Geografia

Ciekawostki o Świętokrzyskim Parku Narodowym

Znaleźliśmy 17 ciekawostek na temat Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Park w najstarszych górach w Polsce

Świętokrzyski Park Narodowy powstał w 1950 roku, jako trzeci, po Pienińskim i Białowieskim, park narodowy w Polsce. Jest niewielki, zlokalizowany w najstarszych polskich górach - Górach Świętokrzyskich. Jego symbolem jest jeleń, który jest główną postacią legendy opowiadającej historię powstania nazwy gór, klasztoru na Świętym Krzyżu i samego symbolu Parku.
1
Świętokrzyski Park Narodowy znajduje się w województwie świętokrzyskim.
Siedziba dyrekcji parku mieści się w Bodzentynie, mieście położonym w Górach Świętokrzyskich, u stóp Pasma Klonowskiego, nad Psarką (dorzecze Kamiennej).
2
Jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce.
Został utworzony w 1950 roku, jako trzeci w kolejności park narodowy w powojennej Polsce.
3
Powierzchnia parku wynosi 76,26 km2, powierzchnia otuliny 207,86 km2.
Położony jest w centralnej części Gór Świętokrzyskich. Obejmuje pasmo Łysogór, część Pasma Klonowskiego, Doliny Wilkowskiej i Doliny Dębniańskiej i trzy eksklawy: Górę Chełmową, Las Serwis i Skarpę Zapusty - położone w pewnym oddzieleniu od głównego obszaru parku.
4
Góry Świętokrzyskie, obok Sudetów, są jednym z najstarszych łańcuchów górskich w Europie.
Kilkakrotnie ulegały wypiętrzeniu, niszczeniu i zalewaniu przez morza. Zostały wypiętrzone 500 mln lat temu w kambrze, odmłodziła je orogeneza alpejska. Z geologicznego punktu widzenia, Góry Świętokrzyskie stanowią jeden z najważniejszych obszarów w Europie, w którym na powierzchni Ziemi występują skały osadowe reprezentujące wszystkie okresy geologiczne od prekambru do czwartorzędu. Góry te porośnięte są lasami jodłowymi i bukowymi. W skład Gór Świętokrzyskich wchodzi kilkanaście równoległych pasm, m.in. najwyższe z nich, Łysogóry z najwyższym szczytem Łysicą (614 m n.p.m.) i Łysą Górą (595 m n.p.m.).
5
Symbolem Świętokrzyskiego Parku Narodowego jest jeleń.
Logo parku składa się dwóch kół współśrodkowych w zielonym kolorze, obwiedzionych białym i zielonym konturem. U dołu wewnętrznego koła umieszczono rysunek niewielkiej skały i stojącego na niej jelenia w brązowym kolorze. Wnętrze koła wypełnia jasnozielony kolor. W zewnętrznym kole umieszczono napis "Świętokrzyski Park Narodowy" wielkimi literami w białym kolorze. U dołu koła - dwie skrzyżowane gałązki dębu i świerka w białym kolorze.
6
Idea objęcia ochroną terenu Łysogór narodziła się już na początku XX wieku.
W 1908 roku Polskie Towarzystwo Krajoznawcze - Komisja Ochrony Zabytków Przyrody zgłosiła postulat utworzenia tu rezerwatu przyrody. Rozpoczęto w ten sposób okres starań społecznych o utworzenie na tym obszarze parku narodowego, który trwał prawie pół wieku.
7
W 1920 roku powstał pierwszy w Górach Świętokrzyskich - na Chełmowej Górze rezerwat ścisły.
Objął on kompleks lasu z naturalnym stanowiskiem modrzewia polskiego. W 1924 roku utworzono dwa kolejne rezerwaty:  rezerwat na Łysej Górze i Łysicy. W 1932 częściową ochroną objęto tereny przylegające do istniejących rezerwatów. Utworzono także rezerwat częściowy na Miejskiej Górze. Łączny obszar rezerwatów wynosił wówczas 1347,4 ha i stanowił już podwaliny pod przyszły park narodowy.
8
Kolejne starania o utworzenie parku narodowego podjęto po II wojnie światowej.
Formalnie park został ustanowiony 1 maja 1950 roku, ale zanim to się stało, powstał rezerwat "Mokry Bór" o powierzchni 38,44 ha. Z chwilą powstania parku, wszystkie istniejące dotychczas rezerwaty oraz obszar o powierzchni 26,45 ha, leżący w Dolinie Czarnej Wody (między Miejską Górą a Łysicą) nazwany "Czarny Las", stały się rezerwatami ścisłymi w granicach parku. Od 1991 roku, gdy weszła w życie ustawa o ochronie przyrody, tereny te noszą nazwę obszarów ochrony ścisłej.
9
W 1996 roku obszar Parku powiększono o część Pasma Klonowskiego i kompleks Zapusty.
Powierzchnia Parku wynosi obecnie 7626,45 ha, a w jego skład wchodzą: Pasmo Łysogórskie z najwyższymi wzniesieniami w Górach Świętokrzyskich - Łysicą i Łysą Górą, część Pasma Klonowskiego z górami: Psarską (415 m n.p.m.), Miejską (426 m n.p.m.) i Bukową (484 m n.p.m.), część Pasma Pokrzywiańskiego z Chełmową Górą (351 m n.p.m.), oraz część Doliny Wilkowskiej i Dębniańskiej.
10
Pod względem administracyjnym teren Parku podzielony jest na 8 obwodów ochronnych (leśnictw).
Są to: Chełmowa Góra, Dąbrowa, Dębno, Jastrzębi Dół, Klonów, Podgórze, Święta Katarzyna, Święty Krzyż. Wyodrębniono w Parku obszary podlegające ochronie krajobrazowej, czynnej oraz ścisłej.
11
Na obszarze ochrony ścisłej zabroniona jest jakakolwiek ingerencja człowieka, pozostawiono go oddziaływaniu jedynie sił przyrody.
W Parku wydzielono pięć takich obszarów:
  • "Chełmowa Góra" - utworzony w 1920 roku w celu ochrony naturalnych stanowisk modrzewia polskiego Larix polonica. Obecnie jego powierzchnia wynosi 13,2 ha. Na tym niewielkim terenie występują lasy grądowe, bory mieszane oraz buczyny
  • "Łysica - Święty Krzyż" - powstał w wyniku połączenia w 2006 roku utworzonych w 1924 roku rezerwatów "Łysica" i "Święty Krzyż". Zajmuje obszar 2383,64 ha. Rosną tu lasy grądowe, bory jodłowe i buczyny. Cennym elementem tego obszaru są rozległe gołoborza
  • "Czarny Las" - o powierzchni 26,5 ha, utworzony w 1954 roku. Tworzą go lasy mieszane, grądy z udziałem jodły, lipy drobnolistnej, miejscami buka lub olszy czarnej, olsy i łęgi
  • "Mokry Bór" - o powierzchni 37,9 ha, utworzony w 1954 roku. Obejmuje on jedyne w Parku, niewielkie obszary bagiennego boru trzcinnikowego oraz boru bagiennego i boru świeżego. Występują tu torfowiska wysokie i przejściowe
  • "Psarski Dół" - o powierzchni 451,15 ha, utworzony w 2016 roku. Utworzono go w celu zachowania wilgotnych borów świerkowo-jodłowych
12
Lasy pokrywają 95% powierzchni Parku.
Charakterystyczne dla Parku są mieszane bory jodłowe i buczyny karpackie oraz mały zespół jarzębiny świętokrzyskiej. Pospolitymi gatunkami w Parku są: buk zwyczajny, jodła, modrzewie,, sosna zwyczajna, świerk pospolity. Rzadko występuje lipa szerokolistna, wiąz szypułkowy, jesion wyniosły i cis pospolity. Krzewy reprezentowane są pospolicie przez leszczynę i trzmielinę brodawkowatą.
13
W Świętokrzyskim Parku Narodowym znajduje się unikatowy w skali światowej zespół leśny jedliny polskiej, tj. bór jodłowo-bukowy porastający grzbiet Łysej Góry.
Autorem terminu "puszcza jodłowa" jest Stefan Żeromski, który określenie to wprowadził do literatury opiewającej przyrodę Gór Świętokrzyskich.
14
W Parku znajduje się 270-letnia jodła pospolita, która mierzy 51 m i uważana jest za najwyższe drzewo w Polsce.
Drzewostany jodły w Świętokrzyskim Parku Narodowym liczą sobie od 80 do 120 lat. W lasach Chełmowej Góry, w których duży udział mają modrzewie, występuje reliktowy podgatunek modrzewia polskiego (Larix decidua ssp. polonica). Najstarsze spośród modrzewi polskich mają ponad 250 lat.
15
W ekosystemie Parku Narodowego występuje wiele gatunków flory i fauny.
Między innymi:
  • ponad 859 gatunków roślin, w tym 35 gatunków drzew
  • 272 gatunków glonów
  • około 450 gatunków grzybów wielkoowocnikowych
  • około 340 gatunków porostów
Spośród zwierząt:
  • 150 gatunków ptaków, w tym 118 gniazdujących
  • 45 gatunków ssaków
  • 14 gatunków płazów
  • 66 gatunków ślimaków lądowych
  • 187 gatunków pająków
  • 6 gatunków gadów
  • ponad 1500 gatunków owadów, w tym 611 gatunków motyli, 177 gatunków muchówek i 87 gatunków czerwców
16
Na grzbietach górskich Gór Świętokrzyskich występują charakterystyczne rumowiska skalne - gołoborza.
Największe gołoborza znajdują się na Łysej Górze (największe - 3,84 ha) i na Łysicy.
17
Fakt, że jeleń znalazł się w herbie Świętokrzyskiego Parku Narodowego, związane jest z legendą dotyczącą powstania największego klasztoru w Górach Świętokrzyskich na Łyścu, w paśmie Łysogór.
Około 1000 lat temu Bolesław Chrobry zaprosił do Polskie swojego krewnego, węgierskiego królewicza Emeryka. Przed podrożą królewicz dostał od swego ojca relikwie Krzyża Świętego, aby chroniły go przed złymi przygodami w obcym kraju. Gdy młodzieniec dotarł do granicy, polscy rycerze odeskortowali go do Kielc, gdzie przebywał król. Na część gościa urządzono polowanie, na którym Emeryk, w leśnej gęstwinie dostrzegł wielkiego jelenia, za którym podążył. W pewnym momencie uciekający jeleń wpadł w gęste zarośla, w które zaplątało się jego okazałe poroże. Emeryk napiął łuk i już zamierzał wypuścić strzałę, gdy jeleń obrócił głowę w stronę myśliwego, a ten ujrzał między rogami jelenia otoczony blaskiem krzyż. Blask ten oślepił na moment Emeryka, a on uznał to za znak od Boga. Jeleń zniknął, a królewicz zdecydował, że w tym miejscu zbuduje klasztor, w którym złoży podarowane mu przez ojca relikwie. Od tej pory góry, które były świadkiem tych wydarzeń noszą nazwę Gór Świętokrzyskich, klasztor powstał i pozostały w nim relikwie ofiarowane przez Emeryka, zaś jeleń z krzyżem w rogach jest do dziś symbolem Świętokrzyskiego Parku Narodowego.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Elbrusie
Elbrus jest starym stratowulkanem o niemal symetrycznej budowie. Uznaje się go za uśpiony, gdyż od około dwóch tysięcy lat nie odnotowano jego erupcji ...
Ciekawostki o Cotopaxi
Cotopaxi to jeden z najwyższych czynnych wulkanów. Jest stratowulkanem o niemalże idealnym stożku, który dla rdzennej andyjskiej ludności był zawsze p ...
Ciekawostki o Atakamie
Pustynia Atakama w Chile jest ogromną przestrzenią o marsjańskim krajobrazie. Jest najbardziej suchą niepolarną pustynią na świecie i drugą pod względ ...
Ciekawostki o Montanie
Mottem tego jednego z największych stanów jest "złoto i srebro", ale w przypadku Montany znaczy to znacznie więcej. Oprócz bogatych złóż  mineralnych, ...
Ciekawostki o Marku Grechucie
Marek Grechuta był jedną z największych indywidualności. Był prawdziwym artystą o wielu talentach: piosenkarza, poety, kompozytora, malarza, architekt ...
Ciekawostki o Saharze
Nazwa pustyni wywodzi się z języka arabskiego, gdzie słowo ṣaḥārā oznacza pustynie (rodzaj żeński w liczbie mnogiej). Przynajmniej przez kilka tysięcy ...
Ciekawostki o grzybach
Grzyby występują na całym świecie i rosną w szerokim zakresie siedlisk. Można je spotkać w ekstremalnych środowiskach, takich jak pustynie lub obszary ...
Ciekawostki o oryksie arabskim
Piękne białe antylopy o szlachetnej głowie i pięknych oczach z długimi lekko zakrzywionymi rogami. Znakomicie przystosowane do życia na pustyni w wyso ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Bieszczadzkim Parku Narodowym
Spośród 23 parków narodowych w Polsce, Bieszczadzki Park Narodowy jest trzecim co do wielkości i największym parkiem narodowym polskich gór. Chroni on ...
Ciekawostki o Kampinoskim Parku Narodowym
Kampinoski Park Narodowy znajduje się na północno-wschodnich obrzeżach Warszawy i stanowi ważną bazę rekreacyjno-wypoczynkową dla stolicy. Odwiedzając ...
Ciekawostki o Roztoczańskim Parku Narodowym
Roztoczański Park Narodowy zlokalizowany na Roztoczu Środkowym często określany jest mianem krainy jodły, buka i tarpana. Jest parkiem, którego gros e ...
Ciekawostki o Białowieskim Parku Narodowym
Białowieski Park Narodowy zlokalizowany na terenie rozległego lasu będącego Puszczą Białowieską, tworzy oazę dzikiej przyrody niemalże w środku kontyn ...
Ciekawostki o Babiogórskim Parku Narodowym
Babia Góra fascynuje już od ponad dwustu lat badaczy i ciekawych jej tajemnic. Zdobyła ogromną popularność wśród przyrodników, przewodników i turystów ...
Ciekawostki o koniku polskim
Koniki polskie, zwane też biłgorajskimi, to potomkowie dzikich tarpanów żyjących do końca XVII wieku na lesistych terenach wschodniej Europy. Pierwsze ...
Ciekawostki o Wielkopolskim Parku Narodowym
Wielkopolski Park Narodowy leży w województwie wielkopolskim, w niewielkiej odległości od Poznania. Charakteryzuje go malowniczy krajobraz, który zost ...
Ciekawostki o Parku Narodowym Yellowstone
Park Narodowy Yellowstone jest najstarszym i jednocześnie jednym z najpiękniejszych obszarów przyrodniczych na świecie. Teren parku zamieszkiwany był ...

Powiązane artykuły