Ciekawostki o Mazurach

Mazury

Kraina Wielkich Jezior Mazurskich

Potocznie Mazury nazywane są Krainą Tysiąca Jezior, choć jest ich tam o wiele więcej. Nie ulega jednak wątpliwości, że jest to kraina zapierających dech krajobrazów, obfitująca jednocześnie w miejsca, które na stałe zapisały się na kartach historii Polski. Odnaleźć tam można największe i najdłuższe jezioro w Polsce, potomków dzikich koni, żubry żyjące na wolności, bocianią wioskę, a nawet piramidę. Będąc na Mazurach można jednocześnie być w trzech miejscach, a nawet krzyknąć najgłośniej.
1.Mazury są regionem geograficzno-kulturowym w północno-wschodniej Polsce.
Obejmują tereny Pojezierza Mazurskiego i Pojezierza Iławskiego, a administracyjnie przynależą do województwa warmińsko-mazurskiego.
2.Nie można ustalić ścisłych granic dla Mazur, gdyż w przeciwieństwie do Warmii, nigdy nie stanowiły odrębnej jednostki administracyjnej.
Granice te można ustalać biorąc pod uwagę różne kryteria:
  • językowe - dawny zasięg języka polskiego w Prusach Wschodnich
  • historyczne - polska część Prus Wschodnich
  • geograficzne - obszar niemal całych (polskich) Prus Wschodnich bez Warmii

 

Obecnie określenie "Mazury" obejmuje wszystkie tereny na północnym wschodzie Polski, gdzie wystepują jeziora, pagórki i lasy.

3.Nazwa Mazury wywodzi się od ludzi zamieszkujących w lasach porastających te tereny, a właściwie od ich profesji.
Słowo "Mazury" wywodzi się od przedrostka "maz-", który oznaczał "smolić" (kiedyś słowo "maź" oznaczało smołę, dziegieć). Przez połączenie przedrostka "maz-" z przyrostkiem "-ur" powstało określenie smolarzy mieszkających w okolicznych lasach, i to od nich pochodzi nazwa Mazury.
4.Mieszkańcy Mazur - Mazurzy (mieszkańcy południowych Prus Wschodnich) byli potomkami polskich osadników z Mazowsza.
Byli to głównie chłopi, choć zdarzała się również szlachta, którzy w kilku falach osadnictwa zasiedlili południową i częściowo wschodnią część Prus Książęcych i którzy ulegli wymieszaniu z pozostałościami ludności pruskiej oraz kolonistami Rzeszy Niemieckiej i innych państw Europy Zachodniej. Byli oni w większości luteranami posługującymi się językiem polskim, często w gwarze mazurskiej, w której oprócz słownictwa typowo mazowieckiego pojawiało się słownictwo pochodzenia pruskiego i niemieckiego. Tereny, które zamieszkiwali nazywano polskim powiatami, a ludność polskimi Prusakami. W XIX w. pojawiły się nazwy Mazury Pruskie i Mazowsze Pruskie.
5.Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą sprzed 15 tys. lat.
Odkryto tu ślady kultury łużyckiej (XIII-V w. p.n.e.). Później pojawili się Prabałtowie, a po nich plemiona germańskie. W pierwszych wiekach naszej ery powstało tam szereg zespołów plemiennych, które w VI i VII w. wytworzyły 3 główne wspólnoty plemienne: zespół galindzki, jaćwieski i estyjski - później nazwany Prusami.
6.Krajobraz Mazur jest zróżnicowany, został on ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie około 14-15 tys. lat temu.
Znajdują się tutaj ciągi wzgórz morenowych, liczne pagórki ozów i kemów, rozległe równiny stożków sandrowych oraz liczne zagłębienia bezodpływowe.  Najwyższym wzniesieniem Mazur jest Góra Dylewska  o wysokości 312 m n.p.m., leżąca na Wzgórzach Dylewskich. Jest ona jednocześnie najwyższym wzniesieniem całej północno-wschodniej Polski. Wzniesienie to pocięte jest licznymi wąwozami i porośnięte bukowym lasem.  Na przedpolu Góry Dylewskiej znajdują się pola Grunwaldu, na których w 1410 roku rozegrała się jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy - bitwa pod Grunwaldem.
7.Wielkim bogactwem tej krainy są jeziora polodowcowe, które zajmują około 7% powierzchni regionu.
Mazury często określane są mianem "Krainy Wielkich Jezior", bądź "Krainy Tysiąca Jezior", bowiem znajduje się tam około 2 700 jezior o powierzchni ponad 1 ha. Największymi jeziorami tego obszaru, a zarazem największymi w Polsce są Śniardwy (113,8 km2) i Mamry (104,9 km2). Do grupy największych jezior regionu należą: Niegocin, Nidzkie, Roś i Tałty. Jeziora połączone są siecią kanałów, z których wiele jest żeglownych (kanały mazurskie, Kanał Elbląski - na którym odbywa się żegluga statków tzw. białej floty). Znajduje się tam również najdłuższe polskie jezioro - Jeziorak (27,45 km), które jednocześnie jest szóstym pod względem powierzchni jeziorem w Polsce.
8.Przez obszar Pojezierza Mazurskiego przebiega dział wodny Pregoły i Narwi.
Sieć rzeczna jest gęsta, a tworzą ją głównie dopływy tych dwóch rzek: Narwi - Omulew, Rozoga, Szkwa, Pisa, Biebrza z Ełkiem i Rospudą, oraz Pregoły - Łyna z Gubrem i Węgorapa. Rzeki te zasilane są głównie przez jeziora.
9.Około 30% powierzchni regionu Mazur zajmują lasy.
Znajdują się tu głównie kompleksy lasów świerkowo-sosnowych, o stanie zbliżonym do pierwotnego (Puszcza Piska, Puszcza Borecka, Lasy Purdzkie, Lasy Ramudzkie, Lasy Napiwodzkie, Lasy Taborskie i Lasy Dzierzgońskie). Poza lasami duże połacie terenów zajmuje roślinność błotna i torfowiskowa. Występuje tam wiele gatunków roślin zielnych i reliktowych gatunków tundrowych (mech wodny, moczarka kanadyjska, tatarak, rokitnik i in.)
10.Mazurskie lasy są siedliskiem wielu zwierząt.
Żyją tam: żubry, łosie, bobry, jelenie, sarny, dziki, zające, lisy, wilki, rysie, kuny leśne, borsuki i nietoperze. Na terenie Puszczy Boreckiej znajduje się Ośrodek Hodowli Żubrów. Jest to drugi co do wielkości ośrodek tego typu w Polsce. Na początku zwierzęta żyły w zagrodach, dopiero kiedy wydostały się z nich i uciekły do lasu, zdecydowano, że powinny przebywać na wolności. Jednak największym bogactwem mazurskiej fauny są ptaki: głuszce, cietrzewie, jarząbki, kruki, orły przednie, sójki, dzięcioły, myszołowy, jastrzębie, krogulce, czaple, żurawie i wiele innych. Mazurskie rzeki także bogate są w wiele gatunków ryb: łosoś, troć, głowacz, kleń, szczupak, płoć, leszcz, okoń, węgorz, peluga, amur biały, tołpyga biała, tołpyga pstra i in.
Mazury
Znaleźliśmy 21 ciekawostek na temat Mazur

Przeczytaj również

Ciekawostki o jeziorze Tanganika Ciekawostki o wodospadzie Niagara Ciekawostki o jesieni Ciekawostki o Himalajach Ciekawostki o Bieszczadzkim Parku Narodowym

Rozerwij się trochę!

Lubisz quizy? My lubimy, dlatego wraz z portalem FunQuiz.pl zapraszamy do łączenia przyjemnego z pożytecznym.

Quizy o geografii Quizy z wiedzy ogólnej