Architektura

Ciekawostki o Zamku Królewskim na Wawelu

Znaleźliśmy 32 ciekawostki na temat Zamku Królewskiego na Wawelu

Historyczna siedziba władców Polski

Zamek Królewski na Wawelu był zawsze najważniejszą siedzibą polskich władców, miejscem prestiżowym o ogromnym znaczeniu dla polskiej tradycji i tożsamości. Już Mieszko I, pierwszy historyczny władca Polski, wybrał Wawel za jedną ze swych siedzib. Za panowania ostatnich Piastów i Jagiellonów zamek przeżywał szczególny rozkwit. Jego świetność i znaczenie przygasły, gdy stolicę przeniesiono do Warszawy, ale nadal był miejscem, w którym odbywały się koronacje i pogrzeby polskich monarchów. W przeszłości i obecnie jest symbolem Krakowa, wznoszącym się na wzgórzu, na lewym brzegu Wisły, w jego historycznej dzielnicy Stare Miasto.
1
Zamek Królewski na Wawelu ulokowany jest na wzgórzu Wawel, na Pomoście Krakowskim, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły.
Pomost Krakowski jest regionem geograficznym w południowej Polsce, we wschodniej części Bramy Krakowskiej. Jest systemem wzgórz zbudowanych z wapieni jurajskich. W poprzek Pomostu Krakowskiego przepływa Wisła. Prawie w całości leży on w granicach Krakowa.
2
Wzgórze Wawel wznosi się na wysokość 228 m n.p.m.
Znajdują się na nim dwie zabytkowe budowle: Zamek Królewski i bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława.
3
Wawel wraz ze Starym Miastem, Kazimierzem i Stradomiem został wpisany w 1978 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
W 1994 roku, razem ze Starym Miastem, Kazimierzem, Podgórzem, Nowym Światem i Piaskiem, został uznany za pomnik historii.
4
Badania archeologiczne dowiodły, że ślady pierwszego osadnictwa na Wawelu datują się na środkowy paleolit - około 100 tys. lat p.n.e.
Wawel był prawdopodobnie jednym z ośrodków władzy plemienia Wiślan, których organizacja państwowa powstała na przełomie VIII i IX wieku. O ich legendarnych władcach, Kraku i Wandzie, wspominał już XIII-wieczny kronikarz, Wincenty Kadłubek.
5
Gdy Bolesław Chrobry w końcu X wieku zdobył gród wawelski i przyłączył Małopolskę do państwa Piastów, w ramach archidiecezji gnieźnieńskiej powstało w 1000 roku biskupstwo w Krakowie i budynek katedry na Wawelu.
W pierwszej połowie XI wieku wzniesiono murowane budowle przedromańskie, związane z rezydencją władcy, sakralne i świeckie. Były to m.in. czteroapsydowa rotunda św. Feliksa i Adaukta, rotunda - baptysterium przy katedrze, "budowla czworokątna".
6
Większy zamek obronny zbudowano na przełomie XI i XII wieku w północno-wschodnim narożniku wzgórza, gdy za panowania Kazimierza Odnowiciela przeniesiono stolicę Polski do Krakowa.
Przebudowano zamek w stylu romańskim. Zamek posiadał czworokątną wieżę obronną przy Kurzej Stopce i budynek mieszkalny. Powstał pałac z aulą na piętrze - tzw. sala o dwudziestu czterech słupach z kaplicą, bazylika pałacowa św. Marii Egipcjanki. Stopniowo dobudowywano nowe obiekty, głównie sakralne.
7
W drugiej połowie XII wieku Wawel, z dziesięcioma budowlami sakralnymi i rozbudowaną rezydencją, stał się grodem o dużej randze.
8
Na przełomie XIII i XIV wieku wzgórze otoczono murem obronnym (zastąpiono nim wcześniej istniejące wały drewniano-ziemne).
Powstał też wyraźny podział na zamek górny, czyli rezydencję królewską (budowaną przez cały XIV wiek) i zamek dolny, który stanowiła osada przygrodowa, będąca zapleczem usługowym i gospodarczym.
9
Z inicjatywy Władysława Łokietka i przy udziale biskupa Nankera powstała gotycka katedra, którą poświęcono w 1364 roku.
Za panowania Władysława Jagiełły przebudowano i rozbudowano fortyfikacje zamku. Wybudowano baszty: Jordanka, Złodziejska, Lubranka, zespół obronny bramy Dolnej. Zbudowano tez wieżę Senatorską i Sandomierską, przedmurze zamku górnego. W takim stanie zamek przetrwał do 1499 roku, kiedy to spłonął w pożarze.
10
Szczególnym okresem w rozwoju architektury i kultury artystycznej Wawelu były czasy panowania Jagiellonów, szczególnie Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.
W latach 1506-1534 przebudowano gotycki pałac na rezydencję renesansową z dziedzińcem arkadowym. Przy katedrze powstała kaplica Zygmuntowska. Po kolejnym pożarze, który wybuchł w 1595 roku, część zamku przebudowano w stylu wczesnego baroku. Pracami kierował królewski architekt Jan Trevano. Wzniesiono wówczas przy północnym skrzydle dwie wieże: Zygmunta III Wazy i Sobieskiego.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o topinamburze
Słonecznik bulwiasty zwany też topinamburem czy karczochem jerozolimskim jest rośliną powszechnie znaną i wykorzystywaną w różnych celach od bardzo da ...
Ciekawostki o Michale Korybucie Wiśniowieckim
Michał Korybut Wiśniowiecki był władcą Polski stosunkowo krótko, bo zaledwie cztery lata. Był królem elekcyjnym, którego obecność na tronie nie w smak ...
Ciekawostki o Wigierskim Parku Narodowym
Wigierski Park Narodowy został utworzony w 1989 roku i w chwili powstania był czwartym co do wielkości polskim parkiem narodowym. Krajobraz parku w du ...
Ciekawostki o Zygmuncie II Auguście
Zygmunt August był królem Polski i Wielkim Księciem Litewskim z dynastii Jagiellonów. Był ostatnim męskim potomkiem Jagiellonów na polskim tronie i mi ...
Ciekawostki o jajach Faberge
Jaja Faberge to wysadzane klejnotami najdroższe na świecie pisanki, kryjące w swoim wnętrzu równie kosztowne niespodzianki. Pomysł na ich stworzenie z ...
Ciekawostki o Johannie Wolfgangu von Goethe
Johann Wolfgang Goethe żył i tworzył na przełomie XVIII i XIX wieku. Był niemieckim poetą, dramatopisarzem, powieściopisarzem, naukowcem, mężem stanu, ...
Ciekawostki o palczaku madagaskarskim
Przez wielu uważany za najdziwniejsze i najbrzydsze zwierzę świata. Do 1961 roku uważany za gatunek wymarły. Występuje tylko na Madagaskarze. Tubylc ...
Ciekawostki o kasztanach
Kasztan nie jest tym samym drzewem, które powszechne jest w naszych ogrodach i parkach, choć potocznie takim mianem się go określa. Kasztan, w odróżni ...

Podobne tematy

Ciekawostki o katedrze wawelskiej
Katedra wawelska to szczególne dla Polaków miejsce. Jest nie tylko najsłynniejszą w naszym kraju nekropolią królewską, ale też niejako sanktuarium nar ...
Ciekawostki o Uniwersytecie Jagiellońskim
Uniwersytet Jagielloński to najstarsza polska uczelnia powołana przez króla Kazimierza Wielkiego aktem erekcyjnym z 12 maja 1364 roku. Jest to też jed ...
Ciekawostki o ołtarzu Wita Stwosza w Krakowie
Ołtarz Wita Stwosza jest największym i, jak twierdzą krakowianie, najpiękniejszym późnogotyckim ołtarzem w Europie. Fakt że powstał, jest niejako wyni ...
Ciekawostki o Krakowie
Kraków jest jednym z najstarszych miast Polski. Znajduje się tu Wawel, Uniwersytet Jagielloński, niezliczone zabytki oraz dzieła sztuki. Jeśli chces ...
Ciekawostki o pałacu "Pod Baranami" w Krakowie
Pałac "Pod Baranami" nieodłączny element krakowskiego Rynku, posiada bogatą historię rozpoczynającą się w XIV wieku. Miewał wielu, bardzo różnych właś ...
Ciekawostki o kościele Mariackim w Krakowie
Kościół Mariacki w Krakowie jest ceglaną, trójnawową bazyliką znajdującą się przy rynku w Krakowie. Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą jeszcze z XI ...
Ciekawostki o Sukiennicach w Krakowie
Sukiennice są jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów w Krakowie. Odwiedzają je setki tysięcy turystów często nie zdając sobie sprawy z fakt ...
Ciekawostki o Zamku Książ
Zamek Książ jest monumentalnym, pięknie położonym kompleksem architektonicznym, wyjątkowym w skali całej Europy. Znajduje się w Wałbrzychu, w dzielni ...