Państwa

Ciekawostki o Szwecji

Znaleźliśmy 54 ciekawostki na temat Szwecji

Skandynawski lider w dziedzinie ochrony przyrody

Szwecja jest dużym skandynawskim krajem, trzecim pod względem wielkości w Unii Europejskiej i piątym w Europie.

Pomimo swojego położenia klimat Szwecji jest umiarkowany a temperatury dość łagodne, warunki takie kraj ten zawdzięcza przynoszącemu w te rejony masy ciepłej wody prądowi zatokowemu Golfsztrom.

Ponad 2/3 kraju pokrywają lasy, w większości iglaste, które są domem dla całej masy bogatej fauny.

Szwecja dba o ochronę środowiska, ponad połowa energii elektrycznej pochodzi tu z odnawialnych źródeł energii, Tylko 1% odpadów trafia na wysypiska śmieci, reszta jest przetwarzana.

1
Oficjalna nazwa kraju to Królestwo Szwecji.

W obecnej formie kraj funkcjonuje od 6 czerwca 1523 roku kiedy Szwecja zerwała unię kalmarską z Danią i Norwegią a królem wybrano Gustawa I Wazę.

2
Stolicą Szwecji jest Sztokholm.

Najstarsze wzmianki o mieście pochodzą z roku 1252, prawdopodobnie w tym czasie zaczęło zyskiwać na znaczeniu i dynamicznie się rozwijać. Sztokholm stał się oficjalną stolicą Szwecji w 1634 roku. 

Poznaj ciekawostki o Sztokholmie.

3
Dokładna data ustanowienia szwedzkiej flagi nie jest znana.

Według legendy pochodzącej z XII wieku, symbol złotego krzyża ukazał się na niebie królowi Szwecji, Erykowi IX Jedvardssonowi podczas I krucjaty szwedzkiej przeciw pogańskiej Finlandii w 1157 roku. Król uznał to za znak od Boga i kazał umieścić symbol na swoich sztandarach.

Flaga Szwecji

Dużo bardziej prawdopodobne jest, że flaga powstała w czasie rządów króla Karola VIII Knutssona czyli pomiędzy 1448 a 1470 rokiem.

    Dowiedz się więcej...
4
Szwecja jest największym państwem na Półwyspie Skandynawskim.

Jest piątym co do wielkości państwem Europy i pięćdziesiątym piątym na świecie. Zajmuje powierzchnię 450,295 km2.

Jest krajem wyżynnym o średniej wysokości 276 m n.p.m., natomiast góry zajmują jedynie 2,6% powierzchni kraju.

5
Pomimo, że Szwecja jest krajem północnym, na większości terenów panuje klimat umiarkowany.

Za łagodny klimat Szwecji odpowiada prąd morski - Golfsztrom. Nie oznacza to jednak, że w Szwecji nie zdarzają się bardzo mroźne dni, najniższa zanotowana temperatura w miejscowości Vuoggatjålme wynosiła −52.6 °C.

W Szwecji może być również bardzo upalnie, rekordową temperaturę +38 °C zanotowano w lipcu 1944 roku w miejscowości Målilla.

6
Symbole narodowe Szwecji.

Narodowym zwierzęciem jest łoś euroazjatycki (Alces alces). Szwedzkim symbolem jest również kos zwyczajny (Turdus merula). Na narodową roślinę Szwedzi wybrali brzozę brodawkowatą (Betula pendula).

 

7
Polka na tronie Szwecji?

Szwecja istnieje od około 970 roku a jej pierwszym królem, którego istnienie można potwierdzić historycznie był Eryk Zwycięski. Jego żoną była Sygryda Storråda, która mogła być córką Mieszka I.

    Dowiedz się więcej...
8
Król Szwecji został piratem.

Po tym jak Eryk Pomorski został zmuszony do zrezygnowania ze szwedzkiej korony, zbiegł na Gotlandię, gdzie został piratem i łupił statki towarowe na Morzu Bałtyckim.

Kariera piracka trwała od około 1443 do 1449 roku, kiedy Gotlandia została zaatakowana przez Szwedów. Udał się na Pomorze, gdzie przejął rządy po swym stryjecznym bracie, księciu Bogusławie IX. Na swoją rezydencję wybrał Darłowo.

Rzeźba Eryka Pomorskiego na zamku w DarłowieNa zamku w Darłowie można obejrzeć rzeźbę przedstawiającą zdetronizowanego króla Szwecji. Domena publiczna

Nie była to pierwsza wizyta Eryka w Darłowie, gdyż właśnie w tym mieście przyszedł na świat w 1382 roku. Tutaj został również pochowany.

9
Od połowy XVI wieku Szwecja dążyła do zajęcia terenów Morza Bałtyckiego i uczynienia z niego morza wewnętrznego.

W tym celu toczyła wojny z Danią, Polską i Rosją. 

W 1655 roku szwedzka armia napadła na Polskę. Wojna trwała 5 lat i spustoszyła tereny Rzeczpospolitej a zakończyła się zawarciem pokoju w Oliwie w 1660 roku.

10
W Szwecji wydawana jest najstarsza gazeta na świecie.

Jest to gazeta rządowa, której założycielką była królowa szwedzka Krystyna Wazówna. Jest wydawana nieprzerwanie od 1645 roku. Początkowo gazeta nosiła nazwę Ordinari Post Tijdender i była wydawana raz w tygodniu. Po połączeniu z gazetą Inrikes Tidningar w 1821 roku była wydawana pod nazwą  Post-och Inrikes Tidningar

Ordinari Post TijdenderFragment pierwszej strony gazety z 9 kwietnia 1645 roku. Domena publiczna

Od roku 2000 jest wydawana wyłącznie w wersji online. Uruchomiono również cyfrowe archiwum, gdzie dostępne są wydania z lat 1771 - 1860.

11
Na terenie Szwecji występuje około 50 tysięcy gatunków roślin i zwierząt.

Szwecja jest więc domem dla 32% wszystkich gatunków żyjących w Europie.

12
Większość szwedzkich lasów stanowi tajga.

Lasy liściaste i mieszane występują wyłącznie w południowej części kraju, im dalej na północ, tym warunki robią się surowsze a drzewa liściaste ustępują miejsca bardziej odpornym na zimno i śniegi drzewom iglastym. W szwedzkiej tajdze dominują sosna i świerk.

Północno-zachodnia część kraju jest w większości pozbawiona drzew ponieważ teren ten zajmują Góry Skandynawskie.

13
Szwecja graniczy z trzema państwami: Danią, Finlandią i Norwegią.

Najdłuższa jest granica z Norwegią (1617 km) i Finlandią (589 km). Szwecję z Danią łączy długi na 7845 metrów most przebiegający nad cieśniną Sund.

Most nad SundemWidoczny na zdjęciu most znajduje się częściowo na terenie Szwecji a częściowo Danii. Sztuczna wyspa oraz podwodny tunel prowadzący w kierunku Danii znajduje się już poza szwedzką granicą. Nick-D / CC BY-SA 4.0

Sztuczna wyspa Peberholm ma długość 4050 metrów a podwodny tunel Drogdentunnelen - 3510 metrów.

14
Oficjalnym językiem w kraju jest język szwedzki, którym posługuje się około 9 milionów ludzi.
15
Ponad 86% populacji kraju stanowią Szwedzi, największą mniejszością narodową Szwecji są Finowie.
16
Średnia długość życia Szwedów to odpowiednio 81 lat u mężczyzn i 84 lata u kobiet.

Jeszcze w 1900 roku średnia długość życia wynosiła około 55 lat, obecnie wynosi 83,33 roku. Daje to Szwecji 13 miejsce na świecie.

17
Szwecja podzielona jest na 21 regionów administracyjnych, w których skład wchodzi 290 gmin.

Najgęściej zaludniony jest region Stockholm, odpowiada on również za około 1/3 PKB Szwecji. Jest również w pierwszej 10 regionów w Europie o najwyższym PKB na mieszkańca. Gęstość zaludnienia regonu to 360 osób na kilometr kwadratowy.

Najmniej zaludnionym regionem jest Norrbotten, który położony jest najdalej wysuniętej na północ części kraju a 2/3 jego powierzchni położone jest za północnym kołem podbiegunowym. Gęstość zaludnienia wynosi 2,6 osoby na kilometr kwadratowy. Na terenie Norrboten żyje około 250 tysięcy reniferów.

18
Szwedzi obchodzą swoje święto narodowe 6 czerwca na pamiątkę zerwania unii kalmarskiej i uchwalenia konstytucji w 1809 roku.
19
Głową państwa w Szwecji jest Król.

Jego uprawnienia są niewielkie i były uszczuplane na przestrzeni ostatnich wieków na rzecz formujących się instytucji państwowych takich jak rząd czy parlament.

Obecnie królem Szwecji jest Karol XVI Gustaw a jego następczynią księżniczka Wiktoria Bernadotte.

20
Szwedów jest 10,4 miliona. Około 87% z nich mieszka na terenach zurbanizowanych.

Tereny zurbanizowane zajmują około 1,5% powierzchni kraju. Najgęściej zaludniona jest środkowa i południowa część kraju. Średnia gęstość zaludnienia Szwecji to 25 osób na kilometr kwadratowy.

21
Szwedzki jednoizbowy parlament nazywa się Riksdag. W jego skład wchodzi 349 posłów, którzy są wybierani co 4 lata.

Pierwszy nieformalny zjazd Riksdagu odbył się już w roku 1435, status formalny zyskał w 1527 roku. W 1866 roku Riksdag przekształcono w parlament dwuizbowy i w takiej formie funkcjonował do roku 1969 kiedy to znów przekształcono go w instytucję jednoizbową.

Parlament obraduje w budynku o nazwie Riksdagshuset. Neoklasycystyczny gmach powstawał w latach 1897 - 1905.

RiksdagshusetOficjalne otwarcie gmachu parlamentu nastąpiło 11 stycznia 1905 roku.  Yvonne Larsson / Flickr / CC BY-NC-ND 2.0

Przed wzniesieniem Riksdagshuset szwedzki parlament obradował w budynku Gamla riksdagshuset, gdzie obecnie mieści się Sąd Apelacyjny w Sztokholmie.

22
Konstytucja Szwecji nie jest jednolitym aktem prawnym. W jej skład wchodzą elementy, które powstawały na przestrzeni lat.
Na konstytucję Szwecji składają się: „Akt o sukcesji tronu” z 1810 roku, „Ustawa o wolności prasy” z 1948, „Akt o o formie rządów” z 1974 i „Podstawowe Prawo Swobody Wyrazu” z 1991.
23
Jest jednym z niewielu krajów na świecie w którym obowiązuje bardzo wysoki podatek VAT wynoszący 25%.
24
Największym miastem Szwecji jest Sztokholm, mieszka w nim ponad 1,5 miliona osób.
Do największych miast szwedzkich należą: Göteborg, Malmö i Uppsala.
25
Największymi ośrodkami akademickimi w kraju są Uppsala i Lund.
26
W Szwecji edukacja podstawowa trwa 10 lat. Po ukończeniu szkoły podstawowej można kontynuować naukę w 3 letniej szkole średniej.
Około 1/3 uczniów kontynuuje naukę wybierając studia w koledżu lub na uniwersytecie.
27
Prawie 70% powierzchni kraju pokrywają lasy, z których większość jest zarządzania i regulowana przez państwo.

Dziewicze lasy występują jedynie na najbardziej wysuniętych na północ górskich rejonach.

28
Szwedzkie lasy stanowią 1% lasów na ziemi, 83% z nich to lasy iglaste, 12% lasy mieszane i 1% lasy liściaste.
29
W Szwecji jest 30 parków narodowych. Ponad 90% obszarów parków narodowych znajduje się w regionie górskim.
30
Najwyższym punktem Szwecji jest Kebnekaise, szczyt o wysokości 2096,8 m n.p.m.

Kebnekaise

Szczyt położony jest w szwedzkiej Laponii około 150 kilometrów za północnym kołem podbiegunowym.

31
Najniższym punktem w Szwecji jest zatoka jeziora Hammarsjon, która znajduje się na wysokości 2,4 m p.p.m.
32
Największym jeziorem Szwecji jest Wener, którego powierzchnia wynosi 5650 km².

Jezioro Wener jest trzecim pod względem wielkości jeziorem europejskim. Głębokość maksymalna zbiornika wynosi 106m a średnia 27m.

W Szwecji znajduje się 95 700 jezior o wymiarach powyżej 100x100 m.

33
Szwecja była pierwszym krajem na świecie, który stworzył rządową agencję ochrony przyrody.

Agencja Naturvårdsverket powstała w 1967 roku i odpowiada bezpośrednio przed Szwedzkim Ministerstwem Środowiska. 

Od 1990 roku agencja przyznaje Nagrodę Fotografa Przyrody Roku (Årets naturfotograf). Oprócz tytułu, zwycięski fotograf otrzymuję nagrodę wysokości 25 tysięcy koron oraz możliwość wystawienia swojej pracy w Szwedzkim Muzeum Historii Naturalnej w Sztokholmie.

34
Szwecja jest bardzo ekologicznym krajem, w którym ponad połowa energii pochodzi z odnawialnych źródeł energii a tylko 1% odpadów jest składowanych na wysypiskach.
Pozostałe odpady podlegają recyklingowi i uzyskuje się z nich ciepło, elektryczność oraz paliwa.
35
W Szwecji żyje na wolności około 300 – 400 tysięcy łosi.
36
Najdłuższą rzeką Szwecji jest Torne, która ma 402 kilometry długości.
Płynie z Gór Skandynawskich aż do Zatoki Botnickiej. Torne kończy swój bieg na terenie Finlandii więc najdłuższą rzeką płynącą w całości na terytorium Szwecji jest Dalälven.
37
Dominującą religią Szwecji jest luteranizm, do którego przynależność deklaruje ponad 63%.
38
Około 35% Szwedów nie identyfikuje się z żadną religią.

Ponad 18% społeczeństwa to ateiści, około 11% nie zaprząta sobie religią głowy a ponad 4% to agnostycy.

39
Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej.

Dołączyła do wspólnoty 1 stycznia 1995 roku, jednak nie weszła do strefy Euro. 

40
W latach 1932 – 1976 a więc przez 44 lata Szwecją nieprzerwanie rządziła Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza.
41
Szwecja była pierwszym na świecie krajem, który wprowadził wolność prasy. Miało to miejsce w roku 1766.
42
Król Szwecji oficjalnie wręcza laureatom Nagrodę Nobla.
Wręczenie pierwszej nagrody odbyło się w Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie w 1901 roku.
43
W rankingu magazynu „The Economist” w 2007 roku Szwecja zajęła 1 miejsce na świecie pod względem rozwoju demokracji.
44
Związki homoseksualne w Szwecji są legalne od 1944 roku.

Pary jednopłciowe mogą również od 2003 roku adoptować dzieci a od 2009 brać ślub.

45
W 1979 roku Szwecja jako pierwszy kraj na świecie prawnie zakazała bicia dzieci.
46
Oficjalną walutą kraju jest korona szwedzka (SEK).

Walutę wprowadzono w 1873 roku, zastąpiła wtedy talara szwedzkiego tzw. riksdalera. Jedna korona to 100 öre.

Szwedzka koronaW obiegu znajdują się obecnie banknoty 20, 50, 100, 200, 500 i 1000 koron. Źródło: riksbank.se

Każdy z banknotów przedstawia postać zasłużoną dla Szwecji:

  • 20 koron przedstawia Astrid Lindgren - pisarkę,
  • 50 koron - Everta Taube - pisarza i kompozytora,
  • 100 koron - Gretę Garbo - aktorkę,
  • 200 koron - Ingmara Bergmana - reżysera,
  • 500 koron - Birgit Nilsson - piosenkarkę,
  • 1000 koron - Daga Hammarskjölda - sekretarza generalnego ONZ
47
.se to domena internetowa Szwecji.
48
Szwed Rune Elmqvist wynalazł w 1958 roku rozrusznik serca.
49
Ze Szwecji pochodzą takie usługi jak Skype czy Spotify.
50
Tradycyjną potrawą szwedzką jest „Surströmming” czyli kiszony śledź o bardzo charakterystycznym zapachu. Surströmming jest sprzedawany jako konserwa w zalewie solnej.
51
Tradycyjnym deserem spożywanym w Szwecji jest Semla.
Jest to bułka pszenna wypełniona słodkim nadzieniem. Szwedzi zjadają około 20 milionów Semli rocznie.
52
Ze Szwecji pochodzą słynne zespoły Abba, Roxette, Ace Of Base, Europe czy Alcazar.
53
Znani szwedzcy muzycy to między innymi: Zara Larsson, Avicii, Alesso i Lykke Li.
54
Szwecja znana jest także z metalowych brzmień takich zespołów jak: In Flames, Hammerfall, Meshuggah.

Najnowsze tematy

Teatro Amazonas - opera w sercu amazońskiego lasu deszczowego
Teatro Amazonas to jeden z najważniejszych teatrów Brazylii i główną atrakcją miasta Manaus. Zlokalizowany  w Largo de São Sebastião, historycznym cen ...
Ciekawostki o krowach
Kiedyś wypasane były w mniejszych stadach na wiejskich łąkach, dziś najczęściej spotykamy ja w dużych farmach nastawionych na przemysłową produkcję. D ...
Ciekawostki o długoszparze
Długoszpar, zwany także żarłaczem olbrzymim, jest drugą co do wielkości znaną rybą na świecie, po rekinie wielorybim. Długość jego ciała jest imponują ...
Ciekawostki o Niemczech
Nasi zachodni sąsiedzi to kraj o burzliwej historii. Stamtąd pochodzi tradycja i kultura średniowiecznej chrześcijańskiej Europy ale i także jeden z n ...
Ciekawostki o Alfredzie Noblu
Żyjący w XIX wieku Alfred Nobel najbardziej znany jest z tego, że przekazał swoją fortunę na ustanowienie Nagrody Nobla, choć wniósł on także wielki w ...
Ciekawostki o Rzymie
Historia Rzymu trwa nieprzerwanie od 28 wieków, choć wiadomo że obszar ten był zamieszkiwany przez ludzi dużo wcześniej. Rzym jest jednym z najdłużej ...
Ciekawostki o Afryce
To właśnie z Afryki na podbój świata wyruszyli pierwsi przodkowie współczesnego człowieka. Choć w starożytności w Afryce rozwijały się i rozkwitały po ...
Ciekawostki o Kasprowym Wierchu
Kasprowy Wierch należy do najpopularniejszych tatrzańskich szczytów. Rocznie odwiedza go cztery tysiące turystów, a dzięki istniejącej od 1936 roku ko ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Helsinkach
Helsinki to stolica i największe miasto Finlandii, trzecie co do wielkości miasto w krajach nordyckich. Jest najbardziej wysuniętą na północ stolicą p ...
Ciekawostki o Norwegii
Norwegia jest olbrzymim krajem ze stosunkowo małą liczbą ludności. Jest jednym z najmniej zaludnionych krajów w Europie. Znana jest ze swoich wyjątkow ...
Ciekawostki o Finlandii
Finlandia to duży kraj, który strukturę państwową wykształcił dopiero po upadku caratu w Rosji. Wcześniej Finlandia znajdowała się pod wpływami rosyjs ...
Ciekawostki o Sztokholmie
Sztokholm, stolica Szwecji, jest miastem, które najbardziej się z tym krajem kojarzy. Jest jednym z najpopularniejszych miejsc na Półwyspie Skandynaws ...
Ciekawostki o Alfredzie Noblu
Żyjący w XIX wieku Alfred Nobel najbardziej znany jest z tego, że przekazał swoją fortunę na ustanowienie Nagrody Nobla, choć wniósł on także wielki w ...
Ciekawostki o Szkocji
Szkocja jest bardzo malowniczym, wyżynno-górskim krajem położonym na północy Wysp Brytyjskich. Od najdawniejszych czasów lokalna ludność broniła zacię ...
Ciekawostki o Sycylii
Sycylia jest największą wyspą na Morzu Śródziemnym i jednym z dwudziestu regionów Włoch. Wyspa kształtem przypomina przewrócone na bok, czy według nie ...
Ciekawostki o Niemczech
Nasi zachodni sąsiedzi to kraj o burzliwej historii. Stamtąd pochodzi tradycja i kultura średniowiecznej chrześcijańskiej Europy ale i także jeden z n ...