliniusza Starszego oraz na mapie autorstwa Marka Agrypy.
Wisła
1
Długość Wisły to 1023,5 kilometrów.
Długość taką uzyskano w wyniku badań prowadzonych pod kierunkiem Haliny Czarneckiej z IMGW w 2005 roku. Poprzednie pomiary wskazywały na długość 1047 km.
2
Rzeka zaczyna swój bieg na południu Polski na stokach Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim.
Za źródło rzeki uznaje się dwa potoki: Czarną Wisełkę i Białą Wisełkę.
3
Dorzecze Wisły zajmuje obszar 194 424 km², co stanowi niemal 2/3 powierzchni Polski.
Posiada wiele dopływów, z których najważniejsze są:

Lewostronne:
  • Przemsza
  • Rudawa
  • Prądnik
  • Nida
  • Kamienna
  • Pilica
  • Brda
  • Wda
  • Motława
  • Radunia

 

Prawostronne:

  • Biała
  • Soła
  • Raba
  • Dunajec
  • Wisłoka
  • Łęg
  • San
  • Bystra
  • Wieprz
  • Struga
  • Osa
  • Liwa
4
Najważniejsze polskie miasta zlokalizowane nad Wisłą.
Do największych i najbardziej znanych miast położonych na jednym bądź dwóch brzegach Wisły należą: Kraków, Płock, Włocławek, Toruń, Bydgoszcz, Tczew, Grudziądz, Gdańsk, Malbork (nad Nogatem), Sandomierz, Tarnobrzeg.
5
Początki historii rzeki sięgają 2 milionów lat temu.
W Plejstocenie, pierwszym okresie czwartorzędu, kiedy to nastąpiło ochłodzenie klimatu, rzeka zaczęła formować swój bieg. Podczas wielokrotnych ruchów cofającego się i napierającego naprzemiennie lodowca rzeźbione były różne koryta, którymi następnie spływała woda w cieplejszych okresach gdy lodowiec się cofał. Ostateczny kształt Wisła uzyskała około 14 tysięcy lat temu, gdy ostatecznie lodowiec wycofał się z terenów dzisiejszej Polski.
6
W odległości 50 kilometrów od ujścia, Wisła rozdziela się na dwa ramiona i tworzy deltę zwaną Żuławami Wiślanymi.
W miejscowości Biała Górka, z głównego biegu Wisły wypływa rzeka Nogat, która przepływa przez Malbork i uchodzi do Bałtyku w Zalewie Wiślanym. Długość Nogatu to 62 kilometry. Ze względu na okoliczną faunę i florę, ujście rzeki zostało objęte ochroną i utworzono na jego terytorium rezerwat Ujście Nogatu. Lewe ramię Wisły nazywane jest Leniwką, przepływa przez Tczew i Gdańsk i ma długość 55,4 km.
7
W latach 1540 i 1543 deltę Wisły nawiedziły olbrzymie powodzie.
Zniszczenia okazały się tak duże, że większość mieszkańców tego obszaru postanowiła się wyprowadzić. W późniejszych latach na tereny zalewowe przybyli holenderscy Mennonici, którzy znacząco wpłynęli na dalszy rozwój gospodarczy regionu.
8
W 1553 roku na mocy porozumienia pomiędzy Gdańskiem a Elblągiem postanowiono utworzyć kanał łączący Wisłę z Nogatem. Na miejsce budowy kanału wybrano Białą Górkę (ówcześnie Weissenberg).
W wyniku tego inżynieryjnego przedsięwzięcia zdecydowana większość wody zaczęła wpływać do Nogatu, co miało negatywny wpływ na poziom wody w Gdańsku. Obniżenie się poziomu wody ograniczało możliwości gdańskiej żeglugi i spowodowało wieloletni konflikt pomiędzy Gdańskiem a Elblągiem w kwestii dostępu do wody. Sprawa została rozwiązana dopiero na mocy królewskiego dekretu z 1613 roku, który nakazywał zbudowanie zapory rzecznej w miejscowości Biała Górka mającej dostarczać do wód Nogatu jedynie jedną trzecią wody.
9
Od średniowiecza Wisła stała się bardzo istotnym szlakiem transportowym.
W kierunku Gdańska spławiano różne towary (przeważnie zboża, drewno i sól) na eksport do Europy Zachodniej. W drodze powrotnej do Rzeczypospolitej importowano towary przemysłowe, luksusowe oraz przyprawy. Transport na rzece funkcjonował sprawnie już od X wieku.
10
Dzięki zbudowaniu systemu kanałów, Wisła łączy się z trzema dużymi rzekami.
  • poprzez Kanał Bydgoski, Noteć i Wartę z Odrą
  • poprzez Kanał Żerański, Narew, Biebrzę, Kanał Augustowski i Czarną Hańczę z Niemnem
  • poprzez Kanał Żerański, Bug, Kanał Królewski, Prypeć z Dnieprem
11
Jedno z ramion Wisły – Wisła Śmiała powstała w 1840 roku.
Odcinek o długości 2,5 kilometra wykształcił się podczas powodzi, kiedy to ujście Wisły zostało zatkane poprzez zator lodowy. Nadmiar wody przerwał wydmy Mierzei Wiślanej w okolicy miejscowości Górki. Po tym wydarzeniu miejscowość została podzielona na dwie – Górki Wschodnie i Górki Zachodnie.
12
Najniższy zanotowany w ostatnich dekadach poziom Wisły w Warszawie wyniósł 41 cm.
Było to 28 sierpnia 2015 roku, kilka dni po poprzednim rekordzie wynoszącym 51 cm. W opinii hydrologów był to najniższy poziom rzeki zanotowany od końca XVIII wieku.
13
Wisła nie jest wartką i niosącą duże ilości wody rzeką.
Średni przepływ w dolnym biegu (przy ujściu do Bałtyku) wynosi 1046 m³/s. W biegu środkowym na wysokości Zawichostu wynosi 449 m³/s.
14
Płynąc przez Polskę, przepływa przez trzy jeziora.
Są to Czerniańskie, Goczałkowskie i Włocławskie.
15
Największym skarbem przyrodniczym Wisły jest ptactwo.
Nad wodami Wisły spotkać można około 200 gatunków tych zwierząt. W wielu miejscach biegu rzeki powstały obszary ochronne ptaków oraz ich siedlisk a także rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu.
16
Dolina Wisły została wpisana do ogólnoeuropejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000.
17
Niestety Wisła nie należy do najczystszych rzek.
Jest skażona zarówno środkami ochrony roślin jak i metalami ciężkimi. W 2012 roku stwierdzono, że rocznie Wisłą do Bałtyku wpływa około 70 ton miedzi, 28 ton cynku, 26,1 ton ołowiu, 11,3 ton chromu, 25,2 ton niklu oraz 0,2 tony rtęci.
18
Od 1996 roku fragmenty Wisły zakwalifikowano do europejskiego systemu dróg wodnych. Polska przystąpiła do porozumienia dopiero 15 lutego 2017 roku.

Istnieją dwa międzynarodowe odcinki:

  • E40 (łączy Morze Bałtyckie z Morzem Czarnym)
  • E70 (łączący Antwerpię z Kłajpedą)

Niestety żegluga nie odbywa się na taką skalę, jaka byłaby możliwa gdyby wykonano wszystkie prace podnoszące klasę drogi wodnej ( Wisła posiada najniższą, I klasę). Choć transport śródlądowy Wisłą mógłby przynieść wymierne korzyści, dotychczas wody używane są wyłącznie do transportu pasażerskiego (turystycznego), obiektów wielkogabarytowych i urobku z dna rzeki.
Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

31 ciekawostek o Polsce
31 ciekawostek o Polsce
Jak dobrze znasz swój kraj?
Historia Polski ma już przeszło 1000 lat. Wydaje się że wiemy o naszym kraju wystarczająco dużo - są jednak rzeczy, które mogą zaskoczyć. Poniżej prze ...
45 ciekawostek o Częstochowie
45 ciekawostek o Częstochowie
Brama do Jury Krakowsko-Częstochowskiej
Częstochowa leży w granicach województwa śląskiego, choć historycznie, kulturowo i etnicznie należy do Małopolski. Pod względem powierzchni i liczby m ...
22 ciekawostki o Świętym Wojciechu
22 ciekawostki o Świętym Wojciechu
Patron Czechów i Polaków
Życie świętego Wojciecha nie było łatwe, choć pochodził z zamożnego czeskiego rodu Sławnikowiców. Choroba w dzieciństwie zdeterminowała jego los, wyzn ...
31 ciekawostek o Kołobrzegu
31 ciekawostek o Kołobrzegu
Salsae Cholbergiensis, Colbrege, Coluberch, Colberg, Kolberg aż wreszcie Kołobrzeg
Kołobrzeg był istotnym miejscem na mapie Europy już w średniowieczu. Ze względu na solanki, rozwijała się tu działalność zarówno warzelnicza jak i kup ...
16 ciekawostek o zamku w Olsztynie
16 ciekawostek o zamku w Olsztynie
Pochodzący z XIII wieku zamek, doszczętnie zniszczony przez Szwedów podczas potopu
Choć dziś zamek jest kompletną ruiną, którą sukcesywnie rozbierano w celu pozyskiwania budulca pod inne obiekty, niegdyś był bardzo istotnym punktem n ...
30 ciekawostek o Konstytucji 3 maja
30 ciekawostek o Konstytucji 3 maja
"Ostatnia wola i testament gasnącej Ojczyzny"
Od rana, 3 maja w okolicach Zamku Królewskiego gromadził się tłum mieszczan. Zamek otoczyły też oddziały wojska dowodzone przez Księcia Józefa Poniat ...
18 ciekawostek o Parku Mużakowskim
18 ciekawostek o Parku Mużakowskim
Malownicza wizja księcia Hermanna von Pückler-Muskau
Kompleks parkowy rowijał się od roku 1815 aż do początków XX wieku. Na jego terenie prowadzono zarówno prace budowlane jak i ogrodnicze na wielką skal ...
31 ciekawostek o Krynicy-Zdrój
31 ciekawostek o Krynicy-Zdrój
Perła polskich uzdrowisk
Położona w Beskidzie Sądeckim Krynica-Zdrój jest jednym z najbardziej znanych w Polsce kurortów. Swą sławę uzdrowiska zawdzięcza wodom leczniczym o n ...

Najnowsze tematy

30 ciekawostek o Elżbiecie Bawarskiej
30 ciekawostek o Elżbiecie Bawarskiej
Cesarzowa Sisi
Elżbieta Bawarska, znana również jako Sisi, była jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii europejskich monarchii. Jej niezwykła uroda, nie ...
18 ciekawostek o pałacu Schönbrunn
18 ciekawostek o pałacu Schönbrunn
Piękne Źródło
Pałac Schönbrunn nazywany czasem "Pięknym Źródłem, to wyjątkowy zabytek architektury wiedeńskiej i jedno z najważniejszych miejsc turystycznych w Aust ...
23 ciekawostki o Kate Middleton
23 ciekawostki o Kate Middleton
Katarzyna, księżna Walii
Kate Middleton, oficjalnie tytułowana Katarzyną, Księżną Walii, jest żoną następcy brytyjskiego tronu, księcia Wilhelma, z którym doczekała się trójki ...
14 ciekawostek o muzeum Orsay
14 ciekawostek o muzeum Orsay
Drugie po Luwrze, najczęściej odwiedzane muzeum sztuki we Francji
Muzeum d'Orsay to jedno z najważniejszych muzeów w Paryżu, które mieści się w dawnej stacji kolejowej na brzegu Sekwany. Specjalizuje się ono w sztuce ...
15 ciekawostek o Jeziorze Łabędzim
15 ciekawostek o Jeziorze Łabędzim
Jeden z najbardziej znanych na świecie spektakli baletowych
Klasyczny balet w czterech aktach, opowiadający historię miłości mierzącej się z otaczającym ją złem. Modyfikowany na wiele sposobów, w każdej wersji ...
18 ciekawostek o karobie
18 ciekawostek o karobie
Chleb świętojański - substytut kakao
Karob to inaczej szarańczyn strąkowy - Ceratonia siliqua - drzewo rosnące w klimacie śródziemnomorskim. Jest to zimozielone drzewo o ciemnozielonych s ...
24 ciekawostki o balecie
24 ciekawostki o balecie
Historia sztuki baletowej na przestrzeni wieków
Balet uznawany jest za elitarną formę sztuki, wiążącą się z mnóstwem wyrzeczeń i ciężkiej pracy, wykonywanej od najmłodszych lat. Swoją genezę miał na ...
25 ciekawostek o Karolu III
25 ciekawostek o Karolu III
Król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dynastii Windsorów
6 maja 2023 roku w Opactwie Westminsterskim Karol, syn królowej Elżbiety II, został koronowany na króla Zjednoczonego Królestwa. Na koronę czekał reko ...

Podobne tematy