Ciekawostki o Zamku Królewskim na Wawelu

Zamek Królewski na Wawelu
Znaleźliśmy 32 ciekawostki na temat Zamku Królewskiego na Wawelu

Historyczna siedziba władców Polski

Zamek Królewski na Wawelu był zawsze najważniejszą siedzibą polskich władców, miejscem prestiżowym o ogromnym znaczeniu dla polskiej tradycji i tożsamości. Już Mieszko I, pierwszy historyczny władca Polski, wybrał Wawel za jedną ze swych siedzib. Za panowania ostatnich Piastów i Jagiellonów zamek przeżywał szczególny rozkwit. Jego świetność i znaczenie przygasły, gdy stolicę przeniesiono do Warszawy, ale nadal był miejscem, w którym odbywały się koronacje i pogrzeby polskich monarchów. W przeszłości i obecnie jest symbolem Krakowa, wznoszącym się na wzgórzu, na lewym brzegu Wisły, w jego historycznej dzielnicy Stare Miasto.

1
Zamek Królewski na Wawelu ulokowany jest na wzgórzu Wawel, na Pomoście Krakowskim, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły.
Pomost Krakowski jest regionem geograficznym w południowej Polsce, we wschodniej części Bramy Krakowskiej. Jest systemem wzgórz zbudowanych z wapieni jurajskich. W poprzek Pomostu Krakowskiego przepływa Wisła. Prawie w całości leży on w granicach Krakowa.
2
Wzgórze Wawel wznosi się na wysokość 228 m n.p.m.
Znajdują się na nim dwie zabytkowe budowle: Zamek Królewski i bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława.
3
Wawel wraz ze Starym Miastem, Kazimierzem i Stradomiem został wpisany w 1978 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
W 1994 roku, razem ze Starym Miastem, Kazimierzem, Podgórzem, Nowym Światem i Piaskiem, został uznany za pomnik historii.
4
Badania archeologiczne dowiodły, że ślady pierwszego osadnictwa na Wawelu datują się na środkowy paleolit - około 100 tys. lat p.n.e.
Wawel był prawdopodobnie jednym z ośrodków władzy plemienia Wiślan, których organizacja państwowa powstała na przełomie VIII i IX wieku. O ich legendarnych władcach, Kraku i Wandzie, wspominał już XIII-wieczny kronikarz, Wincenty Kadłubek.
5
Gdy Bolesław Chrobry w końcu X wieku zdobył gród wawelski i przyłączył Małopolskę do państwa Piastów, w ramach archidiecezji gnieźnieńskiej powstało w 1000 roku biskupstwo w Krakowie i budynek katedry na Wawelu.
W pierwszej połowie XI wieku wzniesiono murowane budowle przedromańskie, związane z rezydencją władcy, sakralne i świeckie. Były to m.in. czteroapsydowa rotunda św. Feliksa i Adaukta, rotunda - baptysterium przy katedrze, "budowla czworokątna".
6
Większy zamek obronny zbudowano na przełomie XI i XII wieku w północno-wschodnim narożniku wzgórza, gdy za panowania Kazimierza Odnowiciela przeniesiono stolicę Polski do Krakowa.
Przebudowano zamek w stylu romańskim. Zamek posiadał czworokątną wieżę obronną przy Kurzej Stopce i budynek mieszkalny. Powstał pałac z aulą na piętrze - tzw. sala o dwudziestu czterech słupach z kaplicą, bazylika pałacowa św. Marii Egipcjanki. Stopniowo dobudowywano nowe obiekty, głównie sakralne.
7
W drugiej połowie XII wieku Wawel, z dziesięcioma budowlami sakralnymi i rozbudowaną rezydencją, stał się grodem o dużej randze.
8
Na przełomie XIII i XIV wieku wzgórze otoczono murem obronnym (zastąpiono nim wcześniej istniejące wały drewniano-ziemne).
Powstał też wyraźny podział na zamek górny, czyli rezydencję królewską (budowaną przez cały XIV wiek) i zamek dolny, który stanowiła osada przygrodowa, będąca zapleczem usługowym i gospodarczym.
9
Z inicjatywy Władysława Łokietka i przy udziale biskupa Nankera powstała gotycka katedra, którą poświęcono w 1364 roku.
Za panowania Władysława Jagiełły przebudowano i rozbudowano fortyfikacje zamku. Wybudowano baszty: Jordanka, Złodziejska, Lubranka, zespół obronny bramy Dolnej. Zbudowano tez wieżę Senatorską i Sandomierską, przedmurze zamku górnego. W takim stanie zamek przetrwał do 1499 roku, kiedy to spłonął w pożarze.
10
Szczególnym okresem w rozwoju architektury i kultury artystycznej Wawelu były czasy panowania Jagiellonów, szczególnie Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.
W latach 1506-1534 przebudowano gotycki pałac na rezydencję renesansową z dziedzińcem arkadowym. Przy katedrze powstała kaplica Zygmuntowska. Po kolejnym pożarze, który wybuchł w 1595 roku, część zamku przebudowano w stylu wczesnego baroku. Pracami kierował królewski architekt Jan Trevano. Wzniesiono wówczas przy północnym skrzydle dwie wieże: Zygmunta III Wazy i Sobieskiego.