Geografia

Ciekawostki o Wyspie Wielkanocnej

Znaleźliśmy 28 ciekawostek na temat Wyspy Wielkanocnej

Rapa Nui

Wyspa Wielkanocna (Rapa Nui) to zakątek i specjalne terytorium Chile na Pacyfiku, będące jednym z najbardziej odległych zamieszkanych miejsc na świecie. Jest niewielka, jej powierzchnia wynosi około 164 km2, ale mimo niewielkich rozmiarów jest miejscem fascynującej historii, pełnym tajemnic. Jej mieszkańcy stworzyli ciekawą kulturę, o czym świadczą kamienne moai i inne artefakty. UNESCO uznało wyspę za Światowe Dziedzictwo Kultury.
1
Wyspa Wielkanocna  to wyspa i specjalne terytorium Chile na południowo-wschodnim Pacyfiku, w najbardziej wysuniętym na południowy wschód punkcie Trójkąta Polinezyjskiego w Oceanii.
Trójkąt Polinezyjski to region Oceanu Spokojnego z trzema grupami wysp na jego wierzchołkach: Hawaje, Wyspa Wielkanocna i Nowa Zelandia. Określenie to często używane jest w celu zdefiniowania Polinezji.
2
Nazwę "Wyspa Wielkanocna" nadał jej Europejczyk - holenderski odkrywca Jacob Roggeveen.
Natknął się na nią w Niedzielę Wielkanocną w 1722 roku szukając Ziemi Davisa, rzekomej wyspy, która przez pewien czas była umieszczana na mapach, ale później okazało się, że nie istnieje. Sądzono, że wyspa znajdowała się na Pacyfiku, w pobliżu Ameryki Południowej. Jej nazwa pochodzi od pirata Edwarda Davisa, który ponoć zauważył ją w 1687 roku, podczas żeglugi po Pacyfiku na południe od Wysp Galapagos w kierunku Przylądka Horn. Davis dokonywał napadów na hiszpańskie osady wzdłuż wybrzeży Meksyku, Peru i Chile.
3
Roggeveen nazwał ją Paasch-Eyland (XVIII -wieczna niderlandzka nazwa "Wyspa Wielkanocna).
Oficjalna hiszpańska nazwa wyspy Isla de Pascua również oznacza "Wyspę Wielkanocną". Obecna polinezyjska nazwa nazwa wyspy, Rapa Nui ("Wielka Rapa") powstała na początku lat 60. XIX wieku i odnosi się do topograficznego podobieństwa wyspy do wyspy Rapa (czasami nazywana Rapa Iti, czyli "Mała Rapa", największej i jedynej zamieszkanej wyspy Wysp Bassa w Polinezji Francuskiej. W miejscowym języku nazwa wyspy oznacza też "Wielką Ziemię" lub "Pępek świata" ( Te Pito o Te Henua).
4
Wyspa Wielkanocna pod względem geologicznym jest jednym z najmłodszych obszarów na Ziemi oraz najdłużej odizolowanym.
Ustna tradycja głosi, że wyspa została po raz pierwszy zasiedlona przez dwukajakową ekspedycję pochodzącą z Hawaiki, mitycznej krainy, z której maja się wywodzić niektóre ludy polinezyjskie, prowadzonej przez wodza Hotu Matu'a i jego kapitana Tu'u ko Iho.
Literatura podaje, że było to około roku 300-400 n.e., czyli w czasie przybycia pierwszych osadników na Hawaje.
Ostatnie badania dowodzą, że wyspa została zasiedlona nie wcześniej niż w 1200 r. n.e. Polinezyjczycy, którzy pierwsi zasiedlili wyspę przybyli prawdopodobnie z oddalonych o 3200 km Markizów, wysp Gambiera lub którejś z dzisiejszych wysp Polinezji Francuskiej, przywożąc ze sobą banany, trzcinę cukrową, taro (kolokazja jadalna), jak również kury i szczury polinezyjskie (trzeci pod względem zasięgu występowania gatunek szczura, po szczurze wędrownym i szczurze śniadym).
5
Za tym, że byli to Polinezyjczycy przemawiało podobieństwo zwyczajów, rysów twarzy, ubioru i języka.
Autorem innej teorii był Thor Heyerdahl, norweski biolog i etnograf z wykształcenia, późniejszy podróżnik i żeglarz. Jego teoria mówi, że część późniejszych mieszkańców wyspy, zwanych "długouchymi", przybyła z Ameryki Południowej, o czym mają świadczyć m.in. uprawy słodkiego ziemniaka, podania mieszkańców, a także cechy wyglądu dawnych mieszkańców wyspy, wnioskowane z posągów.
6
Heyerdahl doświadczalnie dowiódł w 1947 roku możliwości przepłynięcia z Ameryki Południowej do Polinezji tratwą Kon-Tiki.
Według podań, "długousi", którzy stanowili arystokrację, zostali prawie zupełnie zgładzeni w trakcie powstania przez ciemiężonych "krótkouchych" pochodzenia polinezyjskiego.
Wojna domowa rozegrała się tam po odkryciu wyspy przez Holendrów w 1722 r, a przed odkryciem wysp Polinezji przez Jamesa Cooka w 1773/1774.
7
Gdy wyspę odkrył Jacob Roggeveen w niedzielę wielkanocną 5 kwietnia 1722 roku, mieszkało na niej 2-3 tys. osób.
Wcześniej wyspę mogło zamieszkiwać od 10-15 tys. ludzi, ale wyczerpanie się zasobów naturalnych i wycięcie wszystkich drzew spowodowało spadek liczebności mieszkańców. Według podań mieszkańców dochodziło tam do walk, a nawet kanibalizmu spowodowanego brakiem pożywienia. Inna teoria mówi, że brak pożywienia i wylesienie było spowodowane rozplenieniem się szczura polinezyjskiego.
8
Do połowy XIX wieku populacja odbudowała się do poziomu około 4 tys.
Jednak w przeciągu dwudziestu lat zmniejszyła się do 110 mieszkańców w 1877 roku. Związane to było z przymusowym wywożeniem tubylców do niewolniczej pracy do Peru oraz Chile.
9
W latach 60. XIX w. na wyspę przybyli misjonarze, i w latach 70. mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej przyjęli katolicyzm.
Interwencja hierarchów kościelnych spowodowała zaprzestanie wywożenia mieszkańców, a tym którzy przeżyli niewolę pozwolono wrócić na wyspę. Byli oni jednak w dużej mierze nosicielami ospy, która rozprzestrzeniła się na wyspie i zdziesiątkowała pozostała populację. Wśród tych, którzy zginęli znaleźli się tumi ivi 'atua - nosiciele kultury, historii i genealogii wyspy. Pozostały jedynie tabliczki z pismem rongorongo -system glifów (znaki w architekturze i archeologii), odkryte w XIX w., które wydają się być pismem lub protopismem. Podjęto próby ich rozszyfrowania, ale żadna nie zakończyła się sukcesem.
W latach 1862-1888 około 94% ludności zginęło lub wyemigrowało.
10
9 września 1888 roku Wyspa Wielkanocna została zaanektowana przez Chile na mocy "Traktatu o aneksji wyspy".
Rząd Chile reprezentowany przez chilijskiego oficera marynarki wojennej Policarpo Toro, podpisał kontrakt z Atamu Tekeną, mianowanym przez misjonarzy katolickich po śmierci najważniejszego wodza i jego następcy, królem Rapa Nui.
Chilijczycy oddali wyspę w dzierżawę brytyjskiemu przedsiębiorstwu, które utworzyło na niej farmę owczą.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o palczaku madagaskarskim
Przez wielu uważany za najdziwniejsze i najbrzydsze zwierzę świata. Do 1961 roku uważany za gatunek wymarły. Występuje tylko na Madagaskarze. Tubylc ...
Ciekawostki o Johannie Wolfgangu von Goethe
Johann Wolfgang Goethe żył i tworzył na przełomie XVIII i XIX wieku. Był niemieckim poetą, dramatopisarzem, powieściopisarzem, naukowcem, mężem stanu, ...
Ciekawostki o kasztanach
Kasztan nie jest tym samym drzewem, które powszechne jest w naszych ogrodach i parkach, choć potocznie takim mianem się go określa. Kasztan, w odróżni ...
Ciekawostki o Poczdamie
Poczdam jest stolicą Brandenburgii. Ze względu na swoją historyczną przeszłość jest miastem międzynarodowym, czego odzwierciedleniem jest także różnor ...
Ciekawostki o kuokach
Kuoki słyną ze swojego uśmiechu. Te małe torbacze zamieszkujące Australię stały się swego rodzaju światowym fenomenem. Od 2010 roku rzesze turystów po ...
Ciekawostki o Camilli Parker Bowles
Od 50 lat jej życie toczy się u boku obecnego króla Karola III. Pochodzi z dobrze sytuowanej, szlacheckiej rodziny. Ma za sobą burzliwą historię, nieu ...
Ciekawostki o Zygmuncie I Starym
Zygmunt I Stary był przedostatnim Jagiellonem na polskim tronie. Jako przedostatni z sześciu braci nie był brany pod uwagę, jako następca tronu. Okoli ...
Ciekawostki o zamku Balmoral
Zamek Balmoral jest prywatną rezydencją brytyjskiej rodziny królewskiej. Zakupiony w 1852 roku przez księcia Alberta, męża królowej Wiktorii, stał się ...